1840'ların Temettuat Defterlerinde Cihanbeyli ve Haymana Köyleri
1840'ların temettuat defterlerinde Cihanbeyli ve Haymana köyleri, Tanzimat'ın 1844–1845 (H. 1260–1261) gelir sayımında tutulan temettuat defterlerinin Haymanateyn (Ankara) ile Cihanbeyli, Esbkeşan, Kulu ve Kadınhanı (Konya) sahasındaki köyler için kaynak değerini; bu defterlerde Kürt aşiretlerinin, özellikle Rişvan (Reşwan)'ın görünüp görünmediğini ele alan kaynak ve yöntem makalesidir. Makale "500 araştırma konusu" dizisinin 6. konusudur ve 1831 Nüfus Sayımında Konya ve Ankara'da Aşiret Nüfusu makalesinin devamıdır. Üç kaynak katmanına dayanır:
- bu wikinin kaynak kaydı ve çalışma dosyaları (21 kayıt ve Haymanateyn'in 42 köylük listesi);
- Bîrnebûn dergisinin 94 sayısında tam metin taraması (23 kayıt);
- temettuat üzerine yayımlanmış akademik literatür (23 künye).
Kısa sonuç.
- Haymanateyn'in 1844–45 temettuatı yayımlanmıştır: 42 köy, 42 defter numarası. İncelenebilen 31 köyde 804 hane sayılmıştır.
- Bu defterlerde Kürt, Ekrad ya da Rişvan adı geçmez.
- Haymana'da aşiret adıyla tutulmuş tek temettuat dizisi Modanlı aşiretinin 6 köyüne aittir (75 hane).
- Rişvan'ın Haymana köyleri 1844–45 temettuatında yoktur; Rişvan'ın Haymana'ya iskânı temettuattan sonradır (1850'ler).
- Kulu, Cihanbeyli ve Koçhisar için tek bir temettuat defteri kodu bilinmez.
- Aşiret adı geçen tek temettuat bilgisi Kadınhanı'daki "Rışvan, Kürt" gruplarıdır; o da üçüncü elden gelir.
Muhtemel
Bu makalede anılan defterlerin hiçbiri arşivde tarafımızca görülmemiştir. Bilgiler yayımlanmış çalışmalardan alınmıştır.
Temettuat defterleri: tanım, yöntem, sınırlar
- Amaç. "Emlak, arazi, hayvanat ve temettuat" sayımları, Tanzimat'la kaldırılan örfî vergilerin yerine hane reisinin gelirine göre tek bir vergi koymak için yapıldı.[1][2]
- Tarih. Sayımlar 1840 ve 1845'te yapıldı; defterlerin çoğu 1261 (1845) sayımına aittir. 1261 defterlerinde 1260'ın gerçek geliri ile 1261'in tahminî geliri ve hane reisinin mesleği yazılır.[1][3]
- Kayıt düzeni. Hane numarası, hane reisinin adı ve lakabı, geçen yıl ödenen vergi, öşür ve âdet-i ağnam, tarla, hayvanlar ve yıllık tahminî temettu. Defterleri imam ve muhtarlar mühürler.[2]
- Kapsam. Yalnız Tanzimat'ın uygulandığı eyaletlerde, bu arada Ankara ve Konya'da yapıldı. Osmanlı Arşivi'nin ML.VRD.TMT.d fonunda yaklaşık 17.700–19.500 defter vardır ve katalog 1844 idarî taksimatına göre düzenlenmiştir.[2] Fon için bkz. Orta Anadolu Kürtleri için Osmanlı Arşivi (BOA) Fon Rehberi.
- Sınırlar. Defter yalnız vergi yükümlüsü hane reisini yazar; nüfus ancak "hane × 5" gibi tahminlerle hesaplanır. Etnik köken yazılmaz; aşiret aidiyeti ancak defter başlığında, köy notunda ya da lakapta görünür.
- Aşiretler. Göçebe cemaatler bazen köy defterinin arkasına eklendi, bazen ayrı defterlerle yazıldı. Katalogda bağımsız aşiret defterleri vardır, ama bunlar çoğunlukla yerleşik ya da yarı yerleşik aşiretlere aittir.[4][5] Konar-göçerlerin bir bölümü sayımdan kaçmış ya da yazılamamıştır.
Haymanateyn (Ankara eyaleti)
42 köy, 42 defter
Haymanateyn kazası 1844–45 temettuatında 42 köyle kayıtlıdır. Defter numaraları: ML.VRD.TMT.d 734–746, 1370–1396, 16099 ve 16100.[6][7] Köy sayısı ile defter sayısı aynıdır: her köyün ayrı bir defteri vardır. Hane rakamları iki farklı hesapla verilmiştir:
- Şenel–Yalçın: incelenebilen 31 köyde 804 hane (yaklaşık 4.025 kişi). 11 köyün defterinin 2009'da mikrofilmi yoktu.[6]
- Uçar 2010'a dayanan Tuncer–Bulut: 40 köy, 971 hane, yaklaşık 4.865 kişi ("hane × 5").[8] Bu tabloda Baba Yakub köyü iki kez sayılmış görünür.
| TMT.d no | Köy (1844–45) | Hane | Bugünkü ad (bilinen) |
|---|---|---|---|
| 734 | Sarıhanlı | 32 | |
| 735 | Şerefli | 27 | Haymana'da Türkşerefli mi, Kulu'daki Şerefli mi, belirsiz |
| 736 | Karahoca | 24 | Karahoca (Haymana)? |
| 737 | Virancık | 15 | Örencik (Gölbaşı) |
| 738 | Süleymanlı | 8 | |
| 739 | Boyalık | 21 | |
| 740 | Seferi | 44 | |
| 741 | Oyaca | 38 | Oyaca (Gölbaşı)? |
| 742 | Çalış ve Tutak | 40 | Çalış (Haymana)? |
| 743 | Tacir | 27 | |
| 744 | Tohumlar | 27 | |
| 745 | Ücret | 24 | Ücret (Sincan)? |
| 746 | Velihimmetli | 29 | Velihimmetli (Gölbaşı)? |
| 1370 | Ilıca | — | |
| 1371 | Fırkalı | 30 | |
| 1372 | Çokviran | 27 | Çokören |
| 1373 | Karaoğlan | 20 | |
| 1374 | Kadıköy | — | |
| 1375 | Halaşlı (Halaçlı) | 19 | |
| 1376 | Çayırlı | 13 | |
| 1377 | Deveci | 17 | |
| 1378 | Börücek | 31 | |
| 1379 | Çakal | 63 | |
| 1380 | Çuluk | 47 | Culuk (Haymana)? |
| 1381 | Hacı Muradlı | 16 | |
| 1382 | Baba Yakub | 15 | Babayakup (Polatlı)? |
| 1383 | Hacılar | 20 | |
| 1384 | Koparan | 2 | |
| 1385 | Durandaş (Tuluntaş) | 40 | |
| 1386 | Gerder | 31 | Yurtbeyi |
| 1387 | Güzelcekale | — | |
| 1388 | Erif | — | |
| 1389 | Karagedik | — | |
| 1390 | Yaraşlı | 23 | |
| 1391 | Topaklı | 24 | |
| 1392 | Eymir | 11 | |
| 1393 | Kara Hasanlı | — | |
| 1394 | Pirepınarı | — | |
| 1395 | Kızılkoyunlu | — | Kızılkoyunlu |
| 1396 | Runkuş | — | Dikilitaş (Gölbaşı) |
| 16099 | Bürice | — | |
| 16100 | Ronku | — |
Numara ve hane sayıları: Şenel–Yalçın 2009, Tablo 1 ve 3; "—" = 2009'da incelenemedi. Bugünkü adlarda kesin olanlar Dede 2011'den; "?" işaretliler yalnız ad benzerliğine dayanır, konumları doğrulanmamıştır.
Ekonomi ve meslekler
- 797 hane reisinin 492'si ziraatçidir; ırgat ve amele 58, hizmetkâr 28, sığırtmaç 20, ağnam çobanı 13 kişidir.[6]
- Kazanın toplam öşür ve âdet-i ağnam vergisi 15.676,5 kuruştur (öşür 9.582,5; ağnam 6.094).[6] Şenel–Yalçın toprak vergisinin ağırlığını yerleşik hayata geçişin göstergesi sayar.
- Şenel–Yalçın'ın tam metninde "Kürd", "Ekrad" ya da "Rişvan" geçmez.[6] Kesin
Aşiret adıyla tutulmuş defterler: Modanlı
Haymana'nın 6 Modanlı köyü yukarıdaki 42 numaranın dışındadır. Katalogda "Ankara Eyaleti, Modanlı Aşireti … karyesi" başlığıyla kayıtlıdırlar; bu yüzden "Haymana" aramasında görünmezler.[9]
| Köy | TMT.d no | Hane |
|---|---|---|
| Çeltikli | 4 | 17 |
| Saatli | 18 | 14 |
| Katrancı (Mikaila) | 19 | 17 |
| Kara Süleymanlı | 119 | 8 |
| Yamak | 1368 | 11 |
| Kale | 1368 | 8 |
| Toplam | 75 |
- Nüfus defterlerinde aynı topluluk "Modanlu Ekrâdı" ya da "Türkmân Ekradı" diye geçer. 1842–43 tarihli NFS.d 1783, Haymanateyn'e iskân edilmiş "perakende aşiret" için 12 köy, 211 hane ve 510 kişi verir.[9]
- Akın 2020 Modanlı için 4 defter sayar (4, 18, 19, 1368); 119 numarası yalnız Kucak'ta vardır ve katalogda doğrulanmalıdır.[5]
- Düzeltme: Fikret Yıldız'ın Mikaila kitabı Katrancı'nın 1844–45 temettuatında bulunmadığını yazar ve bunu aşiretin yaylaya göçmesine bağlar (K05, s. 29–30). Kucak'a göre ise Katrancı'nın temettuatı vardır, yalnız Modanlı aşireti başlığı altında kataloglanmıştır (TMT.d 19, 17 hane). Arşivle doğrulanmalı
Bu örnek temettuat araştırmasının ana yöntem dersidir: aşiret köyleri köy adıyla değil aşiret adıyla aranmalıdır.
Rişvan ve Haymana temettuatı
Dede, 1844–45 temettuat köylerini 1859–60 Rişvan iskân defteriyle (NFS.d 1784) karşılaştırır ve 1859'da 15 yeni köy bulur.[7] Bunlardan 9'u Rişvan için kurulmuş görünür. Örnekler: Konakgörmez 23, Cihanşah 40, Kerpiç 44 hane, Bumsuz 58 hane. Rişvan hanesi bulunan 43 köyün 24–25'i ise zaten 1844–45 köyleridir; yani Rişvan büyük ölçüde mevcut köylere dağıtılmıştır.
Buna göre Rişvan'ın Haymana'ya iskânı temettuattan sonradır. Muhtemel Ama bu karşılaştırmanın iki zayıf noktası vardır:
- Durandaş (Tuluntaş, TMT.d 1385) ile 1859'daki "yeni" Toluntaş büyük olasılıkla aynı köydür; yeni köy sayısı 14'e iner.
- Modanlı köyleri gibi aşiret başlığıyla kataloglanmış defterler karşılaştırmaya girmemiştir.
Haymana temettuatında Rişvan'ın hiç bulunmadığı, ancak aşiret adıyla katalog taraması yapıldıktan sonra kesin söylenebilir. Bu wikideki bir eski taslakta geçen "Rişvan aileleri 1844–45 temettuat kayıtlarında yer alır" ifadesinin dayanağı yoktur; Dede yalnız köy adlarını karşılaştırır.
Konya eyaleti: Cihanbeyli, Esbkeşan, Kulu, Kadınhanı
1845'te Rişvan'ın ağırlığı Haymana'da değil Konya eyaletindeydi. 1849 tarihli Vecihi Paşa raporu "Konya ovası"nda 1.000 Rişvan hanesi sayar.[7] Bu yüzden temettuatta Rişvan önce Konya kataloğunda aranmalıdır. Konya tarafındaki durum:
| Yer | Çalışma | Durum |
|---|---|---|
| Esbkeşan'a bağlı kaza ve köyler (Türkmen Bozulus, Divle, Kureyşöz, Eskiil/Muradca, Turgut, Haymanateyn'e bağlı Oyacan) | Davulcu 2024[10] | Yalnız özet görüldü; defter numaraları ve "Kürd/Rişvan" geçişi bilinmiyor. |
| Turgud ve İnsuyu (İnsuyu bugün Cihanbeyli'nin mahallesi) | Şeker 2024[11] | Yalnız ön sayfalar görüldü. |
| Kadınhanı (Saidili), 16 mahalle | Sarıköse–Turhan Sarıköse 2015[12] | "Rışvan, Kürt" grupları geçiyor; hane ve gelir rakamları bizde yok. |
| Kulu, Cihanbeyli aşireti, Yeniceoba, Şereflikoçhisar, Aksaray | — | Müstakil temettuat çalışması ve defter kodu bulunamadı. |
- Öztürk'ün Konya kaza listesinde Kadınhanı, Muradca (Eskiil), Saidili ve Turgud vardır; Esbkeşan, Cihanbeyli, Rişvan, Koçhisar ve Aksaray yoktur.[2] Esbkeşan köyleri büyük olasılıkla "Konya", "Eskiil" ya da "Turgud" başlıkları altında köy adlarıyla kataloglanmıştır. Konya kodları 10200–10500 aralığında görünür. Hipotez
- Ankara kataloğundaki "Koçhisar" büyük olasılıkla Çankırı'daki Koçhisar'dır (Ilgaz), Şereflikoçhisar değildir. Hipotez
- Adıyeke'nin bir dipnotu Konya'daki Kürtlerle ilgili doğrudan bir arşiv izi verir: "Konya'da ekrat ve aşairin vergilerinin 59 senesinden [1843] itibaren birleştirilerek toplanması" (BOA, Cevdet Maliye 1150).[4] Belge görülmedi; Konya Kürt aşiretlerinin 1843–45 vergi durumu için önceliklidir. Arşivle doğrulanmalı
- Ömeranlı'nın 1845 kuruluş tarihi temettuattan gelmez; kaynağı sözlü anlatı (1984 saha çalışması) ve Lundberg–Svanberg 1992'dir. Sözlü rivayet
- Konya'da aynı yıllara ait ama temettuat olmayan kayıtlar: MVL 24/44 (1848; Rışvan oymakları ile Ömeranlı ve Belekanlı'nın H. 1259 iskânı) ve Konya Şer'iyye Sicili 148 (1847–48; bkz. Konya Şer'iyye Sicillerinde Kürt Aşiretlerine İlişkin Davalar).
Aşiret defterlerinin başka örnekleri
Akın 2020 ve Adıyeke 2000 aşiret adıyla tutulmuş temettuat defterlerinden örnekler verir: Modanlı (Ankara), Mamalu ve Kavilli (Sivas), Caber (İnegöl), Harbendelü (İnay), Şehidlü (Simav).[5][4] Cihanbeyli aşiretinin Divriği'deki bir köyüne ait 1845 tarihli 51 hanelik bir temettuat defteri ise yalnız bir blogda yayımlanmıştır; defter numarası yoktur ve doğrulanmalıdır. Rişvan adına tutulmuş bir temettuat defteri hiçbir yayında geçmez. Arşivle doğrulanmalı
Kaynaklarımızdaki temettuat bilgileri
- Kaynak kaydımızda temettuat defterinin kendisi yoktur; bütün bilgiler ikincil kaynaklardan gelir: Dede 2011 (K01), Yıldız (K05), Aygün 2019 (K13) ve onun aktardığı Şenel–Yalçın 2009, Sarıköse.
- Aygün'ün 1851 karşılaştırması: Tacir köyünde temettuata giren 27 yerleşik hane ile aynı köyde 1851'de 46 konar-göçer hane yaşar.[13] Haymanateyn'in yerleşik köyleri ile Yedi Aşiret'in konar-göçerleri aynı sahada ayrı kayıtlarla yaşıyordu.
- Fikret Yıldız'ın listesindeki sorunlar (K05, s. 28–29):
- Liste kaynak göstermez.
- 36. sıra yoktur ve Baba Yakub iki kez yazılmıştır.
- Rakamlar 4.730 eder, ama toplam 4.865 diye verilir.
- Şenel–Yalçın'ın inceleyemediği köylere de rakam verilmiştir.
- Rakamlar Tuncer–Bulut'un hane × 5 tahminleriyle aynıdır.
Bîrnebûn'da temettuat
Derginin 94 sayısında temettuat defterine hiç atıf yoktur. "Temettuat", "temettü", "ML.VRD.TMT" ve "hane reisi" aramaları sonuç vermez. Dergi temettuatla yalnız köy kuruluş tarihleri üzerinden karşılaştırılabilir:
- Hütteroth'un 1968 çalışmasının çevirisinde köylüler "Karagedik'e 1846/47, Burunsuz ve Şerefli'ye 1844, Bulduk'a 1853/55'te yerleşildiğini" anlatır (Bîrnebûn 9, 2000, s. 17). Şerefli 1844–45 temettuatında 27 haneyle vardır (TMT.d 735); bu, sözlü tarihin arşivle örtüştüğü bir örnektir. Karagedik'in defteri (TMT.d 1389) ise 2009'da incelenememiştir. Sözlü rivayet
- Bîrnebûn 33 (2007), s. 16: Cihanşah'ın 1859'da Têrikîler tarafından kurulduğu anlatılır. Cihanşah 1844–45 temettuatında yoktur, 1859'da vardır; sözlü anlatı arşivle uyumludur.
- Karagedik için dergi içinde çelişkili tarihler vardır: 1846/47 (Hütteroth) ve 1884 (Bîrnebûn 33, s. 71).
- Temettuata en yakın mali kayıt: Yediboy aşiretlerinin "kışlakiye" vergisinden Alişan Bey eliyle tahsil edilen meblağın defteri (ML.VRD.d 355; Bîrnebûn 80, 2021, s. 19). Tarih ve rakam verilmemiştir.
Çelişkiler ve düzeltmeler
| Konu | Kaynaklarda | Değerlendirme |
|---|---|---|
| Haymanateyn hane sayısı | 804 hane / 31 köy (Şenel–Yalçın); 971 hane / 40 köy (Uçar → Tuncer–Bulut) | İkisi farklı kapsam; ikincisinde Baba Yakub iki kez sayılmış görünür. |
| Katrancı temettuatı | Yıldız: yok; Kucak: TMT.d 19, 17 hane | Defter aşiret başlığıyla kataloglanmış; Kucak'ın bilgisi doğru görünüyor. |
| Dede dn. 160, "1882" | Baskı | 1382 (Baba Yakub) olmalı. |
| "15 yeni köy" (1859) | Dede | Durandaş = Toluntaş ise 14; Modanlı defterleri karşılaştırmaya girmemiş. |
| "Rişvan aileleri 1844–45 temettuatında" | Wiki taslağı | Dayanaksız; Dede köy adlarını karşılaştırır. |
| Kütükoğlu 1995 sayfa aralığı | Efe 2016: 395–416 | Crossref'e göre 395–412. |
Açık sorular ve doğrulama listesi
- Osmanlı Arşivi kataloğunda (BETSİS) aşiret adıyla tarama: "Rişvan", "Rışvan", "Cihanbeyli aşireti", "Esbkeşan", "Atçeken", "Şeyhbizinli", "Mikailli", "Modanlı", "Tirikan/Terikanlı" + "temettuat".
- Haymanateyn'in 2009'da incelenemeyen defterleri: TMT.d 1370, 1374, 1387–1389 (Karagedik dahil), 1393–1396, 16099, 16100.
- Uçar 2010 (danışmanı Faruk Söylemez; "göç hareketleri" bölümü), Davulcu 2024 ve Şeker 2024 tezleri okunmalı; hane reisi lakaplarında "Kürd", "Ekrad", "Rişvan" taranmalı.
- Sarıköse–Turhan Sarıköse 2015, s. 22: Kadınhanı'daki "Rışvan, Kürt" grupları; hane sayıları ve defter kodu.
- BOA, Cevdet Maliye 1150: Konya'da "ekrat ve aşair" vergilerinin 1843'ten itibaren birleştirilmesi.
- Öztürk'ün "Konya Temettuat Defterleri" bildirisi (1999/2000): Konya katalog numaralarının dökümü.
- Divriği'deki Cihanbeyli defterinin (21 Zilhicce 1261, 51 hane) numarası bulunmalı.
- Şerefli (TMT.d 735) Haymana'daki Türkşerefli mi, Kulu'daki Şerefli mi?
Ayrıca bakınız
- 1831 Nüfus Sayımında Konya ve Ankara'da Aşiret Nüfusu
- Cihanbeyli-Haymana Konar-Göçerleri ve Yedi Aşiret Kaymakamlığı (1827–1861)
- Ankara Şer'iyye Sicillerinde Haymana ve Bala Kürtleri
- Konya Şer'iyye Sicillerinde Kürt Aşiretlerine İlişkin Davalar
- Orta Anadolu Kürtleri için Osmanlı Arşivi (BOA) Fon Rehberi
- Haymanateyn Bölgesi · Haymana Kürtleri · Cihanbeyli Kürtleri · Kulu Kürtleri
- Rişvan Aşireti · Mikailî Aşireti · Ömeranlı
- Portal:Orta Anadolu Kürtleri Tarihi
Kaynakça
Ayrıntılı tablolar çalışma dosyalarındadır: temettuat-workspace.md (21 kayıt, Haymanateyn 42 köy listesi ve bugünkü adlar), temettuat-birnebun.md (23 kayıt), temettuat-web.md (23 künye, defter kodları).
- ↑ 1,0 1,1 Mübahat S. Kütükoğlu, "Osmanlı Sosyal ve İktisâdî Tarihi Kaynaklarından Temettü Defterleri", Belleten 59/225 (1995), s. 395–412, doi:10.37879/belleten.1995.395.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Said Öztürk, "Türkiye'de Temettuat Çalışmaları", Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 1/1 (2003), s. 287–304.
- ↑ Ayla Efe, "Osmanlı Devleti'nde Yeniden Yapılanmanın Şafağında Üç Vergi Sayımı", Akademik İncelemeler Dergisi 11/2 (2016), s. 23–46.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Nuri Adıyeke, "Temettuat Sayımları ve Bu Sayımları Düzenleyen Nizamname Örnekleri", OTAM 11 (2000), s. 769 vd., s. 777.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Fatma Akın, Tanzimat Döneminde Anadolu'da Konar-Göçer Aşiretler (1839–1876), doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi, 2020, s. 124–127 (kitap: Anadolu'da Aşiret ve Devlet (1839–1876), İstanbul: Yeditepe, 2022).
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Şennur Şenel – Aysun Yalçın, "Ankara Eyaleti Haymanateyn Kazasının XIX. Yüzyıl Ortalarında Sosyal ve Ekonomik Yapısı Üzerine Tespitler ve Sonuçlar", Gazi Türkiyat 1/4 (2009), s. 93–110, s. 95–96.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Suat Dede, From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rışvan Tribe (1830–1932), yüksek lisans tezi, Bilkent Üniversitesi, 2011, s. 63–65, dn. 160 (K01). Dede'nin dipnotundaki "1882" numarası 1382'nin baskı hatası olmalıdır.
- ↑ Bayram Tuncer – İhsan Bulut, "Tarihi Coğrafya Açısından Haymana Kazasında Nüfus (1831–1914)", Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 23/4 (2019), s. 1571–1588, s. 1580–1581; Fethullah Uçar, Temettuat Defterlerine Göre XIX. Yüzyıl Ortalarında Ankara Sancağı Haymanateyn Kazasının Sosyal ve İktisadî Hayatı, yüksek lisans tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, 2010 (YÖK 249596; tez görülemedi).
- ↑ 9,0 9,1 Ömer Kucak, "Nüfus ve Temettüat Defterlerine Göre Haymana'daki Modanlı Aşireti Köyleri", Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14/1 (2026), s. 465–484, doi:10.53586/susbid.1898573.
- ↑ Fatma Davulcu, 1261/1845 Tarihli Temettuât Defterlerine Göre Esbkeşan'a Bağlı Kaza ve Köylerin Sosyo-Ekonomik Yapısı, yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, 2024 (YÖK 859698).
- ↑ Şener Şeker, Nüfus, Toplum ve Ekonomi Yapısına Göre İnsuyu ve Turgud Kazaları (1833–1845), yüksek lisans tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, 2024 (YÖK 869950).
- ↑ Barış Sarıköse – Selma Turhan Sarıköse, Kadınhanı (1844–1845), Konya: Çizgi, 2015. Aktarım: Barış Sarıköse, Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi 1 (2018), dn. 48 (s. 22'ye atıfla).
- ↑ Necmettin Aygün, "Cihanbeyli-Haymana Sahasındaki Konar-Göçer Toplulukların İdari, Sosyal ve İktisadi Yapıları (1827–1861)", Mütefekkir 6/12 (2019), s. 539–558, s. 552, dn. 51. Bkz. Cihanbeyli-Haymana Konar-Göçerleri ve Yedi Aşiret Kaymakamlığı (1827–1861).