Rişvanların İskânında İkna, Teşvik ve Yerel Güç Kullanımı
Rişvanların İskânında İkna, Teşvik ve Yerel Güç Kullanımı
Tanım
Rişvanların iskânında ikna, teşvik ve yerel güç kullanımı, Suat Dede’nin tezinde Rişvanların sedanterleşmesi sırasında Osmanlı Devleti’nin yalnızca zor kullanmadığını, aynı zamanda ikna ve teşvik yöntemlerine de başvurduğunu gösteren değerlendirmeyi ifade eder.[1]
Zor Kullanımı
Dede’ye göre sedanterleşmenin gerekliliği devlet açısından arttıkça, güç kullanımı da aşiretin büyüklüğü ve beklenen faydaya paralel olarak artmıştır.[1] Rişvan örneğinde yerel güçlerin kullanıldığı, Çukurova’daki bazı büyük iskân operasyonlarında ise daha doğrudan askerî bir yapılanmanın devreye sokulduğu belirtilir.[2]
İkna ve Teşvik
Tez, zor kullanımının tek araç olmadığını özellikle vurgular.[1] Devlet, bazı durumlarda kabile önderleriyle görüşme, yeni yerleşim alanı gösterme, tarımsal araç sağlama ve vergi kolaylığı gibi yollarla iskânı sürdürülebilir kılmaya çalışmıştır.[3]
Yerel Düzeyde Uygulama
Rişvanların iskânı sırasında kurulan yeni köyler, hanelerin seyrek dağıtılması ve bazı bölgelerde evlerin inşa edilmesi, devlet müdahalesinin yerel düzeyde farklı biçimlerde işlediğini gösterir.[4] Bu nedenle iskân, tek tip bir askerî operasyon değil, yerel pazarlıklar ve pratik düzenlemeler içeren bir süreçtir.
Direniş ile İlişkisi
Dede, birçok aşiretin sedanterleşmeye direndiğini; fakat devletin kararlılığı karşısında sonunda geri çekilmek zorunda kaldığını belirtir.[5] Bu bağlamda ikna ve teşvik, direnişi tamamen ortadan kaldıran değil, onu yönetmeye çalışan yöntemler olarak görülmelidir.
Değerlendirme
Rişvanların iskânı, yalnızca cebir ya da yalnızca rıza ile açıklanamaz. Dede’nin okuması, zor, ikna ve teşvikin birlikte işlediği melez bir devlet pratiğine işaret eder.[1]
Ayrıca Bakınız
Dipnotlar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Suat Dede, From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rişvan Tribe (1830–1932), yüksek lisans tezi, Bilkent University, 2011, s. 97.
- ↑ Suat Dede, aynı eser, s. 72 ve 97.
- ↑ Suat Dede, aynı eser, s. 78-79, 97.
- ↑ Suat Dede, aynı eser, s. 65-68.
- ↑ Suat Dede, aynı eser, s. 71.
Kaynakça
- Suat Dede, From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rişvan Tribe (1830–1932), yüksek lisans tezi, Bilkent University, 2011.