Dîlok
Dîlok, özellikle şahî (düğün) ve govend ortamlarında söylenen bir müzik ve söz formudur. Govend sırasında bir kişi şarkıyı başlatır, diğerleri ise son sözleri tekrar ederek karşılık verir. Bu yapı, çağrı–yanıt (antifonal) geleneğine dayanır.
Dîlok melodileri, doğrudan govend rîtimine göre şekillenir ve dansın temposuna uyum sağlar. Bununla birlikte, govend dışında topluluk içinde şarkı formunda söylenen dîlok örnekleri de bulunmaktadır.
Yapısal özellikler
- Dîloklar genellikle çok sayıda çarîne (beyit) içerir.
- Melodi çoğunlukla sabittir; sözler değişse de melodik yapı korunur.
- Her olay ya da konu dîlokun içeriği olabilir.
- Govend dışında epik ve destansı içeriklere sahip örnekler de vardır.
Dîlok geleneğinde yalnızca dans şarkıları değil, aynı zamanda epik anlatılar, heyranoklar ve destanlar da yer alabilir.
Enstrümantal icra
Enstrümantal dîlok melodileri genellikle mirtib ve qereçi müzisyenler tarafından def ve zirne eşliğinde profesyonel biçimde icra edilir. Bu melodiler eşliğinde hem toplu hem de ikili govendler yapılır; zaman zaman pandomim türü oyunlar da sergilenir.
Performans biçimi
Govend şarkılarının melodisi değişmez; ancak her şarkı 20–30 beyitten oluşabilir. Bir grup şarkıyı söylerken, diğer grup son kelimeleri tekrar eder ve bu yapı şarkının sonuna kadar sürer. Bazen sözler tamamen değişir; fakat aynı melodi üzerine yeni sözlerle başka şarkılar söylenebilir.
Dîlokta söz ve ritim, govend tarzını belirlediği için metnin içeriği son derece önemlidir. Bu yönüyle dîlok, hem dans hem de sözlü anlatım geleneğini birleştiren temel bir formdur.