Atasözleri
Atasözleri
Atasözleri, eldeki kaynakta İnler Katrancı ve çevresindeki Kürt sözlü kültürünün önemli bir parçası olarak ele alınmaktadır. Metinde bu alan için Gotinê Mezin a ifadesi kullanılmaktadır.[1]
Giriş
Kaynağa göre atasözleri, büyüklerin ve ataların söylemleri olarak yüzlerce yıllık tecrübenin damıtılmış biçimidir. Bu nedenle yalnız dil malzemesi değil, bir halkın değerlerini, hayat görüşünü ve toplumsal hafızasını taşıyan sözlü kültür unsurlarıdır.
Tarihsel arka plan
Metinde atasözlerinin uzun bir tarihsel birikimin ürünü olduğu belirtilir. Bunların bir kısmının daha önce Bîrnebûn dergisinde yayımlandığı, ardından bazı düzenleme ve eklemelerle yeniden kayda geçirildiği ifade edilir.
Toplumsal / kültürel / idarî bağlam
Kaynağa göre bu atasözleri yalnız Mikaila köyüne değil, bölgedeki Kürt aşiretlerinin ortak kültürüne de aittir. Eserde Türkçe tercümelerinin de verilmiş olması, sözlü kültürün yeni kuşaklarca anlaşılmasını kolaylaştırma amacı taşır. Gotinê Mezin a ifadesi de büyüklerin sözü, yani atasözü anlamında kullanılmış görünmektedir.[2]
Kaynakta geçen bilgiler
Metinde çok sayıda atasözü örneği sıralanır. Bunlar arasında aile ilişkileri, yiğitlik, yoksulluk, kıskançlık, kurnazlık, kader, yetim hakkı, dostluk, akrabalık, çalışkanlık ve toplumsal itibar gibi konuları işleyen sözler yer alır. Kaynak, bu atasözlerini Kürtçe asılları ve Türkçe karşılıklarıyla birlikte vererek sözlü kültürün hem biçimini hem anlam alanını korumaya çalışır.
Değerlendirme
Eldeki kaynak, atasözlerini gündelik konuşma kalıplarından ziyade, geçmiş kuşakların dünya görüşünü taşıyan yoğun anlamlı sözler olarak değerlendirmektedir. Bu nedenle madde, Kürt Sözlü Kültürü ile Kürt Kültürü arasındaki ilişkiyi görünür kılan bir terim ve örnekler bütünü olarak okunmalıdır.
Ayrıca bakınız
- Kürt Sözlü Kültürü
- Kürt Kültürü
- Klamên Şînê
- Mikailîlerde Ağıt Geleneği
- Köyde Kürtçenin Durumu
- İnler Katrancı
- Mikailîlerde Gelenek ve Görenekler
Kaynakça
- Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
- PDF’de aktarılan bölüm(ler): Atasözleri / Gotinê Mezin a.