04.55, 28 Mart 2026 itibarı ile sayfanın şu anki hâli

Altun Başaran — Ejê (Bîrnebûn)

Diller: TR • KU • FR • EN

Bu sayfa, Altun Başaran tarafından Bîrnebûn dergisinin 80. sayısında yayımlanan Ejê metnini konu alır. Metnin merkezinde Rawê Mesî Alî Beg adlı kadın vardır. Anlatı, Altilera köyünden bir kadının yaşamını, çocuklarının ölümünü, berdêl evliliğini ve bu olaylara bağlı olarak söylenen kilam ile vengleri kayda geçirir.

Bilgi

Eser adı: Ejê
Yazar: Altun Başaran
Yayın: Bîrnebûn, sayı 80
Ana kişi: Rawê Mesî Alî Beg / Ejê
Yerler: Altilera, Çoplî, Omera
Temalar: yas, kadın hafızası, Kürt sözlü edebiyatı, kilam, veng, berdêl

Özet

Metinde Ejê, kendi başına duran, toplumsal ağırlığı olan bir kadın olarak anlatılır. Ewnî Xoce soyundan geldiği belirtilir. Dört kızı ve üç oğlu vardır. Oğullarından Hecî 19 yaşında, Abdila ise 22 yaşında ölür. Bu ardışık ölümler Ejê'nin derin bir yasa düşmesine neden olur.

Kızı Zêva Xelê, Çoplî köyüne berdêl yoluyla verilir ve adı Goz olarak anılır. Metin, bu evliliğin yarattığı acıyı ve Ejê'nin buna karşı gösterdiği duygusal tepkiyi aktarır. Daha sonra Zêva Xelê'nin çocukları Goz ve Rawikin hikâyesi anlatılır; son bölümde ikisinin de aynı gece öldüğü belirtilir.

Kilam / Veng

Aşağıdaki üç parça kaynak metinde geçtiği biçimiyle kurmancî olarak korunmuştur ve çevrilmemiştir.

Parça 1

Tême, tême Hecî Abdila tême
Ez a bi peya ketime rêya Çoplîyê tênagême
Bi ningê xwas, kincên vajoyî
Min royê li xwe kirine dûrme
Ez ê ki herime mala Omê Îvê rûnime
Ez e ku bême ez a, hima azincî hima xwazgincî me
ku li ber çavên dê da were
Ez ê li yara Abdilê xwe bi rucû me

Parça 2

Erê berxê tu gelar î
tu bi enîyê gewr, bi perçemê zer î
Xwedê tu dayî Xwedê tu birî
Ez teme şênû Mil Hecî xwe naterkînim
min ji waqa paşî newêrî
A niha Mehmedî malê Karê were
E bê ka xwarzîyê me yî dîlkelem aqil deferî
Ez a odê Mil Hecî xwe rêş kim, av kim
Qêmîş nawim di ser ra gav kim
Ez a sond xim bi sondê mezin
careka din di pê hevalê te mêz nakim

Parça 3

De menale Goz Gozê tu menale
Avcîya rameke hawê wan xezala
Goza min bûka xaltîyê zeya xalê
Şêxkê xwanga min î aşê xwe yî di êş da cî hiştîye
Şev bi nîvê şevê çûye ber pencera malê xalê
Î ji Fatika kekî min î bêbira dikîye savalê
Rawê berxê mere kanîyê Xelê avê
Porê Goz û Rawê min dirêjî zêr î li navê
Yavrim wun ê bi mal in, wun ê bi mêr in
Wun cima di desî hev da sond duxune li hodê bavê.

Kaynak

PDF source : altunbasaran.pdf
Pages source : 1, 2, 3

@@ 1. satır: / 1. satır: @@
 <div style="background-color:#F4ECD8; color:#4A3324; padding:18px; border:1px solid #DCC7A1; line-height:1.75; border-radius:4px;">
-<div style="position:relative; border-radius:14px; overflow:hidden; margin-bottom:2em;">
 = Altun Başaran — Ejê (Bîrnebûn) =
-'''Ejê''' (Rawê Mesî Alî Beg), ji gundê Altilera, jineke bi rûmet û serbestî bûye. Ev metn ji kovara '''Bîrnebûn''' (hejmar 80) ye, bi kalemê '''Altun Başaran'''.
+''Diller:'' [[Altun Başaran — Ejê (Bîrnebûn)|TR]] • [[Altun Başaran — Ejê (Bîrnebûn)/ku|KU]] • [[Altun Başaran — Ejê (Bîrnebûn)/fr|FR]] • [[Altun Başaran — Ejê (Bîrnebûn)/en|EN]]
-== Jiyana Ejê ==
-Ejê ji gundê Altilera bi navê Rawê Mesî Alî Begê jineka li ser xwe bûye. Şorên xwe şor bûye. Li alî jorî civatî mêran rûdiniştîye. Berê titûn hebûye ku titûnê xwe dipêçaye keva li ber mêran dikirîye.
-[[Nevî]]ya Ewnî Xoce ye. Kalê wê Ewnî teqrîben 150 sal berî vê li gundê medrese vekirîye û medrese bi rêva birîye. Xoce û li medresê dersdar bûye.
+Bu sayfa, [[Altun Başaran]] tarafından [[Bîrnebûn]] dergisinin 80. sayısında yayımlanan '''Ejê''' metnini konu alır. Metnin merkezinde [[Rawê Mesî Alî Beg]] adlı kadın vardır. Anlatı, [[Altilera]] köyünden bir kadının yaşamını, çocuklarının ölümünü, [[berdêl]] evliliğini ve bu olaylara bağlı olarak söylenen [[kilam]] ile [[veng]]leri kayda geçirir.
-Ejê çar keçik û sê lawikên xwe hebûne:
+== Bilgi ==
-* Lawikê wê yî bi navî Hecî 19 salî dimire. Hecî hef salan li Erebîstan Siûdîyê xwandîye. Jê ra digotine '''Mil Hecî'''.
+* '''Eser adı:''' Ejê
-* Lawê wê yî bi navê Abdila, yî 22 salî jî dimire.
+* '''Yazar:''' [[Altun Başaran]]
-* Du lawikên xwe li dû hev dimirin, agir bi kezeba wê dikeve, dibe şareyek, kilaman distirê.
+* '''Yayın:''' [[Bîrnebûn]], sayı 80
+* '''Ana kişi:''' [[Rawê Mesî Alî Beg]] / Ejê
+* '''Yerler:''' [[Altilera]], [[Çoplî]], [[Omera]]
+* '''Temalar:''' [[yas]], [[kadın hafızası]], [[Kürt sözlü edebiyatı]], [[kilam]], [[veng]], [[berdêl]]
-== Berdêl û Zewac ==
+== Özet ==
+Metinde Ejê, kendi başına duran, toplumsal ağırlığı olan bir kadın olarak anlatılır. [[Ewnî Xoce]] soyundan geldiği belirtilir. Dört kızı ve üç oğlu vardır. Oğullarından [[Hecî]] 19 yaşında, [[Abdila]] ise 22 yaşında ölür. Bu ardışık ölümler Ejê'nin derin bir yasa düşmesine neden olur.
-Keça xwe ya bi navê [[Zêva Xelê]], ji Altilera dike berdêlî Abdila li gundê Çoplîyê, nêzikî Altilera ye. Berdêla Zêva Xelê navê xwe Goz bûye. Rawê naxwaze ku Gozê berde, dixwaze li lawê xwe yî salbiçûk, Omer re mar bike. Omer î biçûk e, nizane zewac çi ye, lê li ber dêya xwe deng nake. Goz ji Omar pir mestir e.
+Kızı [[Zêva Xelê]], [[Çoplî]] köyüne [[berdêl]] yoluyla verilir ve adı [[Goz]] olarak anılır. Metin, bu evliliğin yarattığı acıyı ve Ejê'nin buna karşı gösterdiği duygusal tepkiyi aktarır. Daha sonra Zêva Xelê'nin çocukları [[Goz]] ve [[Rawik]]in hikâyesi anlatılır; son bölümde ikisinin de aynı gece öldüğü belirtilir.
-Rawê bi peya dikeve rê, bi kincên xwe yên vajoyî, distirê, digirî û dere mala bavê Gozê, li Çoplîyê.
+== Kilam / Veng ==
+Aşağıdaki üç parça kaynak metinde geçtiği biçimiyle [[kurmancî]] olarak korunmuştur ve çevrilmemiştir.
-== Kilama Rawê — Veng ==
-Rawê li ser mirina kurên xwe û rewşa Gozê kilam distirê:
+=== Parça 1 ===
 <blockquote>
 Tême, tême Hecî Abdila tême<br/>
@@ 38. satır: / 34. satır: @@
 </blockquote>
-Li ser Mil Hecî jî veng digot:
+=== Parça 2 ===
 <blockquote>
 Erê berxê tu gelar î<br/>
@@ 54. satır: / 49. satır: @@
 </blockquote>
-== Zêva Xelê û Zarokên Wê ==
+=== Parça 3 ===
-Zêva Xelê (berdêla Gozê) lawikek û sê keçikên xwe hebûne. Keçikên Zêvê yên bi navê Goz û Rawik mezin dibin û dibin bûk. Li gorî edetên berê bûkek ku suwar dibû, şeş mehan nediçû zeyî. Li pişt şeş mehan Goz bi Rawê ve derine zeyî, mala bavê.
-Goz bûka xaltîya xwe ya Rehm bûye — ji gundê Çoplîyê. Bûye bûka malê xaltîya xwe ya Rehm li malbata Îzmirlî, li gundê Omera. Mêrê wê bi navê Şêxê Rehmê bûye.
-== Mirina Goz û Rawik ==
-Di şevekê de him Goz him jî Rawik dimirin. Mêrê Gozê, Şêxî Rehmê bi çoka dikeva erdê çing mirina Gozê dibîze. Zêva teze ye, hewêsa xwe ji hev neşkênane.
-Dêya Gozê dibe şareyek û li ser cotê keçikên xwe kilam distirê:
 <blockquote>
 De menale Goz Gozê tu menale<br/>
@@ 79. satır: / 63. satır: @@
 </blockquote>
-== Sources internes ==
+== Kaynak ==
 * PDF source : altunbasaran.pdf
 * Pages source : 1, 2, 3
@@ 88. satır: / 72. satır: @@
 [[Kategori:Jiyana Jinan]]
 [[Kategori:Altilera]]
-</div>
 </div>