Erciş Mikailî Köyleri
Erciş Mikailî Köyleri
Erciş Mikailî Köyleri, eldeki kaynakta Erciş ve özellikle Geliya Zila çevresinde yer alan Mikailî Aşireti yerleşimlerini tanımlayan bir çerçeve olarak sunulmaktadır. Metin, köy adları, yerel aileler ve sözlü soy hafızası üzerinden bir yerleşim ağı kurmaktadır.[1]
Giriş
Kaynağa göre Geliya Zila sahasında yedi Mikailî köyü ve mezrası bulunmaktadır. Bu köyler, birbirleriyle ve Ağrı Mikailîleri ile akrabalık ilişkileri bulunan bir yerleşim kümesi olarak anlatılır.
Tarihsel arka plan
Metinde Partaş/Ağaçhan en eski Mikailî yerleşim yeri olarak gösterilmektedir. Ayrıca Eliye Tawusê ile Mala Keko arasındaki anlaşmazlık sonrası bir kolun Tutak ve Hamur tarafına göç ettiği aktarılır. Bu anlatı, Erciş çevresindeki yerleşimlerin yalnız sabit köyler değil, daha geniş bir aşiret hareketliliğinin parçası olarak görüldüğünü göstermektedir.[2]
Toplumsal / kültürel / idarî bağlam
Kaynakta Erciş Mikailîlerinin tamamının akraba olduğu, Ağrı’daki Mikailîlerle evlilik yoluyla ilişkilerini sürdürdüğü belirtilir. Köy büyükleri, yerel önderler ve bazı soylara ilişkin bilgiler, sözlü hafızanın önemli bir parçası olarak kaydedilir.
Kaynakta geçen bilgiler
Kaynağa göre Erciş Mikailî köyleri Payê, Çağırbeg, İşbaşı, Partaş, Mamadel, Mezra Mikailan ve Yılanlı’dan oluşur. Payê’nin Ademi/Adaman reisliğiyle ilişkilendirildiği, Partaş’ın Kürtçe adının Gunde Elîyî Tavusê olduğu ve Yılanlı’nın Geliya Zilan içinde yer aldığı belirtilir. Ayrıca Mirliva Mihemed Efdî Axa, Elîye Tawusê, Heci Usman Axa, Reşit Axa, Şewêş Axa, Derwişe Mustafa Axa ve Selman Beg gibi isimler Erciş Mikailîlerinin öne çıkan büyükleri olarak anılır. Govend repertuvarı içinde Giranî, Dolawê, Hesiko Welî, Narê, Koçerê, Laçîn ve Papurê adları verilir.[3]
Değerlendirme
Eldeki kaynak, Erciş Mikailî köylerini hem yerleşim listesi hem de akrabalık ve yerel hafıza ağı olarak sunmaktadır. Bu nedenle madde, idarî bir köy dökümünden çok, doğu koluna ait bir toplumsal coğrafya özeti niteliğindedir.
Ayrıca bakınız
- Mikailî Aşireti
- Van ve Ağrı Mikailîleri
- Bazıdaxa
- Ağrı Mikailîleri
- Mikailîlerde Aile ve Kabile Yapısı
- Mikailîlerde Gelenek ve Görenekler
- Orta Anadolu Kürtleri
Kaynakça
- Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
- PDF’de aktarılan bölüm(ler): Erciş Mikailî Köyleri.