İskân Döneminde Osmanlı Devleti ve Dünya

Orta Anadolu Kürtleri Kültürel Hafıza Arşivi sitesinden

İskân Döneminde Osmanlı Devleti ve Dünya

İskân Döneminde Osmanlı Devleti ve Dünya, eldeki kaynakta Osmanlı Devletinin Kürt aşiretlerini yerleştirme siyaseti ile aynı dönemde yaşanan askerî, idarî ve uluslararası gelişmeleri bir arada değerlendiren çerçeve bir metindir. Anlatı, özellikle 1691 sonrasından 19. yüzyıl ortalarına uzanan dönemi konu edinmektedir.[1]

Giriş

Kaynak, aşiretin Canbeg ve diğer topluluklarla birlikte 1691’de Rakka sancağına mecburî iskân edildiği varsayımından hareketle dönemin Osmanlı sultanlarını ve dünya olaylarını sıralar. Bu yaklaşım, yerel aşiret tarihini daha geniş bir siyasal bağlama yerleştirmeyi amaçlar.

Tarihsel arka plan

Metinde II. Ahmet, III. Selim, II. Mahmud, I. Abdülmecid ve II. Abdülhamid dönemleri öne çıkarılır. Özellikle II. Mahmud dönemi, Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması, merkezîleşme ve modern ordu kurma çabaları bakımından önemli görülür. Kaynak, Kürtlerin Orta Anadolu’ya iskânının büyük ölçüde bu padişahlar ile II. Abdülhamid devrinde gerçekleştiğini belirtir.[2]

Toplumsal / kültürel / idarî bağlam

Metne göre Osmanlı merkezîleşmesi, yalnız askerî reformlarla değil, aşiretlerin dağıtılması, göç yollarının denetlenmesi ve yerel beylerin gücünün kırılmasıyla da yürütülmüştür. 1847’den itibaren aşiretlerin yayla ile kışlak arasındaki hareketlerinin yasaklandığı ve yerleşik hayata zorlandıkları belirtilir. Bu durum, daha geniş ulus-devletleşme ve merkezî idare eğilimleriyle birlikte yorumlanır.

Kaynakta geçen bilgiler

Kaynakta Fransız Devrimi, Balkan halklarının bağımsızlıkları, Kafkas ve Balkan göçleri, Mısır’ın yarı bağımsızlaşması ve Osmanlı’nın Anadolu, Ermenistan ve Kürdistan’a yönelmesi gibi gelişmeler özetlenir. Aynı zamanda Botan, Soran, Bahdinan, Barzan ve Reşi gibi Kürt siyasî yapılarından söz edilerek Osmanlı’nın Alman desteğiyle bu yerel güçleri tasfiye etmeye çalıştığı ifade edilir. Böylece Mikailîlerin ve diğer aşiretlerin iskânı, yalnız yerel bir uygulama değil, imparatorluk çapında bir yeniden düzenleme siyaseti içinde sunulmaktadır.[3]

Değerlendirme

Eldeki kaynak, iskân dönemini dünya tarihiyle tam karşılaştırmalı bir inceleme şeklinde değil, Osmanlı merkezîleşmesi ile Kürt aşiretlerinin zorunlu yerleşikleşmesi arasındaki bağı gösterecek ölçüde çerçevelendirmektedir. Bu nedenle anlatı, hem imparatorluk reformlarını hem de aşiret tarihini aynı tarihsel gerilim alanı içinde konumlandırır.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  • Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
  • PDF’de aktarılan bölüm(ler): İskân Döneminde Osmanlı Devleti ve Dünya.
Mikailîler ve Haymana Kürtleri

Genel çerçeve

İskân ve tarih

Köyler ve sahalar

Dil, kültür ve inanç

  1. ↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "İskân Döneminde Osmanlı Devleti ve Dünya" bölümü.
  2. ↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "İskân Döneminde Osmanlı Devleti ve Dünya" bölümü.
  3. ↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "İskân Döneminde Osmanlı Devleti ve Dünya" bölümü.
"https://wiki.greenanatolia.org/index.php?title=İskân_Döneminde_Osmanlı_Devleti_ve_Dünya&oldid=9237" sayfasından alınmıştır