Kulu Kürtleri

📜 Orta Anadolu Kürtleri Tarihi › Kulu Kürtleri

İlçe için bkz. Kulu.

Kulu Kürtleri, Konya'nın Kulu ilçesinde yaşayan Kürt topluluklarıdır. Çoğunluğu Rişvan Aşiretinin oymaklarındandır. Bu oymaklar 19. yüzyılın ilk yarısında Konya Ovası ve Tuz Gölü çevresinde kışlayan konargöçerler olarak kayıtlara geçer, 1840'lardan itibaren de bölgede köyler kurar.^[1] Kesin Kulu'nun Kürt köyleri Cihanbeyli ve Haymana ile birlikte Orta Anadolu Kürtlerinin en yoğun yerleşim alanını oluşturur.

Tarih

19. yüzyılın başında Rişvan, Cihanbeyli, Canbeg ve Şıhbızın gibi Kürt aşiretleri Ankara–Konya arasındaki bozkıra gelmeye başladı.^[2] Muhtemel
1849 tarihli bir olayda Konya'dan gönderilen asker birliği, Rişvan'a mensup kişileri takip ederken Kulu köyünde Derbent ağası ve Türkanlı beyi ile görüşmüş; aranan kişiler Ömeranlı oymağına sığınmıştır.^[1] Arşivle doğrulanmalı
1840'lar–1860'lar arasında Rişvan oymakları Esbkeşan (Cihanbeyli) kazasına ve çevresine peyderpey yerleştirildi. Kulu'daki Kürt yerleşimlerinin çoğu bu dönemde başladı; köylerin bir bölümü (Altılar, Arşıncı, Canımana, Dipdede, Karacadağ, Kırkpınar) ise 16.–18. yüzyıl Haymana defterlerinde zaten kayıtlıdır (Kaçmaz 2025); köyün kuruluşu ile Kürt topluluğunun yerleşmesi ayrı tarihlerdir. Ayrıntı: Rişvan Aşireti: İskân ve köyleşme.
Dede'nin görüştüğü anlatıcılara göre "Kulu" adı Kürtçe Gundê Kulu (Kulu köyü) adından gelir.^[2] Sözlü rivayet
20. yüzyılda koyunculuk ve deve kervanıyla tuz taşımacılığı, yerini karayolu ekonomisine ve tuz fabrikalarına bıraktı. 1960'lardan sonra Kulu, Avrupa'ya (özellikle İsveç, Danimarka ve Almanya'ya) yoğun işçi göçü veren ilçelerden biri oldu.^[3] Bkz. Deveden Tuz Fabrikasına, Orta Anadolu Kürtlerinin Avrupa’ya Göçü.

Rişvan oymakları ve köyleri

Söylemez'in 2015 saha araştırmasına göre Kulu'daki Rişvan oymakları ve köyleri:^[1]

Oymak	Kulu'daki köy / kasaba
Ömeranlı	Ömeranlı kasabası, Beşkardeş, Tavlıören, Atlar (= Altılar; Kürtçe Otlar)
Belikanlı	Büyükkışla (Söylemez köyü Kulu'ya bağlar; Büyükkışla Şereflikoçhisar'dadır)
Cudikanlı	Tuzyaka (eski adı Cudikan; ilk yerleşme Bozan köyü Höyük mevkii)
Hacebanlı (Hacevanlı)	Gökler
Halikanlı	Karacadağ
Nasırlı	Şerefli
Şefikanlı (Sefkanlı)	Zincirlikuyu, Celep, Güzelyayla
Celîkan (Söylemez'in listesinde yok; Bîrnebûn 3/23 ve 33/67–71'e göre)	Kırkpınar, Yeşilyurt (Atkafası), Hisar Muhtemel

Kulu'daki Yeşilyurt (Atkafası, Celîkan köyü), Haymana'daki Yeşilyurt (eski Kadıköy; 1859'da "Kadı maʿa Yağışmışlı") ile karıştırılmamalıdır. 1983 sözlü anlatısına göre Ömerli (Ömeranlı) aşireti ayrıca Altılar ve Çöpler köylerini kurmuştur.^[3] Sözlü rivayet Bu liste Kulu'daki bütün Kürt köylerini kapsamaz. Tam liste için bkz. Orta Anadolu'daki Kürt Köyleri Dizini.

Yerleşim örneği: Ömeranlı ve Kırklar

Kulu'daki yerleşme sürecinin en ayrıntılı belgelenmiş örneği Ömeranlı'dır: 1840'larda kurulan köy, kışla–yayla düzeniyle yaşamış, yaylalarından Kırklar ve Acıkuyu zamanla kalıcı yerleşimlere dönüşmüş, 1984'te 1200 haneli bir kasaba olmuştur.^[3]

Seçimler (2002–2004)

2002 genel seçimi: DEHAP, Kulu ilçesinde yaklaşık %28 oyla (6.356 oy) AK Parti'nin (%38) ardından ikinci parti oldu.^[4] Muhtemel
2004 yerel seçimi: Şoreş Reşî, Veger dergisinde seçimden önce Orta Anadolu'dan "istenilen derecede" aday çıkmayacağını yazdı (yazarın görüşü).^[5] Resmî sonuçlarda Kulu merkezinde SHP'ye (Demokratik Güçbirliği) oy kaydı yoktur; belediyeyi AK Parti (%49,5) MHP'nin (%45,1) önünde kazandı. Beldelerden Zincirlikuyu'da (%26,5) ve Karacadağ'da (%22,7) güçbirliği üçüncü oldu. Ömeranlı (YSK: "Tavşancalı"), Kırkpınar, Tuzyaka, Kozanlı ve Celep beldelerinde SHP'ye oy kaydı yoktur.^[6] Kesin
Aynı yazıda yazar, 1967'den beri belediye olan Zincirlikuyu'daki kısa bir yolu bölgede yapılmış "tek ekstra iş" olarak anar ve imzasını dönemin Bayındırlık Bakanı Şerafettin Elçi'ye bağlar. Bu bilgi doğrulanamadı.^[5]

Açık konular

Kulu'nun idari tarihi (nahiye/ilçe oluşu) ve Esbkeşan kazasıyla ilişkisi bu sayfada henüz kaynaklı olarak işlenmedi. Arşivle doğrulanmalı
Rişvan dışındaki Kürt topluluklarının (ör. Cihanbeyli aşiretine bağlı gruplar) Kulu'daki köyleri ayrıca belgelenmeli.

Ayrıca bakınız

Güvenilirlik etiketleri

Bu sayfadaki tarih cümleleri kanıt düzeyine göre işaretlenmiştir: Kesin birincil belge yayımlanmış/aktarılmış · Muhtemel ikincil kaynaklarla destekleniyor · Sözlü rivayet sözlü tarih · Arşivle doğrulanmalı arşiv belgesi görülerek doğrulanmalı · Hipotez araştırmacı yorumu. Ayrıntı: Portal:Orta Anadolu Kürtleri Tarihi.

Düzeltme (18.10.2026): Oymak tablosuna Celîkan satırı ve Yeşilyurt ayrım notu eklendi; "Atlar" Altılar'ın Kürtçe adının (Otlar) bir yazım biçimidir; Büyükkışla Şereflikoçhisar'dadır. "Köylerin büyük kısmı 1840–60'larda kuruldu" ifadesi düzeltildi.

Kaynakça

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 Faruk Söylemez, "Konya ve Çevresinde Rişvan Aşireti ve İskânı", A. Aköz – D. Yörük – H. Karpuz (ed.), Konya Kitabı XVII: Geçmişten Günümüze Göçler, c. I, Konya Ticaret Odası, Konya 2019, s. 353–367.
↑ ^2,0 ^2,1 Suat Dede, From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rışvan Tribe (1830–1932), yüksek lisans tezi, Bilkent Üniversitesi, Ankara 2011.
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 Ahmet Ağralı, Göçebelikten Yerleşik Hayata Geçen Bir Toplum: Kırklar Yaylası, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü, Sosyal Antropolojide Alan Araştırması ve Uygulaması dersi ödevi, Mayıs 1984 (İÜ Merkez Kütüphanesi, demirbaş 58717).
↑ Haberler.com, "2002 Genel Seçim Sonuçları" ilçe sayfaları (oranlar tam sayıya yuvarlanmıştır), erişim 5 Ekim 2026.
↑ ^5,0 ^5,1 Şoreş Reşî, "Yerel Seçimler", Veger 7 (Mart 2004), s. 34–38. Ayrıntılı inceleme: Yerel Seçimler (Veger 7, 2004).
↑ Yüksek Seçim Kurulu, 28 Mart 2004 Mahalli İdareler Genel Seçimi – Belediye Başkanlığı Seçimi Sonuçları (PDF), ysk.gov.tr, Konya ve Ankara seçim çevreleri. Yüzdeler hesaplanmıştır.