Bîrnebûn 1 (1997)

📜 Orta Anadolu Kürtleri Tarihi › Dönem VII: Avrupa’ya göç ve diaspora ›Bîrnebûn 1 (1997)

Bîrnebûn (Kurmancî: "Unutmamak") dergisinin ilk sayısı Newroz (Mart) 1997'de Almanya'da yayımlanmıştır. Sorumlusu Hacı Erdoğan'dır ve yönetim adresi Wetzlar'dadır. Dergi kendisini kapakta "Orta Anadolu Kürtleri Politika, Kültür ve Sanat Dergisi" (kovara hunerî, çandî û sîyasî a kurdên anatolîya navîn) olarak tanıtır ve üç ayda bir çıkmayı hedefler. 2. sayıdan itibaren İsveç'te (Apec Yayınevi) yayımlanmıştır.^[1] Kesin

Bu sayfa ilk sayının bütün yazılarını içindekiler sırasıyla listeler. Her yazı için ayrı bir akademik inceleme sayfası vardır. İnceleme sayfalarında yazının ayrıntılı özeti, veri tabloları, kaynak eleştirisi ve wikideki öteki kaynaklarla karşılaştırma yer alır. Wikide daha önce metni bulunan iki yazının sayfasına künye ve inceleme eklenmiştir.

İçindekiler

s.	Yazı	Yazar	Tür	İnceleme
2–3	Merhaba; Okurdan	Redaksiyon; okurlar	Sunuş, mektuplar	Kısa yazılar, mektuplar ve şiirler (Bîrnebûn 1, 1997)
4	Çıkarken	İmzasız (redaksiyon)	Sunuş	Kısa yazılar, mektuplar ve şiirler (Bîrnebûn 1, 1997)
5–6	Yörelerimizi Tanıyalım: Polatlı Kürtleri	Dr. Hecibram Mikailî (muhtemelen Fikret Yıldız'ın mahlası)	Yöre yazısı, köy tablosu	Polatlı Kürtleri
7–21	Batı Kürtleri Gerçekliği ve Çözüm Perspektifleri Üzerine Sesli Düşünceler	Nuh Ateş	Siyasi deneme + 259 satırlık oymak/aşiret/cemaat listesi (s. 13–21)	Batı Kürtleri Gerçekliği ve Çözüm Perspektifleri
22	Anadil'de Eğitim / Kürtçe olunca	Rıza Baran	Deneme	Kısa yazılar, mektuplar ve şiirler (Bîrnebûn 1, 1997)
23	Gotinên Mezinan	Maçoyê Darê	Atasözleri (69 madde)	Gotinên Mezinan (Bîrnebûn 1, 1997)
24–26	Memleket Neresi Hemşerim? Ve Biz "Sürgün" ya da "Ehli" Kürtler	Vahit Duran	Deneme	Memleket Neresi Hemşerim? Ve Biz "Sürgün" ya da "Ehli" Kürtler (Bîrnebûn 1, 1997)
27–37	Ülkeden 250 yıllık bir kopuş sürecine rağmen asimile edilemeyen bir toplum: İç Anadolu Kürtleri	Hacı Erdoğan	Tarih ve toplum incelemesi	Ülkeden 250 yıllık bir kopuş sürecine rağmen asimile edilemeyen bir toplum: İç Anadolu Kürtleri (Bîrnebûn 1, 1997)
38	Kürtlerin İç Anadolu'ya yerleşmesi tarihinden kesitler	Gabar Çiyan (çeviri)	Çeviri	Kürtlerin İç Anadolu'ya yerleşmesi tarihinden kesitler (Bîrnebûn 1, 1997)
39–43	Kurdên Anadoluya Navîn	İbrahim Güçlü	Siyasi deneme (Kurmancî)	Kurdên Anadoluya Navîn (Bîrnebûn 1, 1997)
44–51	Hugo Grothe'nin Seyahatnamesinde Orta Anadolu "Kızılbaş Kürtleri"	Mehmet Bayrak (Grothe 1912'den çeviri)	Seyahatname çevirisi	Hugo Grothe'nin Seyahatnamesinde Orta Anadolu Kızılbaş Kürtleri (Bîrnebûn 1, 1997)
52–62	Destana Qamîşe Qûl	Curukî (derleyen); sunuş M. Mikailî	Halk destanı (Kurmancî)	Destana Qamişe Qûl (Bîrnebûn 1, 1997)
63	Biz Eşitlik Duasıyız	—	Şiir	Kısa yazılar, mektuplar ve şiirler (Bîrnebûn 1, 1997)
64–65	Kutluhan'da Maistro Haydo'dur	M. Özgür (Muzaffer Özgür)	Köy ve müzik yazısı	Kutluhan'da Maistro Haydo'dur (Bîrnebûn 1, 1997)
66–74	İç Anadolu'da Unutulmuş Bir Kürt Kolonisi	Ali Biçer	Alevi Kürt kolonisi incelemesi	İç Anadolu'da Unutulmuş Bir Kürt Kolonisi (Bîrnebûn 1, 1997)
75–85	91 Kürt Baharının Öğrettikleri	Hatice Yaşar	Siyasi deneme (1991 ayaklanması)	91 Kürt Baharının Öğrettikleri (Bîrnebûn 1, 1997)
86–87	Kürtçe Alfabe	—	Alfabe	Kısa yazılar, mektuplar ve şiirler (Bîrnebûn 1, 1997)
88	Şevbiderim	Mem Xalîkan	Şiir	Kısa yazılar, mektuplar ve şiirler (Bîrnebûn 1, 1997)

Yazar adları içindekilerden (s. 3) ve yazıların başlıklarından alınmıştır. Güçlü'nün adı içindekilerde yoktur, s. 39'da yazar. Mahlas tespitleri "muhtemel" düzeyindedir.

Sayının genel değerlendirmesi

Önemi: Orta Anadolu Kürtlerine ayrılmış ilk derginin ilk sayısıdır. Sonraki Orta Anadolu Kürt tarih yazımının birçok temel anlatısı burada ilk kez topluca yer alır: "250 yıllık kopuş", Reşwan kolları listesi, İsveç kaynaklı köy kuruluş tarihleri ve Izady haritaları.
Haritalar: Sayıdaki beş harita (s. 28, 29, 32, 34, 38) kaynak gösterilmeden Mehrdad Izady'nin The Kurds: A Concise Handbook (1992) kitabından alınmıştır (Map 5, 27, 28, 29). Kesin
Tarih iddiaları: Arşiv belgelerine dayanan çalışmalar Orta Anadolu'daki köyleşmeyi 1840'lar–1860'lara yerleştirir. Bu yüzden derginin "250 yıl" ve "17. yüzyıl" gibi tarihlemeleri abartılıdır. Ayrıntı için Ülkeden 250 yıllık bir kopuş sürecine rağmen asimile edilemeyen bir toplum: İç Anadolu Kürtleri (Bîrnebûn 1, 1997) ve Kürtlerin İç Anadolu'ya yerleşmesi tarihinden kesitler (Bîrnebûn 1, 1997) sayfalarına bakınız. Muhtemel
Kaynak değeri: Sayının asıl değeri tanıklık ve derleme yazılarındadır: Polatlı köy tablosu, Bala atasözleri, Qamîşe Qûl destanı, Kutluhan çalgıcılığı ve Güçlü'nün 1950'ler köy hayatına dair tanıklığı. Bunlar sözlü tarih malzemesi olarak değerlidir, ancak arşivle doğrulanmalıdır. Sözlü rivayet
Çeviri sorunu: Hugo Grothe çevirisi Almanca aslıyla karşılaştırılmıştır (1912, c. II, s. 148–161). Çeviride anlamı değiştiren farklar ve kesinleştirilmiş ifadeler vardır. Bu yüzden aktarılan pasajlar asıl metinle birlikte okunmalıdır.