Gaz Lambası
{{#set:
|Eser adı=Gaz Lambası
|Hedef grup=Ev halkı
|Kurum=Yerel Kültürel Hafıza Koleksiyonu
|Mekân=Etnografya Müzesi
|Durum=Orta – kullanım izleri mevcut
|Tarih=1900–1940
|Eser türü=Aydınlatma Aracı
|Malzeme=Metal gövde, cam hazne
|Yöre=İç Anadolu
|Dönem=20. yüzyıl başları
|Kullanım amacı=Kapalı ve yarı açık mekânların aydınlatılması
|Koleksiyon=Geleneksel Aydınlatma Araçları
|Görsel=Gaz_Lambasi.jpg
|Kaynak=Yerel kullanım geleneği; aile koleksiyonu
}}
| Eser adı | Gaz Lambası |
|---|---|
| Eser Türü | Aydınlatma Aracı |
| Hedef Grup | Ev halkı |
| Yöre | İç Anadolu |
| Dönem | 20. yüzyıl başları |
| Kullanım Amacı | Kapalı ve yarı açık mekânların aydınlatılması |
| Malzeme | Metal gövde, cam hazne |
| Bulunduğu Mekân | Etnografya Müzesi |
| Kurum | Yerel Kültürel Hafıza Koleksiyonu |
| Koleksiyon | Geleneksel Aydınlatma Araçları |
| Tarih | 1900–1940 |
| Durum | Orta – kullanım izleri mevcut |
Tanım
Bu eser, metal gövdeli ve cam hazneli iki adet gaz lambasından oluşmaktadır. Lambalar silindirik cam fanus, metal taşıyıcı kafes ve alt kısımda yakıt haznesi içeren klasik fener formundadır. Üst bölümde asma ve taşıma amacıyla kullanılan metal halkalar bulunmaktadır. Yüzeylerde oksitlenme ve uzun süreli kullanıma bağlı aşınma izleri gözlemlenmektedir.
Kültürel Bağlam
Gaz lambaları, elektrik altyapısının yaygınlaşmasından önce kırsal ve yarı kırsal yerleşimlerde temel aydınlatma araçları arasında yer almıştır. Akşam saatlerinde ev içi yaşamın sürdürülmesi, misafir ağırlama, el işi üretimi ve gündelik işlerin devamı için kullanılmıştır. Bu tür aydınlatma araçları, gündüz ile gece arasındaki yaşam ritmini belirleyen önemli ev eşyaları arasında kabul edilir.
Kullanım Biçimi
Lambanın alt haznesine gaz yağı doldurulur, fitil mekanizması ayarlanır ve ateşle yakılır. Cam fanus, rüzgâr ve hava akımına karşı alevi koruyarak daha dengeli bir ışık sağlamaktadır. Lambalar masa üzerinde sabit olarak veya metal halkalar yardımıyla asılarak kullanılmıştır.
Kaynak ve Referanslar
Yerel kullanım geleneği; aile koleksiyonu