Orta Anadolu'daki Kürt Köylerinin Resmî Kuruluş Tarihleri
Orta Anadolu'daki Kürt Köylerinin Resmî Kuruluş Tarihleri
Orta Anadolu'daki Kürt Köylerinin Resmî Kuruluş Tarihleri, eldeki kaynakta farklı araştırmacıların verdiği kuruluş tarihleri temel alınarak derlenen bir yerleşim kronolojisini anlatısal biçimde özetlemektedir. Metin, köylerin tek tek listelenmesinden çok, resmi kuruluş tarihleri üzerinden genel bir yerleşme takvimi kurmaktadır.[1]
Giriş
Kaynağa göre Fransız araştırmacı G. Perrot’nun 1861 tarihli gözlemleri, bölgedeki bazı Kürt yerleşimlerinin en azından 18. yüzyıl ortalarında mevcut olduğunu düşündürmektedir. Bu değerlendirme, 1744 tarihli bir arşiv belgesiyle de ilişkilendirilir.
Tarihsel arka plan
Metinde, Orta Anadolu’ya gelen Kürtlerin önce yarı göçmen bir hayat sürdürdükleri, 18. yüzyıl boyunca iç göçlerin devam ettiği ve 19. yüzyıl başlarından itibaren bugünkü birçok köyün kurulduğu belirtilir. İsveçli araştırmacılar Ingrid Lundberg ile Ingvar Svanberg’in değerlendirmesi, bu sürecin 17. yüzyıldan 19. yüzyıla uzanan kademeli yerleşme karakterini vurgular.[2]
Toplumsal / kültürel / idarî bağlam
Kaynakta verilen tarihler, zorunlu iskân, iç göç ve yarı göçmen yaşamdan yerleşik düzene geçiş süreçleriyle bağlantılıdır. Bu nedenle kuruluş yılları yalnızca idarî kayda geçiş anını değil, aynı zamanda toplulukların yeni mekânsal düzen içine yerleşmesini de ima eder.
Kaynakta geçen bilgiler
Metne göre 19. yüzyıl öncesine uzanan en erken tarihler arasında Zincirlikuyu için 1800, Dipdere için 1830 ve Kuşça için 1837 bulunmaktadır. Bunu 1840’lı ve 1850’li yıllarda Canımana, Burunsuz Şerefli, Tavşançalı, Karagedik, Bulduk ve Dondurma gibi yerleşimler izler. 1870 sonrasında Tavlıören ve Karacadağ, 1880’ler ve 1890’larda Kırkpınar, Tuzkaya ve Kadıoğlu, 20. yüzyıl başında ise Çöpler, Burunağıl, Acıkuyu ve Hisar gibi köyler anılır. Böylece kuruluş tarihleri, Orta Anadolu Kürt yerleşimlerinin birkaç kuşak boyunca yayılan bir takvim içinde oluştuğunu göstermektedir.[3]
Değerlendirme
Eldeki kaynak, resmî kuruluş tarihlerini tek başına kesin başlangıç tarihi olarak değil, yerleşikleşme sürecinin belgelenebilen işaretleri olarak sunmaktadır. Bu nedenle köylerin tarihini yorumlarken arşiv, saha hafızası ve gezgin anlatılarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Ayrıca bakınız
- Orta Anadolu Kürtlerinin Yerleşim Tarihi
- Orta Anadolu Kürtleri
- Haymana Kazası
- Haymanateyn Bölgesi
- Orta Anadolu'daki Kürt Köyleri
- Mikailîlerin İskânı
- Mecburî İskân ve Orta Anadolu Kürtleri
Kaynakça
- Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
- PDF’de aktarılan bölüm(ler): Orta Anadolu'daki Bazı Kürt Köylerinin Bilinen Resmî Kuruluş Tarihleri.
- ↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Orta Anadolu'daki Bazı Kürt Köylerinin Bilinen Resmî Kuruluş Tarihleri" bölümü.
- ↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Orta Anadolu'daki Bazı Kürt Köylerinin Bilinen Resmî Kuruluş Tarihleri" bölümü.
- ↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Orta Anadolu'daki Bazı Kürt Köylerinin Bilinen Resmî Kuruluş Tarihleri" bölümü.