Bazıdaxa
Bazıdaxa
Bazıdaxa, eldeki kaynakta Çaldıran için kullanılan Kürtçe ad olarak tanıtılmakta ve bölgedeki Mikailî Aşireti yerleşimleri, aile hafızası ve bazı geleneklerle birlikte ele alınmaktadır.[1]
Giriş
Kaynağa göre Bazıdaxa, ortasından yol geçen, tamamı Kürt olan bir yerleşim alanıdır. Bölgede Mikailî, Şemsıki ve Şexıki aşiretlerinin bulunduğu belirtilir.
Tarihsel arka plan
Metinde Çaldıran çevresindeki Mikailîlerin geçmişi Ademi/Adaman adıyla ilişkilendirilir. Mustafa Demir’in anlattığı sözlü hafızaya göre Ademiler eskiden Mıkoyi ve Ecoyi diye iki gruba ayrılmış, Mıkoyi kolunun reisliği Efdi Ağa çevresinde şekillenmiştir. Heno Hatun’un aşirete reislik ettiği ve Selman Beg’in 1890’da Erciş kaymakamı olduğu da aynı anlatının parçasıdır.[2]
Toplumsal / kültürel / idarî bağlam
Kaynakta büyük aşiretler arasında evliliklerin hem güç ilişkileri hem de çatışmaları yatıştırma aracı olduğu belirtilir. İran Kürdistanı ile akrabalık bağlarının sürdüğü, bazı ailelerin Maku tarafındaki köylerle ilişkili olduğu anlatılır. Metin, ayrıca yerel saygınlık düzeni içinde yaşlıların ve aşiret büyüklerinin sözünün ağırlığını vurgular.
Kaynakta geçen bilgiler
Kaynağa göre Bazıdaxa’daki Mikailî köyleri Xan Koy, Pira Efdî, Tirşik, Bîşî, Hacı Ziyaret, Şerefxanê jêrî ve Nanparêz’dir. Ayrıca Van merkez bağlı Ayanis ve Sarı Mehmed köylerinde de başka aşiretlerle karışık yaşayan Mikailanlıların bulunduğu belirtilir. Düğünlerde gelin habercisine Listıka Ruvi denmesi ve cirit sırasında külah kapma geleneği, bölgedeki bazı kültürel özellikler olarak kaydedilir.[3]
Değerlendirme
Eldeki kaynak, Bazıdaxa’yı yalnız bir yer adı olarak değil, Mikailîlerin doğu koluna ait aile, köy ve gelenek hafızasının önemli bir düğüm noktası olarak göstermektedir. Bununla birlikte anlatının önemli bölümü sözlü bilgiye dayanmaktadır.
Ayrıca bakınız
- Ağrı Mikailîleri
- Erciş Mikailî Köyleri
- Van ve Ağrı Mikailîleri
- Mikailî Aşireti
- Mikailîlerde Gelenek ve Görenekler
- Mikailîlerde Evlilik Gelenekleri
- Kürt Yerleşimleri
Kaynakça
- Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
- PDF’de aktarılan bölüm(ler): Bazıdaxa (Çaldıran).
Galeri
Bu galeride yer alan görseller, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserden, kullanıcı tarafından açık izin verildiği belirtilerek ve kaynak gösterilerek eklenmiştir.
-
PDF s. 263
