Panorama: Tecavüz (Veger 7, 2004)

Orta Anadolu Kürtleri Kültürel Hafıza Arşivi sitesinden
📜 Orta Anadolu Kürtleri Tarihi › Dönem VII: Avrupa’ya göç ve diaspora ›Panorama: Tecavüz (Veger 7, 2004)

  Portal  

"Panorama: Tecavüz", Veger dergisinin 7. sayısında (Mart 2004) Abdullah Kaya'nın hazırladığı bir basın derlemesidir.[1] Derleme, 2001–2004 arasında Türkiye basınında çıkmış cinsel şiddet haberlerini, köşe yazılarını ve 2003'teki Türk Ceza Kanunu tasarısı tartışmasına ilişkin yazıları kısa bir giriş yazısıyla bir araya getirir. Dergideki "Panorama" köşesi, girişte söylendiğine göre "Türkiye'deki siyasal rejimin bir cepheden panoramasını" vermeyi amaçlar.

Bu sayfa derlemenin yapısını, kaynaklarını ve doğrulanabilirliğini kayda geçirir. Derlemede adı, baş harfleri ya da kişisel ayrıntıları geçen cinsel şiddet mağdurlarına ilişkin bilgiler bu sayfaya alınmamıştır.

Yazının içeriği

Giriş yazısı

Hazırlayan, Türkiye Cumhuriyeti'nin "demokratik bir cumhuriyet olamadığını" ve tecavüzün siyasal boyutuyla birlikte tartışılması gerektiğini yazar. Okuru kupürleri "yorumsuz" okumaya çağırır.[1] Girişte iki örnek verilir. Birincisi, 12 Eylül'den sonra kurulan Milliyetçi Demokrasi Partisi'nin genel başkanı Turgut Sunalp'e atfedilen bir sözdür. Bu söz, karakollarda tutuklu kadınlara copla tecavüz edildiği suçlamasını aşağılayıcı biçimde geçiştirir. İkincisi, yazar Yılmaz Karakoyunlu'nun, romanından uyarlanan Salkım Hanımın Taneleri filmindeki tecavüz sahnesine gelen "Türk askeri tecavüz etmez" tepkilerine "asker Kürttü" diye karşılık verdiği iddiasıdır. Hazırlayan ayrıca Türkiye'yi "halkın Tecavüzcü Coşkun'u tezahüratlarla karşıladığı bir ülke" diye niteler. Bu, Yeşilçam'da Coşkun Göğen'in canlandırdığı ve bu lakapla anılan kötü adam tiplemesine bir göndermedir.[2] Muhtemel

Kupürler

# Bölüm başlığı Yazar Kaynak (baskıda) Konu
1 Diktatörler ve Tecavüz Muhsin Kızılkaya Radikal İki, 4 Ocak 2004 Kanan Makiya'nın Vahşet ve Sessizlik kitabından Saddam rejiminde tecavüzün devlet eliyle uygulanmasına dair aktarım.
2 Çocuklar ve Tecavüz — Özgür Politika, 22 Temmuz 2003 Diyarbakır'da bir kız çocuğuna yönelik cinsel saldırı ve sanıkların serbest bırakılması.
3 (Bir çocuğun mektubu) — Yeniden Özgür Gündem, 4 Temmuz 2003 Bir çocuk istismarı davasının mağdurunun kamuoyuna ve Adalet Bakanı'na mektubu.
4 (Kısa haber) — kaynak verilmemiş 11 yaşında bir kız çocuğuna yönelik istismar; 13 şüpheliden dokuzunun tutuklanması.
5 Polis de Tecavüzcü — "06.11.2001 tarihli bir gazete" İstanbul-Şile'de bir polis memuru hakkında 26 yıl hapis istemi.
6 Polis Otosuyla Kaçırılıp Tecavüze Uğradım — "06.07.2001 tarihli bir gazete" Adana'da bir polis memurunun yargılanması.
7 (Başlığı kayıp) — Özgür Politika, 4 Ekim 2003 1990'larda gözaltında cinsel şiddet iddiasıyla 405 asker hakkında açılan dava; avukatlar Eren Keskin, Fatma Karakaş, Reyhan Yalçındağ ve Meral Beştaş'ın açıklamaları.
8 Tecavüzcü Sürüsü Yıldırım Türker Radikal, 13 Ekim 2003 Jandarma Genel Komutanlığı'nın bu davaya ilişkin açıklamasının eleştirisi; 1990'larda gözaltında cinsel şiddet ve toplumsal suskunluk.
9 Tecavüzcü Sürüsü Ertuğrul Özkök Hürriyet, 14 Ekim 2003 Türker'e yanıt; yazıyı Silahlı Kuvvetlere hakaret sayar.
10 Yasalar ve Tecavüz Yalçın Doğan Hürriyet, 12 Kasım 2003 TCK tasarısında çocuklara yönelik cinsel suçlar, "rıza" ve evlilik içi tecavüz.
11 Bilimadamları(!) ve Tecavüz — "Uçan Süpürge web sayfası" Sulhi Dönmezer'in evlilik içi tecavüzün suç sayılmaması yönündeki görüşü.
12 Tecavüz Bülent Uğurlu Sonsöz, 78. sayı Doğan Soyaslan'ın "tecavüzcüyle evlenme" sözlerine tepki.
13 Tecavüzcüyle Evlenmek Pınar Selek Yeniden Özgür Gündem, 1 Aralık 2003 Evlenme yoluyla cezasızlık ve evlilik içi tecavüz.

Kupürlerin sırası basılı sayfa sırasıdır. Derlemenin basılı 24–25. sayfaları taranmış kopyada yoktur. 7 numaralı haber, kayıp sayfalarda başlayıp 26. sayfada sürer.[1]

Tartışmanın bağlamı

  • Türker–Özkök tartışması: Türker'in yazısı, Jandarma Genel Komutanlığı'nın 405 personel hakkındaki davaya ilişkin basın haberlerinden "rahatsızlık" duyduğunu bildiren açıklamasına tepkidir. Özkök ertesi gün aynı başlıkla yanıt verdi.[3] PEN Kadınlar Konseyi'nin sonraki bir açıklamasına göre İçişleri Bakanlığı müsteşar vekili, 13 Ekim 2003 tarihli bu yazı nedeniyle Türker hakkında şikâyette bulunmuştur.[4] Muhtemel
  • TCK tasarısı: Doğan, Dönmezer, Soyaslan ve Selek parçaları, 2003 sonbaharında TBMM'de görüşülen yeni Türk Ceza Kanunu tasarısının cinsel suçlar bölümüne ilişkindir. Dönmezer'in evlilik içi zorlamanın suç sayılmaması gerektiğini söylediği konuşma Kasım 2003'te basına yansıdı.[5] Soyaslan'ın TBMM Adalet Alt Komisyonu'ndaki sözleri Ekim 2003'te tartışma yarattı.[6] Kesin
  • Sonuç: Yeni TCK (5237 sayılı Kanun) 26 Eylül 2004'te kabul edildi ve 1 Haziran 2005'te yürürlüğe girdi. Kanunun 102. maddesi, eşe karşı işlenen cinsel saldırıyı şikâyete bağlı bir suç olarak düzenledi.[7] Kesin Eski kanunda (765 sayılı TCK md. 434) failin mağdurla evlenmesi halinde dava ve cezayı erteleyen hüküm yeni kanuna alınmadı. Muhtemel

Kaynak eleştirisi

  • Derlemenin niteliği: Metin bir haber dosyasıdır. Kupürler seçilmiş ve sert bir editoryal çerçeveyle sunulmuştur. Girişteki değerlendirmeler hazırlayanın görüşüdür. Kupürlerin çoğu Kürt siyasi hareketine yakın yayınlardan (Özgür Politika, Yeniden Özgür Gündem) ve ana akım köşe yazılarından alınmıştır.
  • Eksik künyeler: İki kupürün gazete adı yoktur ("bir gazete"). Bir kupürün hiç kaynağı yoktur. Sonsöz parçasının tarihi verilmemiştir. Özgür Politika ve Yeniden Özgür Gündem kupürleri asıllarıyla karşılaştırılamadı.
  • Doğrulanan tarihler:' Türker (13.10.2003), Özkök (14.10.2003) ve Doğan (12.11.2003; Hürriyetteki asıl başlığı "Öz kızına tecavüz ve yasa") yazılarının tarihleri doğrulandı.[3][4][8] Kesin
  • Sunalp (!): Girişte Sunalp'in sözünü "kendisinin sıkıyönetim komutanlığı döneminde" söylediği yazılır. Bu yanlıştır. Sunalp 1976'da emekli olmuş, 1980–1982'de Ottawa büyükelçisi olarak görev yapmıştır.[9] Söz, 1983 seçim kampanyası bağlamında ve farklı bir ifadeyle sonraki ikincil kaynaklarda aktarılır.[10] Birincil kaynağı bulunamadı. Hipotez
  • Karakoyunlu: "Asker Kürttü" sözü için birincil kaynak bulunamadı. Aynı iddia 2026'da bir Orta Anadolu Kürt sitesinde tekrarlanır; bu bağımsız bir doğrulama değildir.[10] Film 1999 yapımıdır ve Tomris Giritlioğlu'nun yönetmenliğinde Karakoyunlu'nun aynı adlı romanından uyarlanmıştır. Doğrulanamadı.
  • AİHM tutarı (!): Türker'in yazısında Türkiye'nin "işkence kurbanı Salih Tekin'e 25 bin sterlin" ödediği yazılır. AİHM'nin Derik'teki jandarma gözaltısına ilişkin iki kararı vardır. 25 Eylül 1997 tarihli kararda (başvuru no. 23178/94) gözaltında cinsel şiddet için 25.000 sterlin manevi tazminata hükmedilmiştir.[11] Gazeteci Salih Tekin'in başvurusunda ise (Tekin – Türkiye, 9 Haziran 1998, başvuru no. 22496/93) 10.000 sterlin verilmiştir.[12] Yazıdaki cümle iki kararı karıştırmaktadır. Kesin
  • Soyaslan alıntısı: Sonsözün aktardığı "Tecavüze uğramış kadın olsam, tecavüzcüyle evlenirdim" ifadesi, Milliyetin haberindeki ifadeden farklıdır. Sözler basında farklı biçimlerde aktarılmıştır.[6] Parçanın sonunda "Doğan'ın çarpık sözleri" denir; kastedilen Doğan Soyaslan'dır [sic].
  • Makiya aktarımı: Kanan Makiya'nın Cruelty and Silence (1993) kitabı Irak'taki insan hakları ihlallerine dair bilinen bir çalışmadır.[13] Türkçe Avesta baskısı ve Kızılkaya'nın Radikal İki yazısı görülmedi. Muhtemel
  • Orta Anadolu bağlantısı: Derlemede Orta Anadolu, Rişvan ya da bölge yerleşimlerine dair bir bilgi yoktur. Metin, derginin diasporadaki siyasi gündemini gösteren bir belge olarak değerlidir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Abdullah Kaya (hazırlayan), "Panorama: Tecavüz", Veger 7 (Mart 2004), s. 20–23, 26–30 (PDF s. 22–30).
  2. ↑ "Coşkun Göğen", en.wikipedia.org ("Tecavüzcü Coşkun" rolü), erişim 5 Ekim 2026.
  3. ↑ 3,0 3,1 Ertuğrul Özkök, "Tecavüzcü sürüsü", Hürriyet, 14 Ekim 2003 (hurriyet.com.tr yazar arşivi), erişim 5 Ekim 2026.
  4. ↑ 4,0 4,1 "Basın konseyine kınama" (PEN Kadınlar Konseyi açıklaması), internethaber.com, erişim 5 Ekim 2026.
  5. ↑ "'Tecavüzcüyle evlenme fuhuşu önler'", Milliyet, 20 Kasım 2003 (çevrim içi arşiv), erişim 5 Ekim 2026.
  6. ↑ 6,0 6,1 "Tecavüz edenle evlenir, 'Hadi hayırlısı' derdim!", Milliyet, 25 Ekim 2003 (çevrim içi arşiv); İHD'nin tepkisi için: "İHD: Soyaslan Görevden Alınsın", bianet.org, erişim 5 Ekim 2026.
  7. ↑ 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, kabul tarihi 26.9.2004, Resmî Gazete 12.10.2004/25611, md. 102 (ilk metin), mevzuat.gov.tr.
  8. ↑ Yalçın Doğan, "Öz kızına tecavüz ve yasa", Hürriyet, 12 Kasım 2003 (hurriyet.com.tr yazar arşivi; yayım tarihi sayfa üst verisinden), erişim 5 Ekim 2026.
  9. ↑ "Turgut Sunalp", tr.wikipedia.org (TBMM Albümü'ne dayanır), erişim 5 Ekim 2026.
  10. ↑ 10,0 10,1 "'Tecavüzcü Sürüsü'", kurdenanatoliye.com (3 Ocak 2026), BirGün'deki bir 2012 yazısına dayanarak, erişim 5 Ekim 2026.
  11. ↑ AİHM, 25 Eylül 1997 tarihli karar, başvuru no. 23178/94, § 131 ve hüküm fıkrası, hudoc.echr.coe.int.
  12. ↑ AİHM, Tekin – Türkiye, 9 Haziran 1998, başvuru no. 22496/93, § 77 ve hüküm fıkrası 7(a).
  13. ↑ Kanan Makiya, Cruelty and Silence: War, Tyranny, Uprising, and the Arab World, New York: W. W. Norton, 1993 (archive.org kaydı).
"https://wiki.greenanatolia.org/index.php?title=Panorama:_Tecavüz_(Veger_7,_2004)&oldid=25692" sayfasından alınmıştır