Osmanlı Arşiv Belgelerinde Mikailî Aşireti

Osmanlı Arşiv Belgelerinde Mikailî Aşireti, eldeki kaynakta Osmanlı arşivinden derlenmiş ve özetlenmiş belgeler üzerinden Mikailî Aşiretinin iskân, vergi, koyun sevkiyatı, adlî olaylar ve idarî denetim bağlamındaki görünümünü ele alır. Metin, özellikle 17. yüzyıl sonundan 20. yüzyıl başına kadar uzanan belge özetlerini bir araya getirir.^[1]

Giriş

Kaynağa göre Mikailîler ve Orta Anadolu Kürtlerinin iskânıyla ilgili çok sayıda Osmanlı belgesi incelenmiş, bunlardan Mikailî aşireti ve ilgili köyler hakkında olanlar seçilmiştir. Eserde, belgelerin orijinal Osmanlıca metinlerinden yapılan çeviriler ve bunlara eklenen kısa Türkçe özetler yer alır.

Tarihsel arka plan

Kaynakta iskânla ilgili en eski belgenin 1691 tarihli Rakka iskânı emri olduğu belirtilir. Mikailî adının geçtiği en eski belgenin ise 1772 tarihli bir cami vakfı ile ilgili olduğu ifade edilir. 19. yüzyılda belgeler daha çok ağnam vergisi, İstanbul’a koyun sevkiyatı, aşiretler arası idarî ilişkiler, eşkıyalık suçlamaları, yaylak-kışlak hareketleri ve iskân baskıları etrafında yoğunlaşmaktadır.^[2]

Toplumsal / kültürel / idarî bağlam

Belgelerde Mikailîler çoğu zaman Cihanbeyli, Atmanlı, Şeyhbezenli, Hecibanlı ve başka aşiretlerle birlikte anılmaktadır. Kaynak, bu belgelerin aşireti daha çok vergi, denetim, güvenlik ve iskân meselesi olarak gördüğünü göstermektedir. Haymana, Çerkeş, Eskişehir, Sivrihisar, Harput, Erguvan, Divriği, Sivas ve Maraş gibi farklı sahalarda Mikailîlerin ve onlarla ilişkili toplulukların izlenebildiği aktarılır.

Kaynakta geçen bilgiler

Kaynakta 1813 tarihli belgelerde Mikailî, Atmanlı ve Hecibanlıların ağnam vergileri konusunda şikâyette bulundukları; yine aynı dönemde İstanbul’a koyun sevkiyatı etrafında Cihanbeyli ve Şeyhbezenli mirleriyle ilişkilerin belgelere yansıdığı belirtilir. 1830 tarihli bir belgede Mikailî aşiretinden Hacı Asef oğlu Ahmet ile kardeşi Tapor hakkında eşkıyalık suçlamaları yer alır. 1846 ve 1850’li yıllara ait belgelerde koyun bedelleri, ağnam rüsûmu ve Ankara sancağı içindeki aşiretlerin idarî düzenlemeleri öne çıkar. 1851 tarihli kayıtlarda Haymana çevresindeki Mikailî köyleri ve aşiret müdürlükleri görülür. 1860 tarihli Erguvan, Divriği ve Harput belgelerinde ise Mikailli, Sinanlı ve Diricanlı grupların dağınık iskânına dair girişimler anlatılır. 1891 tarihli belgelerde Haymana Mikailî reislerinden Alişer Bey ve çevresi hakkında askerlik, nüfus gizleme ve yerel nüfuz kullanımı konularında şikâyetler kaydedilir.^[3]

Değerlendirme

Eldeki kaynak, Osmanlı arşiv belgelerinde Mikailî aşiretinin çoğunlukla idarî sorun, iskân politikası, vergi tahsili ve güvenlik başlıkları altında görünür hale geldiğini göstermektedir. Bu belgeler, aşiretin iç tarihini doğrudan değil; devletle temas ettiği anlar üzerinden yansıtmaktadır. Bu nedenle belge özetleri, Mikailî tarihinin resmî ve denetleyici bir perspektiften izlenmesine imkân verir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
PDF’de aktarılan bölüm(ler): T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşiv (BOA) Belgelerinde Mikailî Aşireti.

Galeri

Bu galeride yer alan görseller, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserden, kullanıcı tarafından açık izin verildiği belirtilerek ve kaynak gösterilerek eklenmiştir.

PDF s. 276
PDF s. 277
PDF s. 278
PDF s. 278
PDF s. 279
PDF s. 279
PDF s. 280
PDF s. 280
PDF s. 280
PDF s. 280
PDF s. 281
PDF s. 282
PDF s. 287
PDF s. 290
PDF s. 292
PDF s. 294
PDF s. 296
PDF s. 298
PDF s. 300
PDF s. 302
PDF s. 303
PDF s. 304
PDF s. 307
PDF s. 308
PDF s. 311
PDF s. 312
PDF s. 314
PDF s. 315
PDF s. 316
PDF s. 318
PDF s. 323
PDF s. 324
PDF s. 324
PDF s. 324
PDF s. 325
PDF s. 325
PDF s. 328
PDF s. 328
PDF s. 329
PDF s. 330

PDF s. 330
PDF s. 331
PDF s. 331
PDF s. 332
PDF s. 332
PDF s. 333
PDF s. 333
PDF s. 334
PDF s. 334
PDF s. 335
PDF s. 335
PDF s. 336
PDF s. 336
PDF s. 337

Mikailîler ve Haymana Kürtleri

Genel çerçeve

İskân ve tarih

Köyler ve sahalar

Dil, kültür ve inanç

↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşiv (BOA) Belgelerinde Mikailî Aşireti" bölümü.
↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşiv (BOA) Belgelerinde Mikailî Aşireti" bölümü.
↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşiv (BOA) Belgelerinde Mikailî Aşireti" bölümü.

[1] Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşiv (BOA) Belgelerinde Mikailî Aşireti" bölümü.

[2] Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşiv (BOA) Belgelerinde Mikailî Aşireti" bölümü.

[3] Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşiv (BOA) Belgelerinde Mikailî Aşireti" bölümü.

[1]

[2]

[3]