Orta Anadolu Kürtlerinin Tarihsel Coğrafyası: Kulu–Cihanbeyli, Rişvan Aşireti ve Ömeranlı

Orta Anadolu Kürtleri Kültürel Hafıza Arşivi sitesinden

Orta Anadolu Kürtlerinin tarihsel coğrafyası: Kulu–Cihanbeyli, Rişvan Aşireti ve Ömeranlı, Orta Anadolu Kürtlerinin bugünkü Kulu ve Cihanbeyli ilçelerindeki (Osmanlı döneminde büyük ölçüde Esbkeşan kazası) yerleşim tarihini, Rişvan Aşireti ve Ömeranlı örneğinde, yayımlanmış arşiv atıflarından kurulan bir kanıt zinciriyle ele alan bir kaynak ve yöntem makalesidir. Dört hazırlık katmanına dayanır:

  1. Nişanyan kaynakları: üç yazı, iki atlas sayfası ve Nişanyan Yeradlarının 27 Orta Anadolu kaydı; 59 iddia bağımsız kaynaklarla karşılaştırıldı;[1]
  2. Kulu–Cihanbeyli köy envanteri: 72 yerleşim, 21 sütun; 64'ü koordinatlı;[2]
  3. Rişvan aşireti tarihi: erken kayıtlar, yayılım, kollar, 33 kaynak çelişkisi;[3]
  4. Osmanlı arşiv kaynakları envanteri: 228 kayıt (belge × atıf yapan yayın), 32 numara/tarih çelişkisi, öncelik sıralı 21 arşiv hedefi.[4]

Bu makalede anılan Osmanlı Arşivi (BOA) belgelerinin hiçbirinin aslı tarafımızca görülmemiştir. Belge kodları ve özetleri yayımlanmış çalışmalardan, yayının verdiği biçimiyle alınmıştır; her biri katalogda doğrulanmalıdır. Arşiv kataloğu (BETSİS) giriş gerektirdiği için hiçbir numara katalogdan kontrol edilemedi.[4] Birkaç belgenin yayında basılı faksimilesinde yalnız arşiv damgası ve künye şeridi okunmuştur.[4] Genel güvenilirlik düzeyi bu yüzden Arşivle doğrulanmalı: kodlar ve tarihler yayın aktarımıdır.

Kısa sonuç. Rişvan adı Osmanlı kayıtlarında 1519 tahririyle başlar, ama 16.–18. yüzyıl kayıtlarının hepsi aşiretin güneydeki çekirdeğine aittir: Kâhta, Hısn-ı Mansur, Besni, Malatya, Maraş ve Rakka.[5][3] Arşivle doğrulanmalı Kulu–Cihanbeyli bölgesindeki belgeli Rişvan varlığı 19. yüzyılda başlar: ilk kışlak kaydı 1802, ilk iskân yazışması 1842, Ömeranlı oymağının Esbkeşan'daki ilk kaydı ise 1843–44 iskânını anlatan 1848 tarihli bir belgedir.[6][4] Arşivle doğrulanmalı Ömeranlı adı 18. yüzyılda kimi belgede Cihanbeyli, kimi belgede Rişvan bağlamında geçer; bu bağlamlar soy değil, idarî ve mali aidiyet gösterir.[3] Hipotez Köy kuruluş yıllarının hemen hepsi sözlü ya da ikinci eldir.[2] Sözlü rivayet

Kaynaklar ve erişim

  • Kaynak düzeyleri. Üç düzey ayrılır: (a) görüntüsü bizce görülen birincil kayıtlar (1894–95 Konya salnamesi köy cetveli, 1968 Köylerimiz listesinin üç sayfası, Osmanlı nüfus defterlerine dayalı gazeteerin veri satırları); (b) yayımlanmış transkripsiyonlar ve gezgin metinleri; (c) tarihçilerin verdiği arşiv kodları.[4] Envanterdeki 228 kaydın 4'ünün görüntüsü bu çalışmada, 8'inin önceki hazırlıkta görülmüştür; 216 kayıt yalnız yayında vardır.[4] Kesin
  • Nişanyan siteleri. Nişanyan Yeradları, Nişanyan Atlas ve yazarın kişisel sitesi tarayıcıda erişim engeli verdi. Yeradları'na bu çalışmada hiç erişilemedi; kullanım şartları otomatik erişimi ve sistematik veri çekmeyi yasaklar.[1][7] Bu yüzden aşağıda Yeradları içeriği toplu aktarılmaz; yalnız tekil olgular kısa özetle anılır. Yöntem için bkz. Nişanyan Yeradları ve Orta Anadolu Kürt Köyleri: Kullanım ve Sınırlar.
  • Hicrî tarihler takvim dönüşümüyle yeniden hesaplanmıştır (±1–2 gün); sabit fark kullanılmamıştır.[3]

Nişanyan'ın iddiaları ve değerlendirme

Sevan Nişanyan'ın Orta Anadolu Kürtleri üzerine ana yazısının kaynakçası yoktur; okuru literatüre gönderir.[8] Konya atlas görseli de verdiği yüzdelerin kaynağını göstermez.[9] Yeradları maddelerinde editör katmanı ile imzalı kullanıcı notları ayrıdır; tarihli arşiv özetleri kullanıcı notudur ve incelenen örneklerin hiçbirinde belge kodu yoktur.[1] Kesin Aşağıdaki tablo iddiaları bizim sözlerimizle özetler.

İddia (özet) Nişanyan katmanı Bağımsız kaynaklar Değerlendirme
Haymana, Cihanbeyli ve Kulu çoğunlukla Kürt ve uzun süredir yerleşik Yazı[8] 1927 sayımında Cihanbeyli kazası %80,5 Kürtçe anadilli; Haymanalı yaşlılar 1861'de "yüz ya da iki yüz yıl" der[10] Kısmen destekleniyor; "uzun süredir" 1840'lar iskânıyla gerilimli
Osmanlı 19. yüzyıl ortasından itibaren göçebeleri zorla iskân etti Yazı[8] 1842 kanunnamesi, 1843–44 Konya iskânı, 1848–50 harekâtı, 1849 Ömeranlı kaydı[5] Bağımsız belgelerle destekleniyor
Canbeg aşireti Cihanbeyli Ovası'na 17. yüzyılda yerleşti Yazı[8] 1744 ve 1749'da Cihanbeyli'nin bir kısmı hâlâ Malatya–Rakka hattında; Sykes Yavuz Selim dönemini anar[11][12] Çelişki: üç tarih uyuşmuyor
Rişvan 16. yüzyılda bir paşanın Halep–Malatya arasında egemenlik kurmasıyla oluştu Yazı[13] Aşiret 1519'dan beri defterlerde; Mustafa Reşwan 1615'te azledilmiş bir sancakbeyi[14] Çelişki
"Reşvan" Kürtçede "karalar" demek Yazı[13] Winter da adın bu anlama gelebileceğini yazar[14] Kısmen destekleniyor; siyah giysi gerekçesi kaynaksız
Rişvan Osmanlı kaynaklarında sık sık "Türkmen Ekradı" diye anılır Yazı[13] Bağımsız tam metinlerde bulunamadı Doğrulanamadı
Cihanbeyli–Kulu Kürtleri çoğunlukla Rişvan aşiretinden Atlas[9] 1858 MVL 575/72; 1868–69 Konya salnamesinde kaza başlığı Ma‘a Aşiret-i Rişvan Esbkeşan Kazası Kaimmakamlığı (KVS H. 1285, İSAM PDF s. 90; Akandere 2003, s. 125–126; "Rişvan kazası" yoktur); karşı veri: Sykes[11][12] Destekleniyor; Şêxbizinî ve Canbeg köyleri bunun dışında
Konya nüfusunun %8,2'si Kürt Atlas[9] Günümüz için dil/etnik sayım yok Doğrulanamadı; kullanılmamalı
Çiçekdağı Reşvan için kurulan aşiret kazasının merkezi Yeradları editör notu Dede: göçebeler için kurulan Mecidiye kazası[15] Kısmen destekleniyor
Çiçekdağı'na Kürtler 1860–1870'te geldi Yeradları notu Rişvan 1830–1854 arasında Çiçekdağı'nda[5] Çelişki
Ömeranlı adı 1913'te "TC nüfus kayıtları"nda Yeradları editör katmanı 1858'de "Umranlı" cemaat adı; 1894–95 köy kaydı[16] Çelişki: kaynak dizgesi anakronik
28.05.1848: Rişvan oymaklarından Ömeranlı ve Belganlı'nın 1.600'den fazla hanesinin iskânı Yeradları kullanıcı notu (kodsuz) MVL 24/44, 28.05.1848[6] Bağımsız belgelerle destekleniyor; aynı belge
1858: altı cemaatin Konya'ya ilhakı Yeradları kullanıcı notu (kodsuz) MVL 575/72[11] Kısmen: aynı dosya, tarihlerden biri tutmuyor
Ad 2015'te yeniden Ömeranlı oldu Yeradları notu Meclis kararı 02.10.2014/68, valilik oluru 26.10.2015/17588[6] Destekleniyor

[1]

Değerlendirme sınıfları (59 iddia)
Katman Destekleniyor Kısmen Çelişki Doğrulanamadı Toplam
Ana yazı 2 7 2 4 15
Atlas 2 1 0 1 4
"Bazı Kürtler Türk mü" 0 3 1 1 5
"Bazı Kürtler Türk müdür" 1 1 0 2 4
Yeradları 4 11 4 12 31
Toplam 9 23 7 20 59

Kullanıcı notlarındaki 8 tarihli özetten 2'si yayımlanmış kodlu belgelerle aynıdır; 3'ünün hiçbir bağımsız izi yoktur.[1] Kesin Yerel yayınlardaki 1893 ve 1903 tarihli iki bilgi Nişanyan'dan geçmiştir; bağımsız teyit sayılmaz.[1] Genel çerçeve için bkz. Orta Anadolu Kürt Tarihçiliğinde Tek Kaynaklı İddialar ve Kaynak Hiyerarşisi.

Rişvan Aşireti: köken ve yayılım

  • İlk kayıtlar. Söylemez'e göre Rişvan, 1516 fethinden sonra 1519'da yapılan ilk tahrirde Kâhta ile birlikte yazılır; 1524 ve 1536 mufassalları ile 1530, 1540 ve 1560 tahrirleri izler.[5][17] Divandaki ilk izler 1545 tarihli bir Topkapı mühimmesi ve 1568 tarihli bir hükümdür.[18] Arşivle doğrulanmalı
  • Yayılım. 16. yüzyılda Kâhta kışlağı ile Malatya'nın güneyindeki yaylalar arasında hareket eden aşiret 17. yüzyılda Besni ve Maraş'a yayılır; 1683'te Sivas'taki Bin Dağ ve Köse Dağ "geleneksel" yaylaları olarak anılır.[5][14] 1690–1741 arasında Rakka, Halep, Hama, Humus ve Trablus/Akkar'da kışlak, yaylak ve iskân kayıtları vardır.[14] 19. yüzyıl başında Konya ve Ankara'da kışlayıp Uzunyayla'da yaylar.[15] 1919'da güneyde hâlâ yerleşik bir Reşwan nüfusu vardır (Adıyaman, Malatya, Besni).[19] Arşivle doğrulanmalı
  • Konfederasyon. 1713 tarihli bir hükme göre Rişvan mukataasına bağlı 12 aşiret ve kabile "kadimden birbirinden olmadıkları" hâlde ortak yaylak ve kışlak kullanır.[18] Rişvan bu dayanakla soy birliğinden çok idarî-mali bir birlik olarak görülür. Arşivle doğrulanmalı Kollar için bkz. Rişvanlarda Cemaat Yapısı.
Tarihçilerin tezleri
Yazar Köken / nitelik Orta Anadolu'ya yerleşimin niteliği
Söylemez Türk kültür değerlerini korumuş Türk/Türkmen aşireti[17] Konya'ya yerleşim iklim ve otlak ihtiyacından; ama bazı oymaklar eşkıyalık yüzünden zorunlu iskâna tabi[5]
Winter Belgelerde sürekli "Kürt"; 16. yüzyılda devletin kurduğu siyasî bir birlik olabilir[14] 18. yüzyıl Suriye'sinde iskân siyasetinin katılımcısı; 1741'de kendi talebiyle yer alma[14]
Köksal Sünni Kürtler[20] Hiyerarşisiz yapı yüzünden devlet zor kullandı; Ankara ve Konya'ya dağınık yerleşim[20]
Dede Ad Kürtçe "reş" (kara) ve çoğul ekinden[15] Kesin bir tarih yok; tek seferde ve tek yere yerleşilmedi[15]
Aygün Sahada Esbkeşan (Atçekenler) Türkmenleri de var[21] Konargöçerler "karşılıklı idare etme" anlayışıyla hoş görüldü[21]
Yıldız Esbkeşan'ı "at yetiştiren" diye açıklar Hipotez[11] Belge transkripsiyonları; Kürtçe karşılıkları metne ekler, 18. yüzyıl yıllarına sabit fark ekler[3]

Etnik nitelik konusunda tarihçiler ayrışır; bu makale karar vermez.[3]

Orta Anadolu'ya geliş ve iskân

Kaynaklar üç süreci ayırmaya izin verir, ama tarihlerini tam ayırmaz:[3]

  1. Mevsimlik hareketliliğin kayması. 1683 Sivas yaylası, 1766 "yazın Sivas, kışın Halep" ve 1830 "yazın Uzunyayla, kışın Paşadağı" kayıtları, kışlağın güneyden Orta Anadolu'ya kaydığını düşündürür. En erken Orta Anadolu kışlak kaydı 1802 tarihli bir Paşadağı belgesidir (C.ML 356/14588).[6] Hipotez
  2. Devlet iskânı. 1842–1864 arasında dağıtıcı (1848–49 Bozok'a 2.870 hane; Konya köylerine "üçer beşer") ve toplayıcı (1853–54 Haymana–Tabanlı) evreler görülür. 1843–44'te Konya bölgesinde 1.600'den fazla hane iskân edilmiş, 1848'de bunların 200'ü kalmıştır.[5][11] Arşivle doğrulanmalı Ayrıntı: 1844–1845 Aşiret Tahrirleri ve Rişvan Hane Listeleri, Osmanlı Arşivlerinde Esbkeşan.
  3. İskân rejimi içinde kendi tercihiyle yer değiştirme. 1830'da Rişvan reisleri Sivas yerine Konya–Ankara'da yer ister (HAT 446/22289); 1858'de yedi cemaatin Haymana–Tabanlı'dan Esbkeşan'a geçtiği iddia edilir (MVL 575/72).[15][11] Arşivle doğrulanmalı

Kulu–Cihanbeyli köylerinin çoğunun bu üç sürecin kesiştiği 1840–1870 aralığında kurulmuş olması muhtemeldir. Hipotez 1849'da valinin "çoğunluk kendi isteğiyle iskâna razı" değerlendirmesi halkın değil, valinin görüşüdür.[5] Cihanbeyli beylerinin bu süreçteki rolü için bkz. Cihanbeyli-Haymana Konar-Göçerleri ve Yedi Aşiret Kaymakamlığı (1827–1861).

Kronoloji (özet)

Tarih Olay Belge kodu (yayındaki biçimiyle) Güvenilirlik
1519 İlk tahrirde Rişvan Kâhta ile birlikte yazılır[5] TT.d 71 Arşivle doğrulanmalı
1536 "Hacı Ömerli" (Kaytanlı) cemaati; Ömeranlı ile eşlemesi tahmin[5] TT.d 181, s. 208 Hipotez
1568 Rişvan, Çakallı ve Beziki'nin iltizamı[18] MD 7:442 Arşivle doğrulanmalı
1683 Sivas'ta Bin Dağ ve Köse Dağ yaylaları[14] ŞD 8:484 Arşivle doğrulanmalı
1690–1697 Rakka iskân siyasetinin başlaması; Reşwan "eşkıyası" Rakka kalesinde[14] MD 110:176 Arşivle doğrulanmalı
23.04.1721 "Cihanbeyli Ekradı cemaatinden ve Umranlı Ekradından" kişilerin Rakka'dan kaçışı[6] C.ZB 12/597/1 Arşivle doğrulanmalı
1733 "Omranlo" ve yerleşik Reşwan oymaklarının şikâyeti[14] ŞD 140:505 Arşivle doğrulanmalı
01.02.1741 Rişvan'ın Okçuyanlı cemaatinden biri hakkında Ankara naibine hüküm[4] A.DVNS.MHM.d 147, s. 341 Arşivle doğrulanmalı
12.05.1744 "Cihanbeylu aşiretinize Ömeranlu cemaati"[11] C.DH 200/9962 (fon doğrulanamadı) Arşivle doğrulanmalı
1785–86 "Rişvan Aşireti'nin Ömeranlı Cemaati ihtiyarı"[22] MAD.d 9720 Arşivle doğrulanmalı
28.04.1802 Paşadağı'nda Rışvan ve Hacıyanlı, 150.000'den fazla koyun[6] C.ML 356/14588 Arşivle doğrulanmalı
14.12.1830 Rişvan reisleri Sivas'a iskânı reddeder, Konya–Ankara'da yer ister[15][11] HAT 446/22289-İ Arşivle doğrulanmalı
1830–31 Bozok'ta "Rişvan Ekradından Ümranlı cemaatinden" 4 nefer[4] NFS.d 2051–2053 Arşivle doğrulanmalı
1843–44 Esbkeşan ve Konya'ya 1.600'den fazla hane; Ömeranlı ve Belekanlı adıyla[6] MVL 24/44 (belge 28.05.1848) Arşivle doğrulanmalı
Rumî 1261 Ömeranlı'nın kuruluşu (1983'te derlenen anlatı)[23] — Sözlü rivayet
02.11.1847 Ömeranlı cemaatinden ~100 hane Paşa Dağı civarında[6] KŞS 80, s. 42 Arşivle doğrulanmalı
1847–48 Ömeranlı 30 hane Esbkeşan'da; toplam "232" ↔ kalemler 198[5] "İMV 3088" Arşivle doğrulanmalı
07.01.1849 Rişvan eşkıyası Kulu civarında Ömeranlı oymağına sığınır[5] "İ.MVL 110" Arşivle doğrulanmalı
1857–58 690 hane iddiası (Konya meclisi) ↔ 200'ü bulmuyor (Ankara valisi)[11] MVL 575/72 Kesin (transkripsiyon)
1859–60 Haymanateyn'de 43 köyde Rişvan haneleri[15] NFS.d 1784 Arşivle doğrulanmalı
1868 "Ömeranlı Aşireti" Koçhisar civarında çadırda[6] MVL 739/88 Arşivle doğrulanmalı
1894–95 Köy: Ömeranlı, İnevi nahiyesi, 133 hane / 675 nüfus[16] KVS H.1312, s. 340 Kesin
1908 Sykes: "Omaranli 800 families", Milli'nin alt kolu[12] — Kesin (Sykes'ta yazılı)
1954 6325 sayılı Kanun: Kulu kazası; "Ömeranlı (Tavşançalı)"[6] — Kesin
1963–2015 Resmî ad Tavşançalı; 2014 meclis kararı ve 2015 valilik oluruyla yeniden Ömeranlı[6] — Muhtemel

Ayrıntılı kronoloji (148 satır) hazırlık dosyasındadır.[24]

Kulu–Cihanbeyli köyleri

Envanter 72 yerleşimi kapsar: Kulu 30, Cihanbeyli 31, yakın ilçeler (Yunak 8, Sarayönü 2, Çeltik 1) 11. Kanıt düzeyine göre 47 kayıt "kesin", 17 "muhtemel", 8 "doğrulanmamış"tır. Burada "kesin", köyün tarihsel Kürt köyü olduğunun en az iki ayrı yazarda geçtiği anlamına gelir; arşivle doğrulandığı anlamına gelmez.[2] Kesin İlk aşiret bilgisine göre 31 kayıt Rişvan kollarına (Omeran 7, Halikan 7, Sefkan 4, Celikan 4, Cudkan 3, Nasıran 3, Hacebanlı, Belikan ve Molikan birer), 18'i Canbeg/Cihanbeyli aşiretine, 6'sı Sewêdî/Ekecik'e, 4'ü Şêxbizinîye, 2'si Terikan'a, 1'i Mehîna'ya bağlanır; 8 yayla yalnız veri tabanı etiketiyle "Reşvan"dır, 2 kaydın aşireti belirsizdir.[2] Canbeg köyleri için bkz. Canbegan ve Cihanbeyli Kürtleri; Terikan için Terikanlı aşireti (tez notları).

  • Kulu'nun kuzey ve batı köyleri (Altılar, Tavlıören, Canımana, Dipdede, Karacadere, büyük olasılıkla Karacadağ ve Arşıncı) Osmanlı döneminde Haymana'ya bağlıydı; bu yüzden Konya salnamelerinde yoktur.[2]
  • Kuruluş yıllarının çoğu tek bir İsveç çalışmasının (Lundberg & Svanberg 1992) farklı aktarımlarından gelir; asıl eser görülmedi. Hütteroth'un yılları da köylülerden derlenmiş sözlü bilgidir.[2][25] Sözlü rivayet
  • Kürtçe adlar çoğunlukla iki yerel tabloya dayanır.[26][27]
Kulu–Cihanbeyli ve yakın ilçelerde tarihsel Kürt yerleşimleri (72 kayıt)
# Güncel ad İlçe Eski ad Kürtçe ad Aşiret / kol İlk kayıt Kuruluş (yerel anlatı) Envanter kanıt düzeyi
1 Ömeranlı Kulu Ömeranlı/Umranlı (1894–95); Ömeranlı (Tavşançalı) (1954); Tavşançalı (1963–2015); (N) Omera; (N) Ömeranlı Aşireti (1945); Omeran; Rişvan Aşireti'nin Ömeranlı Oymağı; (N) 1894–95 (KVS) 1845; Rumî 1261; 1886; XIX. yy ilk çeyreği (oymağın Konya çevresine gelişi) Kesin
2 Altılar Kulu (N) Otlar (Atlar, Altilera) Omeran; Rışvan Aşireti'nin Ömeran kolu; (N) 16. yy (Kaçmaz 2025; köyün kaydı ≠ Kürt topluluğunun yerleşmesi) 1836; 1845 Kesin
3 Beşkardeş Kulu Beşkarındaş (1891); (N); Başkardeş (1954) Torino; Torina Ömeranlı Aşireti (1945); Omeran; Rişvan Ömeranlı oymağı 1891 (KŞS) 1870; tarih yok Kesin
4 Tavlıören Kulu Tavlıviran Tavlî; Tawliya Omeran; Rişvan Ömeranlı oymağı — 1870; 1870'li yıllar Kesin
5 Yeşiltepe (Çöpler) Kulu Büyük Çöplü; Çöpler (1945); Yeşiltepe — Ömeranlı Aşireti (1945); Omerî; Omeran KVS 1312, Koçhisar cetveli (bugünkü köyle eşleşme muhtemel) 1900; 1870'li yıllar Kesin
6 Acıkuyu (bugün Kulu'ya bağlı mahalle) Kulu Acıkuyu yaylası Bîrtalik; Birtalik; Bırtalık Omeran 26.07.1954 (MEB Tebliğler) 1920; 1920'li yıllar; ayrı köy oluşu: 1945 (Ağralı) ↔ 26.07.1954 (Yasemin, s. 220) Kesin
7 Uzunkuyu (yayla; bugün Ömeranlı mahallesi) Kulu — Bîredirêj (N) 1984 (K08) — Muhtemel
8 Pazarözü (yayla; bugün Ömeranlı mahallesi) Kulu Tavşançalı'nın Pazarözü yaylası Pazarözü (patron teyidi) (N); Nasirî yaylağı → Ömeranlı yaylağı → yerleşik yer Sözlü rivayet — — Muhtemel
9 Kırklar (yayla; bugün Ömeranlı mahallesi) Kulu Kırklar yaylası (1984) Bircê (patron teyidi) Ömeranlı/Ömerli kabileleri 1984 (K08) ~1915–1925 Muhtemel
9a Demirçeşme (yayla) Kulu — Papoxlu (patron teyidi) Ömeranlı yaylası Sözlü rivayet — — Sözlü
10 Celep Kulu (N); Çelep (1954) Sefka; Sêvka; (N) Sefkanlı Aşireti (1945); Sefkan; Şefikanlı Oymağı; (N) 1894–95 (KVS) 1839 Kesin
11 Zincirlikuyu Kulu Kürdoğlu; Kürdköyü; Kürdbeğli; Kürt Oğlu (1945); Gordoğlu (1954) Gundî Omê; Gordoxlu Sefkanlı Aşireti; Sefkan; Şefikanlı Oymağı KVS 1312, Koçhisar cetveli (bugünkü köyle eşleşme muhtemel) 1800 Kesin
12 Güzelyayla Kulu — Yaylê Kûtê; Yayle Qute Sefkan; Şefikanlı Oymağı — — Kesin
13 Kırkpınar Kulu — Celîka Celîkan; Celikanların kurduğu ilk köy; (N) 16. yy (Kaçmaz 2025; köyün kaydı ≠ Kürt topluluğunun yerleşmesi) 1885; 1886 Kesin
14 Yeşilyurt Kulu (N); Atkafası Celîka; (N) Celîkan; (N) (N) 1885 Kesin
15 Hisar Kulu — Hesar Celîkan; (N) — 1923 Kesin
16 Karacadağ Kulu — Xelika; Xalîka Jor Halîkan; Xalîkan; Halikanlı Oymağı 16. yy (Kaçmaz 2025; köyün kaydı ≠ Kürt topluluğunun yerleşmesi) 1870 Kesin
17 Arşıncı Kulu Germik; 'Yalınayak ma Arşıncı' (1893) Germik; Germikê Halîkan; Xelikan 16. yy (Kaçmaz 2025; köyün kaydı ≠ Kürt topluluğunun yerleşmesi); 1893? (İğdi 2009 listesi) 1956 Kesin
18 Bozan Kulu — Cûtkênbiçûk Cûtkan; Cudikanlı Oymağı (ilk yerleşim: Höyük mevkii) — — Kesin
19 Tuzyaka Kulu Cudikan / Cutikan; Haremi Cütkanlı (1945); Haramicütkânlı (1954); Tuzkaya Cûtka Cûtkan; Cüdkânlı Aşireti (1945); Cudikanlı Oymağı KVS 1312, Koçhisar cetveli (bugünkü köyle eşleşme muhtemel) 1890 Kesin
20 Yazıçayırı Kulu Yazıçayır (1894–95); Yazıçayırı (1954) Mehîna; Mihîna Meyhanlı Aşireti (1945); Mehîna; Mêhîna Aşireti 1894–95 (KVS) 1890 Kesin
21 Şerefli Kulu Burunsuz-Şerefli; 'Bumsuz ma Şerefli' (1893); (N) (N) Nasıran; Nasırlı Oymağı; Nasirî + Têrkan aileleri; Reşvan 1844–45? (ML.VRD.TMT 735?) 1844; 1845–1860; 1863 Kesin
22 Burunağıl Kulu Burunagıl — Terkan; Ağrı'dan gelen Kürtler 1919 (Bîrnebûn 3) 1919 Kesin
23 Canımana Kulu Canıma — Şeyhbizeynî; Şêxbizinî konfederasyonu, Silênî/Nofelî, Şafiî 16. yy (Kaçmaz 2025; köyün kaydı ≠ Kürt topluluğunun yerleşmesi) 1843 Kesin
24 Dipdede Kulu 'Edip Dede' (1893); Dipdere — Şeyhbizeyn; Şêxbizinî, Silênî/Nofelî, Şafiî 16. yy (Kaçmaz 2025; köyün kaydı ≠ Kürt topluluğunun yerleşmesi); 1893 (İğdi 2009 listesi) 1830 Kesin
25 Karacadere Kulu Karakilise; Karakilis; 'Kara Kilisa' (1893) — Şeyhbizeynî; Şêxbizinî, Silênî/Nofelî, Şafiî 1893 (İğdi 2009 listesi) — Kesin
26 Soğukkuyu Kulu — Bîrê Şêxo Şeyhbizeynî; Şêxbizinî, Silênî/Nofelî, Şafiî — — Kesin
27 Köşker Kulu — — Terkan — — Muhtemel
28 Gökler Kulu — — Hacebanlı Oymağı; Hacıban 1915 (Bîrnebûn 45) — Muhtemel
29 Büyükkışla Kulu (?) — — Belikanlı Oymağı; Belikan — — Doğrulanmamış
30 Bahadırlı Kulu — — — — — Muhtemel
31 Yeniceoba Cihanbeyli (N) İncow; Încov Nasiran; Nasır Aşireti (1945); Nasırlı Oymağı; Nasirî; Reşvan 1872–73 (KVS) 1850'li yıllar; 1870'lerde büyük yerleşim Kesin
32 Bulduk Cihanbeyli (N) Gundî Buldix Sêfkan; Sefkanlı Aşireti (1945); Sefki; Şefikanlı Oymağı; (N); Reşvan 1872–73 (KVS) 1853/55; 1853/1857; 1854 Kesin
33 Kuşça Cihanbeyli (N) Hecîlera Nasiran; Nasır Aşireti (1945); Nasırlı Oymağı; Nasirî; (N) 1894–95 (KVS) 1837 Kesin
34 Kütükuşağı Cihanbeyli Kütük Uşağı (1858); (N) Kutiga; Kutika Celikan+; Kütük Uşağı Aşireti (1945); Celikan; (N) 1894–95 (KVS) — Kesin
35 Gölyazı Cihanbeyli Dondurma; Doldurme Xelika; Xalîka Jêr Xelikan; Halikanlı Aşireti (1945); Rişvan Halikanlı Oymağı; Dondurma (Halikanlı) — 1858; 1855–56 Kesin
36 Sağlık Cihanbeyli — Qolîta; Qolita Xelikan; Halikanlı Oymağı, ~200 hane — — Kesin
37 Yapalı Cihanbeyli Kamber Kemera; Qemera Xalîkan; Halikanlı ve Cüdkânlı Aşiretleri (1945); Halikanlı Oymağı 1894–95 (KVS) 1870'lerde aşiret merkezi Kesin
38 Günyüzü Cihanbeyli — Cûtika Cûtikan; Cudikanlı Oymağı — — Kesin
39 Taşpınar Cihanbeyli — — Xelikan + Türk; Halikanlı ve Belikanlı Oymakları — 1870'lerde aşiret merkezi Kesin
40 Oğuzeli Cihanbeyli — — Halikanlı Oymağı, 'bilhassa Tömek mahallesi ve yaylası' — — Muhtemel
41 Kırkışla Cihanbeyli Kırıkışla (1894–95); Karkışla (1922) — Molikan 1894–95 (KVS) — Muhtemel
42 Kelhasan Cihanbeyli — Kelhesen Canbegî; Cihanbeyli Aşireti (1945) 1894–95 (KVS) — Kesin
43 Zaferiye Cihanbeyli — Qayişoğli Canbegî; Cihanbeyli Aşireti (1945) 1945 (Üşer & Koman) — Kesin
44 Yünlükuyu Cihanbeyli — Hecîomera Canbegî — — Muhtemel
45 Korkmazlar Cihanbeyli — Delala; Yaylê Delalan Canbegî — — Kesin
46 Turanlar Cihanbeyli — Yaylatozê; Hewsên Canbegî — — Kesin
47 Beyliova Cihanbeyli — Xerabe (Xirawe); Xirabê Canbeg — — Kesin
48 Büyükbeşkavak Cihanbeyli — Beşkavağa mezin Sewêdî; Ekecik Aşireti (1945) 1894–97 (KVS) — Kesin
49 Küçükbeşkavak Cihanbeyli — Memedêlî Sewêdî; Ekecik Aşireti (1945) 1894–97 (KVS) — Kesin
50 Çimen Cihanbeyli Çemen (1922) Çîmanê Sewêdî; Ekecik Aşireti (1945) 1922 (K29 listesi) — Kesin
51 Kandil Cihanbeyli — Qendîl Sewêdî; Ekecik Aşireti (1945) 1844 (NFS.d 3506) 1844 öncesi Kesin
52 Çöl Cihanbeyli Çölköy; Çölyaylası Yaylaçolê Sewêdî — — Muhtemel
53 Yeşildere Cihanbeyli — Çîmanabiçûk Sewêdî — — Muhtemel
54 Damlakuyu Cihanbeyli — — — — — Muhtemel
55 Böğrüdelik Cihanbeyli Böğrüdelik Köyü (1851) — Cihanbeyli Aşireti 1851 (NFS.d 3525) — Doğrulanmamış
56 Büyükkartal (yayla) Cihanbeyli — — (N) — — Doğrulanmamış
57 Küçükkartal (yayla) Cihanbeyli — — (N) — — Doğrulanmamış
58 Çelikler (yayla) Cihanbeyli — — (N) — — Doğrulanmamış
59 Karayusuf (yayla) Cihanbeyli — — (N) — — Doğrulanmamış
60 Kepir (yayla) Cihanbeyli — — (N) — — Doğrulanmamış
61 Kötüköy (yayla) Cihanbeyli — — (N) — — Doğrulanmamış
62 Hatırlı Yunak (yakın) (N) (N) (N); Cihanbeyli Aşireti (1945) (N) — Kesin
63 Böğrüdelik Yunak (yakın) (N) (N) (N) (N) — Muhtemel
64 Beşışıklı Yunak (yakın) — — Cihanbeyli Aşireti (1945) 1894–95 (KVS) — Kesin
65 Sinanlı Yunak (yakın) — — Cihanbeyli Aşireti (1945) 1894–95 (KVS) — Kesin
66 Hacıömeroğlu Yunak (yakın) Hacıömer Uşağı (1945) — Cihanbeyli Aşireti (1945) 1894–95 (KVS) — Kesin
67 Hacımusalar Yunak (yakın) — — Cihanbeyli Aşireti (1945) 1894–95 (KVS) — Muhtemel
68 İçkışla Yunak (yakın) — — Cihanbeyli Aşireti (1945) 1945 (Üşer & Koman) — Muhtemel
69 Kurtuşağı Yunak (yakın) Kurdoğlu Köyü (1851); Kurdan — Cihanbeyli Aşireti 1851 (NFS.d 3525) — Muhtemel
70 Boyalı Sarayönü (yakın) — — Cihanbeyli Aşireti (1945) 1945 (Üşer & Koman) — Kesin
71 Sarıkaya Sarayönü (yakın) — — Cihanbeyli Aşireti (1945) 1894–95 (KVS) — Kesin
72 Çeltik Çeltik (yakın) Çeltik Köyü (1851); (N) — Cihanbeyli Aşireti; (N) 1830 (Aygün 2019) — Muhtemel

(N) = yalnız Nişanyan Yeradları'nda; tekil kayıtta bakılabilir. Telif ve kullanım şartları nedeniyle tek kaynağı Nişanyan olan değerler bu tabloya yazılmamıştır.[7] Değerler kaynak gösterilmeden kısaltılmıştır; her hücrenin kaynağı hazırlık dosyasındaki CSV'de ayrı sütundadır.[2] "İlk kayıt" köy düzeyindeki en erken tarihli kayıttır (KVS = Konya salnamesi H.1312/1314; KŞS = Konya şer'iyye sicili). "Kuruluş" sütunundaki yılların hepsi yerel anlatı ya da ikinci el aktarımdır.

Ömeranlı belge zinciri

Ömeranlı'yı anan 37 arşiv kaydı 30 tekil belgeye denk gelir; bağlı yapıya göre 21'i Rişvan, 7'si Cihanbeyli, 6'sı köy kaydıdır.[4] Kesin

# Tarih Kayıt Bağlam Belge kodu Güvenilirlik
1 1519? / 1536 "Hacı Ömerli" (Kaytanlı) cemaati[5] Rişvan TT.d 71; TT.d 181, s. 208 Hipotez
2 23.04.1721 "Umranlı Ekradı", Cihanbeyli Ekradı ile birlikte[6] Cihanbeyli C.ZB 12/597/1 Arşivle doğrulanmalı
3 1725 Rişvan Hassı cemaatleri arasında Ömeranlı (ayrıca El-Hac Ömerli)[18] Rişvan MAD.d 10168, s. 88 Arşivle doğrulanmalı
4 1733 "Omranlo" ve yerleşik Reşwan oymakları[14] Rişvan ŞD 140:505 Arşivle doğrulanmalı
5 12.05.1744 "Cihanbeylu aşiretinize Ömeranlu cemaati"[11] Cihanbeyli C.DH 200/9962 Arşivle doğrulanmalı
6 14.08.1749 "Cihanbeyli aşiretinin Umranlı Kürdleri"[6] Cihanbeyli C.ZB 81/4015/1 Arşivle doğrulanmalı
7 01.04.1764 Malatya'daki Ömeranlı Kürdlerinin Rakka'ya nakli[6] belirtilmemiş C.DH 208/10362 Arşivle doğrulanmalı
8 1765–66 "Rişvan Aşireti'ne mensup Dalyanlı ve Ümranlı", Divriği yaylaları[6] Rişvan C.DH 77/3838 Arşivle doğrulanmalı
9 1785–86 Ömeranlı cemaati ihtiyarının borcu[22] Rişvan MAD.d 9720, s. 202–205 Arşivle doğrulanmalı
10 1830–31 "Rişvan Ekradından Ümranlı cemaatinden" 4 nefer (Bozok)[4] Rişvan NFS.d 2051–2053 Arşivle doğrulanmalı
11 1845 Köyün kuruluşu (Rumî 1261)[23] — — Sözlü rivayet
12 1847–48 ~100 hane Paşa Dağı'nda; iradeyle Esbkeşan'a iskân; 30 hane; 1843–44 iskânında adıyla[6][5] Rişvan KŞS 80, s. 42, 83; "İMV 3088"; MVL 24/44 Arşivle doğrulanmalı
13 07.01.1849 Ömeranlı oymağına sığınan eşkıya[5] Rişvan "İ.MVL 110" Arşivle doğrulanmalı
14 1857–58 "Rişvan aşâirinden … Umranlı"[11] Rişvan MVL 575/72 Kesin (transkripsiyon)
15 1868 "Ömeranlı Aşireti" Koçhisar civarında[6] bağımsız ad MVL 739/88 Arşivle doğrulanmalı
16 1894–95 Köy, 133 hane / 675 nüfus[16] köy KVS H.1312, s. 340 Kesin
17 1908 "Omaranli", Milli'nin alt kolu[12] Milli — Kesin (Sykes'ta yazılı, kaynaksız)
18 1954 "Ömeranlı (Tavşançalı)"; belde[6] Kulu kazası 6325 s. Kanun Kesin
19 1963 Resmî ad Tavşançalı[2] — kararname künyesi yok Muhtemel
20 2014–2015 Meclis kararı ve valilik oluruyla yeniden Ömeranlı[6] — — Muhtemel
  • Hacı Ömerli = Ömeranlı eşlemesi Söylemez'in tahminidir; 18. yüzyıl listesinde iki adın ayrı yazılması eşlemeyi zayıflatır. İlk halka bu yüzden "?" ile gösterilmiştir.[5][18] Hipotez
  • Çifte aidiyet. Ömeranlı 1721, 1744 ve 1749'da Cihanbeyli ile, öteki halkalarda Rişvan içinde geçer. Aynı adlı iki ayrı topluluk, Rakka iskânı sırasında bir kesimin Cihanbeyli ile birlikte yazılması ya da 1744 hükmündeki "aşiretinize" ifadesinin mutasarrıfın idaresini göstermesi mümkündür. Hiçbir belge Ömeranlı'nın soyca Cihanbeyli ya da Rişvan olduğunu kanıtlamaz.[3] Hipotez
  • Sykes. Sykes Omaranli'yi Milli'nin alt kolu ve Karaca Dağ kökenli sayar, kaynak göstermez; bu, 1858 belgesiyle çelişir. Bkz. Mark Sykes'ın Ömeranlı kaydı.[12]
  • 1845. Kuruluş yılı tek bir 1983 anlatısından çıkıp en az altı yayına kaynaksız geçmiştir; aynı ödevdeki kuşak hesabı 1840, Lundberg & Svanberg'in bir çevirisi 1886 verir.[23][3] Sözlü rivayet Ömeranlı'nın yaylası olan Kırklar Yaylasında çadır hayatının 1915–1925 civarında bittiği aynı ödevden hesaplanır.[23]
  • 1968. Köylerimiz listesinde Kulu altında ne Tavşançalı ne Ömeranlı köyü vardır; o tarihte belde olması bunu açıklayabilir. Listedeki tek "Ömeranlı", Divriği'deki bir köydür.[28] Hipotez
  • Çevre köyler. Omeran köyleri Altılar, Beşkardeş, Tavlıören, Yeşiltepe (Çöpler) ve Acıkuyu'dur. Zincirlikuyu ile Arşıncı ise Sefkan ve Halikan köyleridir.[2]

Çelişkiler

Konu Kaynak A Kaynak B Not
Ömeranlı'nın bağlı olduğu yapı Rişvan: 1725, 1733, 1765–66, 1786, 1831, 1847–48, 1858 Cihanbeyli: 1721, 1744, 1749; Milli: Sykes 1908 Hipotez
Ömeranlı'nın kuruluşu Rumî 1261 (sözlü); 1845 (Lundberg & Svanberg) 1840 (kuşak hesabı); 1886 (Bîrnebûn 1 çevirisi) Geliş ile kuruluş ayrı olabilir
1848 hane toplamı "232 hane" Kalemlerin toplamı 198 Belgeden çözülmeli
1847 iskânı Aktarım: "düşünülüyordu" (plan) Saydam: "iskân edildiler" Belgeden çözülmeli
1858: 690 hane Konya meclisi Ankara valisi: asılsız, evler 200'ü bulmuyor Sonuç bilinmiyor
1721 belgesinin yılı Bîrnebûn 74: 1717 Takvim dönüşümü: 23.04.1721 Sabit fark hatası
1744 hükmünün yılı Bîrnebûn 74: 1744 Bîrnebûn 80: 1741 1744 doğru
MVL 24/44 tarihi 24 Cemaziyelahir 1264 = 28.05.1848 Bir hazırlık dosyasında "24 Ca" (= 28.04.1848) Kısaltma hatalı
Haymanateyn 1258 defteri NFS.d 1808, 51 köy NFS.d 1778, 44 yerleşim İki ayrı defter olabilir
Ömeranlı'nın Kulu'ya bağlanması 1954 (6325 sayılı Kanun cetveli) 14.03.1956
Salname rakamı KVS 1312: 133 hane / 675 nüfus KVS 1314: aynı rakam Cetvel kopyalanmış olabilir Hipotez
Canbeg'in Cihanbeyli'ye gelişi Nişanyan: 17. yüzyıl BOA 1744/1749: Malatya–Rakka; Sykes: Yavuz Selim dönemi Üç tarih uyuşmuyor

[3][4][2][1]

Açık sorular ve doğrulama listesi

  1. MVL 575/72 ve ekleri: 690 hanenin oymak dökümü, Ömeranlı payı ve Sadaret'in kararı.[4]
  2. MVL 24/44: faksimilesi var, metni okunmadı; 1843–44 iskânının oymak dökümü.[6]
  3. "İMV 3088" ve "İ.MVL 110": dosya numaraları, 232/198 farkı, plan mı uygulama mı.[5]
  4. Konya Şer'iyye Sicili 80 (s. 42 ve 83) ile 97, 103 ve 105 numaralı sicillerin Ömeranlı kayıtları tam okunmalı. Bkz. Konya Şer'iyye Sicillerinde Kürt Aşiretlerine İlişkin Davalar.[4]
  5. 18. yüzyıl Cevdet belgeleri (C.ZB 12/597/1, C.ZB 81/4015/1, C.DH 200/9962, C.DH 208/10362, C.DH 77/3838): Rişvan–Cihanbeyli aidiyet sorusu.[4]
  6. 1831 Bozok defterleri (NFS.d 2051–2053): Ümranlı kaydının varak numarası. Bkz. 1831 Nüfus Sayımında Konya ve Ankara'da Aşiret Nüfusu.[4]
  7. Esbkeşan 1845 nüfus defterleri ve Kulu–Cihanbeyli temettuat kodları: bölge için hiç kod bulunmadı. Bkz. 1840'ların Temettuat Defterlerinde Cihanbeyli ve Haymana Köyleri.[4]
  8. Lundberg & Svanberg 1992 ve Hütteroth 1968 asılları: kuruluş yılı çelişkilerinin dayanağı.[2]
  9. Ankara salnameleri (H.1311, H.1320) köy cetvelleri: Haymana'ya bağlı Kulu köylerinin Osmanlı kaydı. Bkz. Konya ve Ankara Vilayet Salnamelerinde Aşiret, Köy ve Nahiye Kayıtları (1868–1914).[2]
  10. Ad değişikliği kararnameleri (Cumhuriyet Arşivi): Tavşançalı (1960/1963), Gordoğlu → Zincirlikuyu, Haramicütkânlı → Tuzyaka, Çöpler → Yeşiltepe, Bumsuzşerefli → Bozyurt → Şerefli.[2]
  11. Okunmamış tezler ve kitaplar: Doğan 2019 (3525 numaralı defter ve Cihanbeyli aşireti), Geçgin 2021 (Halikan oymağı), Köksal 2024, Saydam 1993, Söylemez 2007. Hazırlık notlarında anılan bir "Yıldırım" tezinin künyesi dosyalarımızda bulunamadı.[3] Haymana'daki Rişvan köyleri için bkz. Haymanateyn’de Rişvan Köyleri Listesi (1859).
  12. Tarihsel konumlar: Tavlıören'in ilk yeri, Bozan'daki Höyük mevkii, Altılar anlatısındaki yayla ve Acıkuyu yaylası sözlü tarih ve saha çalışmasıyla haritalanmalı.[2]
  13. Nişanyan Yeradları: Ömeranlı, Kütükuşağı, Acıkuyu, Çiçekdağı ve Bulduk notlarının editör mü kullanıcı mı olduğu, başka bir ağdan tarayıcıyla tek tek bakılarak kaydedilmeli.[1]

Veri kümesi

Köy envanteri 72 satırlık bir CSV dosyası olarak hazırlanmıştır. Koordinatı olan 64 yerleşim ayrıca CSV (enlem/boylam sütunlu) ve GeoJSON (64 nokta) olarak QGIS'te açılabilecek biçimdedir. Koordinatlar OpenStreetMap Nominatim'den tek tek sorgulanmıştır; adaş ya da yalnız tarla nesnesi dönen 8 yer koordinatsız bırakılmıştır. Noktalar güncel köy merkezidir, tarihsel konum değildir; ilk yerleşimin bugünkü köyden ayrı olduğu aktarılan yerler ayrıca işaretlenmiştir.[2] Kesin

Ayrıca bakınız

Düzeltme (18.10.2026): Salname kaza başlığı aslına göre düzeltildi. Yeşiltepe, Zincirlikuyu ve Tuzyaka'nın "1894–95 (KVS)" kayıtları KVS H. 1312'nin Koçhisar kazası cetvelindendir; bugünkü Kulu köyleriyle eşleşmeleri muhtemeldir (Yasemin'in Beşkardeş için verdiği 50 hane / 170 nüfus da bu cetvelin Çöpler satırına aittir). Altılar'ın Kürtçe adı Otlar'dır (Atlar, Altilera aynı adın yazım biçimleridir); "Atlar" eski resmî ad değildir. Altılar, Canımana, Karacadağ, Arşıncı, Kırkpınar ve Dipdede 16. yüzyıl Haymana defterlerinde kayıtlıdır (Kaçmaz 2025); köyün ilk kaydı Kürt topluluğunun yerleşme tarihi değildir. Omera yaylaları: Kırklar = Bircê, Uzunkuyu = Bîredirêj, Pazarözü (Kürtçe de Pazarözü); üçü bugün Ömeranlı mahallesidir; Demirçeşme (Papoxlu) yaylası eklendi; Acıkuyu bugün Kulu'ya bağlı mahalledir (sözlü bilgiler patron teyidi).

Kaynakça

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Nişanyan kaynak envanteri ve kaynak eleştirisi (bu wikinin hazırlık dosyaları, 17.10.2026): 01_NISANYAN_KAYNAK_ENVANTERI.md ve 06_NISANYAN_KAYNAK_ELestIRISI.md.
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 Kulu–Cihanbeyli tarihsel Kürt köyleri envanteri ve notları (hazırlık dosyası, 17.10.2026): 02_KULU_CIHANBEYLI_KOYLERI.csv ve 02_KULU_CIHANBEYLI_KOYLERI_NOTLAR.md; harita verisi 08_HARITA_VERILERI.csv/.geojson.
  3. ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 Rişvan (Reşwan) aşireti tarihi ve Orta Anadolu'ya yerleşimi (hazırlık dosyası, 17.10.2026): 03_RISVAN_ASIRETI_TARIHI.md.
  4. ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 4,15 Osmanlı arşiv kaynakları envanteri (hazırlık dosyası, 17.10.2026): 04_OSMANLI_ARSIV_KAYNAKLARI.md.
  5. ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 Faruk Söylemez, "Konya ve Çevresinde Rişvan Aşireti ve İskânı", A. Aköz – D. Yörük – H. Karpuz (ed.), Konya Kitabı XVII: Geçmişten Günümüze Göçler, c. I, Konya: Konya Ticaret Odası, 2019, s. 353–367 (K10).
  6. ↑ 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 6,13 6,14 6,15 6,16 6,17 6,18 6,19 Yasemin, Ömeranlı (soyadı ve tam künye kaynak kaydında eksik; K29), belge faksimileleri ve aktarımları, s. 47–48, 63–67, 72–76, 84–86, 96, 220.
  7. ↑ 7,0 7,1 Nişanyan Yeradları, "Terms of Service" (son güncelleme 18.02.2025), nisanyanyeradlari.com/terms-of-service (erişim 17.10.2026).
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 Sevan Nişanyan, "İç Anadolu Kürtleri kimdir", Pazar Sohbeti, 1 Ağustos 2021; sevannisanyan.com (erişim 17.10.2026).
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Nişanyan Atlas, "Ethnic Structure in Konya"; nisanyanatlas.com (erişim 17.10.2026; iki farklı İngilizce metin döndü, Türkçe asıl ve harita görüntüsü alınamadı).
  10. ↑ Georges Perrot, "Les Kurdes de l'Haïmaneh", Revue des Deux Mondes, 2e période, t. 55 (1 Şubat 1865), s. 611–635 (K07).
  11. ↑ 11,00 11,01 11,02 11,03 11,04 11,05 11,06 11,07 11,08 11,09 11,10 Fikret Yıldız, Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, ISBN 978-605-72245-1-4 (K05), belge ekleri; ayrıca Dr. Mikaîlî, Bîrnebûn 74 ve 75 (2019) transkripsiyonları.
  12. ↑ 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 Mark Sykes, "The Kurdish Tribes of the Ottoman Empire", Journal of the Royal Anthropological Institute 38 (1908), s. 451–486 (K15).
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 Sevan Nişanyan, "Bazı Kürtler Türk mü"; sevannisanyan.com (erişim 17.10.2026; yayın tarihi metinde yok).
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 14,6 14,7 14,8 14,9 Stefan Winter, "The Reşwan Kurds and Ottoman Tribal Settlement in Syria, 1683-1741", Oriente Moderno 97/2 (2017), s. 256–269, doi:10.1163/22138617-12340151 (K11).
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 15,6 Suat Dede, From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rışvan Tribe (1830–1932), yüksek lisans tezi, İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi, 2011 (K01).
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 Konya Vilâyeti Salnâmesi, H.1312 (26. def'a), s. 340, İnevi nahiyesi köy cetveli (İSAM PDF görüntüsünden okundu); H.1314, s. 324.
  17. ↑ 17,0 17,1 Faruk Söylemez, "Rişvan Aşireti'nin Cemaat, Şahıs ve Yer Adları Üzerine Bir Değerlendirme", Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12 (Bahar 2002), s. 39–52 (K03).
  18. ↑ 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 Faruk Söylemez – Muhammet Nuri Tunç, "Osmanlı Mali Sistemi Çerçevesinde Aşiret Mukataaları: Rişvan ve Çakallı Mukataası", History Studies 14/2 (2022), s. 453–475, burada s. 457–460 (K02).
  19. ↑ E. W. C. Noel, Diary of Major Noel on Special Duty in Kurdistan (1919), "Report on the Reshwan"; Bîrnebûn 17 (2002), s. 76–83'teki çeviri ve faksimile üzerinden.
  20. ↑ 20,0 20,1 Yonca Köksal, "Coercion and Mediation: Centralization and Sedentarization of Tribes in the Ottoman Empire", Middle Eastern Studies 42/3 (2006), s. 469–491, doi:10.1080/00263200600601171 (K17).
  21. ↑ 21,0 21,1 Necmettin Aygün, "Cihanbeyli-Haymana Sahasındaki Konar-Göçer Toplulukların İdari, Sosyal ve İktisadi Yapıları (1827-1861)", Mütefekkir 6/12 (2019), s. 539–558, doi:10.30523/mutefekkir.659197 (K13).
  22. ↑ 22,0 22,1 Faruk Söylemez, "Malatya Mutasarrıfı Rişvanzâde Ömer Paşa'nın Muhallefâtı", OTAM 27 (Bahar 2010), s. 165–194, burada s. 182–183 (K04).
  23. ↑ 23,0 23,1 23,2 23,3 Ahmet Ağralı [soyadı ilk harfi silik], Göçebelikten Yerleşik Hayata Geçen Bir Toplum: Kırklar Yaylası, İÜ Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü ders ödevi, 1984 (K08); saha gözlemi ve sözlü tanıklık.
  24. ↑ Tarihsel kronoloji 1500–1923 (hazırlık dosyası, 17.10.2026): 05_TARIHSEL_KRONOLOJI.md.
  25. ↑ Rohat Alakom, Bîrnebûn 8 (1999), s. 41–63, burada s. 58 (Üşer & Koman 1945 listesi) ve s. 62 (kuruluş tarihleri; Lundberg & Svanberg ve Hütteroth'tan).
  26. ↑ M. Şirin Dağ, "Kulu Kürtleri", Bîrnebûn 3 (1997), s. 22–25, Tablo-1 (görüntüden kontrol edildi).
  27. ↑ Muzaffer Özgür, "Cihanbeyli Kürtleri", Bîrnebûn 5 (1998), s. 6–10, burada s. 9 (görüntüden kontrol edildi).
  28. ↑ İçişleri Bakanlığı, Köylerimiz: 1 Mart 1968 durumu, Ankara, 1968, s. 436, 506, 737 (TBMM Kütüphanesi Açık Erişim; erişim 17.10.2026).
"https://wiki.greenanatolia.org/index.php?title=Orta_Anadolu_Kürtlerinin_Tarihsel_Coğrafyası:_Kulu–Cihanbeyli,_Rişvan_Aşireti_ve_Ömeranlı&oldid=35458" sayfasından alınmıştır