Ömeranlı’nın Tarihi

Yaklaşık üç yüz yıl önce, 1691 tarihli kapsamlı bir iskan kararı sonucunda, göçebe topluluklar Orta Anadolu’nun yüksek ovalarına yerleştirildi. Bu bölgeye ilk geldiklerinde karşılaştıkları manzaranın, göç yolunda yorgun düşmüş insanlar ve hayvanlar için etkileyici olduğu anlaşılmaktadır. İlkbahar aylarında yeşeren geniş düzlükler, rengârenk çiçeklerle kaplı alanlar, meyve çalıları ve özellikle üzümle dolu yamaçlar, pınarlardan beslenen küçük derelerle birlikte bu coğrafyayı yaşama elverişli kılmaktaydı.

Göçebe toplulukların yazılı kayıt bırakma geleneği yaygın olmadığı için, bu ilk gelişe dair ayrıntılar sözlü anlatılarla günümüze ulaşmıştır. Kaç ailenin geldiği, hayvan sayıları ve yerleşme nedenleri yazıya dökülmemiştir. Tarih, efsane ve hikâyeler kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarılmış; bu birikimi kaleme almak sonraki nesillere kalmıştır.

Yerleşimin ilk izleri, Reşvan Federasyonu’na bağlı Omarller aşiretinin kurduğu çadırlara dayanır. İlk çadırların, kasabanın hemen dışında Birreşk olarak bilinen, “Siyah Kuyu” anlamına gelen bölgede kurulduğu anlatılır. Birreşk’in güneyinde, küçük pınarların beslediği uzun bir dere bulunmaktaydı. “Ar” sözcüğünün ateş anlamına gelmesi nedeniyle, çadırlı yerleşim alanlarına bu ad verilmiştir. Ara Bira adı da bu kullanımdan doğmuştur.

19. yüzyıl ortalarında, bugünkü yerleşim merkezinde Konyalıların hayvan barınakları bulunmaktaydı. Bu alan, yaz aylarında yayla olarak kullanılıyor, aynı zamanda bölgenin yerleşime en elverişli noktası olarak öne çıkıyordu. Önemli su kaynakları burada toplanmıştı; sonradan Kaniya Camiye, Kaniya Bejdellye ve Kaniya Qarka olarak anılacak çeşmeler bu bölgede yer alıyordu. Ana yola yakınlık da yerleşimi cazip kılan bir diğer etkendi.

Kısa bir süre sonra Konyalılar bölgeyi terk etmiş, yerleşim bugünkü yerine taşınmıştır. Yeni yerleşim, iki çeşme çevresinde gelişmiştir. Evler, kara keçi kılından yapılan ve Qon adı verilen yapılar olup, büyüklükleri sun denilen sütunlarla belirlenirdi. Çadırların içi hasır ve halılarla bölümlere ayrılırdı.

Bölgenin geçmişi daha eski dönemlere uzanır. Selçukluların bölgeye hâkim olduğu yıllarda yerleşimlerin yıkıldığı ve alanın büyük ölçüde insansızlaştığı anlaşılmaktadır. Geriye kalan harabelerin en son Hristiyan topluluklara ait olduğu düşünülür. Kasabanın güneyindeki tepede, bugün Tavşandağı olarak bilinen ve ziyaret yeri kabul edilen alanda, taş duvarlarla çevrili iki adalı bir yapının izleri hâlâ görülebilmektedir.

Kasabaya bağlı Uzunkuyu’nun ortasında yer alan büyük höyüğün, siyah taşlardan yapılmış bir surla çevrili olduğu anlatılır. Bu höyüğün, yüzyıllar boyunca farklı kültürlere ev sahipliği yapmış eski bir yerleşim yeri olduğu tahmin edilmektedir. Zamanla mermer bloklar, sütunlar ve sur taşları ev temellerinde kullanılmış, bu nedenle büyük ölçüde yok olmuştur.

Bölgede bulunan büyük ambarlar ve testiler, hazine sanılarak kırılmış; işlenmiş mermer ve granit taşların çoğu tahrip edilmiştir. Aynı şekilde, geçmişe ait halılar, kilimler, çuvallar, heybeler, giyim eşyaları ve bakır ya da gümüş mutfak gereçleri ya yakılmış, ya atılmış ya da çok düşük bedellerle elden çıkarılmıştır. Oysa bu kültürel birikim korunabilmiş olsaydı, Tavşançalı’da zengin ve özgün bir etnografya müzesinin var olabileceği düşünülmektedir.

Tarihsel süreçte, Selçuklular döneminden sonra yerleşimler yeniden canlansa da, Osmanlı döneminde yaklaşık yüz yıl süren Celali isyanları Orta Anadolu’nun birçok bölgesini tekrar boşaltmıştır. Bu isyanlar 1650’li yıllarda kontrol altına alınabilmiştir. Aynı dönemlerde Antakya ve Halep arasındaki bölgede Türkmen ve Kürt aşiretlerinden oluşan yoğun bir göçebe nüfusu bulunmaktaydı. Bu topluluklar yaz aylarında Güneydoğu Anadolu’nun kuzeyindeki dağlara, kış aylarında ise Antakya ve Halep’in ılıman bölgelerine göç ediyordu. Göçebe nüfusun artışı, otlak kavgalarına, yerleşiklerle çatışmalara ve zaman zaman talanlara yol açmıştır.

Bu tarihsel arka plan içinde Tavşançalı, göç, yerleşme ve kültürel sürekliliğin iç içe geçtiği bir mekân olarak şekillenmiştir.

Yerleşimin Gelişimi ve Geçim Biçimleri

Yerleşimin kalıcı hâle gelmesiyle birlikte Tavşançalı’da gündelik yaşam yeni biçimler almaya başlamıştır. Göçebe geçmişten gelen alışkanlıklar uzun süre korunmuş, ancak zamanla çevredeki yerleşik köylerle kurulan ilişkiler yeni üretim biçimlerinin öğrenilmesini sağlamıştır. Bu süreçte özellikle çiftçilik öne çıkmış, tarımsal bilgi büyük ölçüde komşu köylerden edinilmiştir.

Çiftçilikle birlikte kullanılan araçlar ve terimler dikkat çekicidir. Tarımla ilgili kelimelerin neredeyse tamamının Türkçe olması, yerleşik hayata geçişin çevresel etkileşimler yoluyla gerçekleştiğini göstermektedir. Anız, yaba, dirgen, tırmık, tınaz gibi kavramlar gündelik dilde yerleşmiştir. İlk ekimlerin 20. yüzyılın başlarında yapıldığı, ilk tarlaların Birreşk çevresinde ve köyün güneyinde açıldığı anlatılır.

Toprakla kurulan ilişkinin resmî boyutu ise daha geç bir tarihte ortaya çıkmıştır. Tapu kayıtlarının 1930’lu yıllarda yapılmaya başlandığı, toprakların hukuki olarak tanımlanmasının bu döneme denk geldiği ifade edilir. 1950’de çıkarılan Toprak Komisyonu Kanunu ile birlikte tarım alanlarının genişletildiği ve üretimin arttığı görülür. Bu gelişmeler, yerleşimin ekonomik yapısında belirgin bir dönüşüme yol açmıştır.

Tavşançalı’da yalnızca çiftçilik değil, devecilik de önemli bir geçim kaynağı olmuştur. Uzun yıllar boyunca deve kervanlarıyla gölden tuz alınmış, Manisa ve Aydın gibi uzak bölgelere götürülerek satılmıştır. Dönüşte incir, üzüm ve benzeri ürünler getirilmiştir. Deveciliğin yerleşimden önce mi yoksa sonra mı yapıldığı kesin olarak bilinmemekle birlikte, bu faaliyetin de tıpkı çiftçilik gibi kendi terminolojisini oluşturduğu görülür. Kantar, bura ve arna gibi deyimler günlük dilde yer etmiştir.

Yerleşimin adı ve idari statüsü de zaman içinde değişmiştir. Eski haritalarda kasabanın adı Kurdoğlu olarak geçmektedir. Buna karşın resmî ad uzun süre Ömeranlı olmuştur. 1960 yılında ise yerleşimin adı Tavşançalı olarak değiştirilmiştir. Bu tarihten sonra kasaba statüsü kazanmış ve belediye teşkilatı kurulmuştur. İsim değişiklikleri, yerleşimin idari ve siyasal süreçlerle nasıl yeniden tanımlandığını göstermektedir.

Bu dönüşümler, Tavşançalı’da yaşamın yalnızca ekonomik değil, toplumsal olarak da yeniden şekillenmesine yol açmıştır. Göçebe geçmişten gelen dayanışma pratikleri, yerleşik hayatta da varlığını sürdürmüş; aile, akrabalık ve komşuluk ilişkileri toplumsal yapının temelini oluşturmuştur. Tarım ve ticaret faaliyetleri, bu ilişkilerle iç içe gelişmiştir.

Sonuç olarak Tavşançalı’nın yerleşim süreci, göçebelikten yerleşikliğe geçişin, çevresel koşullar ve tarihsel düzenlemelerle birlikte nasıl gerçekleştiğini ortaya koyar. Çiftçilik, devecilik ve idari dönüşümler, kasabanın ekonomik ve toplumsal kimliğini belirleyen temel unsurlar olmuştur.

Toplumsal Yapı, Göç ve Dönüşüm

Yerleşik yaşamın güçlenmesiyle birlikte Tavşançalı’da toplumsal yapı da belirgin biçimde şekillenmiştir. Aile ve akrabalık ilişkileri, kasaba yaşamının temelini oluşturmuş; dayanışma, birlikte üretme ve paylaşma pratikleri gündelik hayatın ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Göçebe geçmişten taşınan bu toplumsal alışkanlıklar, yerleşik düzende de varlığını sürdürmüştür.

Kasabada eğitim imkânlarının sınırlı olması, uzun yıllar boyunca çocukların erken yaşta çalışma hayatına katılmasına yol açmıştır. Tarım, hayvancılık ve ticaret, genç yaşta öğrenilen temel uğraşlar olmuştur. Buna karşın zamanla okullaşma oranı artmış, eğitim yeni kuşaklar için farklı bir gelecek umudu yaratmıştır. Eğitim, kasabada toplumsal hareketliliğin kapısını aralayan önemli bir unsur olarak görülmeye başlanmıştır.

1950’li yıllardan sonra Türkiye genelinde yaşanan ekonomik ve toplumsal dönüşümler Tavşançalı’yı da etkilemiştir. Tarımda makineleşme, küçük üreticilerin geçim koşullarını zorlaştırmış; bu durum göç olgusunu gündeme getirmiştir. Önce çevre il ve ilçelere, ardından büyük şehirlere doğru bir hareketlilik başlamıştır. Bu göç, kasabanın nüfus yapısını ve gündelik yaşamını önemli ölçüde değiştirmiştir.

Göç edenler için Tavşançalı, terk edilen bir yerden çok, bağın kopmadığı bir memleket olarak varlığını sürdürmüştür. Düğünler, cenazeler ve bayramlar, kasabadan uzaklaşanlarla geride kalanlar arasında bağ kurmaya devam etmiştir. Göç, mekânsal bir ayrılık yaratmış olsa da toplumsal hafızayı tamamen ortadan kaldırmamıştır.

Zamanla yurt dışına yönelik göç de başlamış, özellikle Avrupa ülkelerine giden Tavşançalılılar ortaya çıkmıştır. Bu süreç, kasaba ekonomisine yeni bir boyut kazandırmıştır. Gönderilen paralar, ev yapımı ve yaşam koşullarının iyileştirilmesinde kullanılmıştır. Aynı zamanda göç, kasaba kültürünün farklı coğrafyalarla temas etmesine imkân tanımıştır.

Bu dönüşüm sürecinde geleneksel yaşam biçimleri tamamen ortadan kalkmamış, ancak yeni koşullara uyum sağlayarak değişmiştir. Tarım ve hayvancılık önemini kısmen yitirse de, toplumsal değerler ve dayanışma anlayışı varlığını sürdürmüştür. Kasaba, geçmişle bugün arasında kurulan bu denge sayesinde kültürel sürekliliğini koruyabilmiştir.

Sonuç olarak Tavşançalı’nın yakın tarihindeki göç ve toplumsal dönüşüm, yerleşimin yalnızca ekonomik değil, kültürel ve duygusal boyutlarını da etkilemiştir. Göçle birlikte değişen yaşam koşulları, kasabanın hafızasında yeni katmanlar oluşturmuş; Tavşançalı, bu çok katmanlı deneyimlerle şekillenen bir toplumsal hafıza mekânı haline gelmiştir.

Kültürel Yaşam, Gelenekler ve Hafıza

Tavşançalı’da kültürel yaşam, uzun yıllar boyunca gündelik üretim biçimleriyle iç içe gelişmiştir. Tarım ve hayvancılıkla şekillenen yaşam düzeni, bayramlar, düğünler ve ortak çalışma günleri etrafında toplumsal bir ritim oluşturmuştur. Bu ritim içinde dayanışma ve yardımlaşma temel değerler olarak öne çıkmıştır.

Düğünler, kasaba yaşamının en önemli toplu etkinlikleri arasında yer alır. Düğün hazırlıkları yalnızca iki ailenin değil, bütün kasabanın katılımıyla yürütülür. Yemekler birlikte hazırlanır, misafirler ortaklaşa ağırlanır. Bu süreç, toplumsal bağların güçlendiği ve akrabalık ilişkilerinin yeniden üretildiği bir alan oluşturur. Düğünlerde söylenen türküler ve anlatılan hikâyeler, kasabanın sözlü kültür birikimini canlı tutar.

Bayramlar da benzer şekilde toplumsal hafızanın önemli taşıyıcılarıdır. Bayram günleri, göç etmiş olanların kasabaya dönmesiyle birlikte, geçmişle bugünün buluştuğu zaman dilimlerine dönüşür. Mezarlık ziyaretleri, büyüklerin evlerinde yapılan sohbetler ve paylaşılan yemekler, kuşaklar arası aktarımı güçlendiren pratikler olarak sürdürülür.

Kasabada anlatılan hikâyeler ve yaşanmışlıklar, yazılı kaynaklardan çok sözlü aktarım yoluyla korunmuştur. Büyüklerin anlattığı göç hikâyeleri, su kıtlığı, geçim mücadelesi ve eski yerleşimler, genç kuşaklar için hem bir öğrenme hem de kimlik kurma aracıdır. Bu anlatılar, Tavşançalı’nın geçmişini yalnızca olaylar dizisi olarak değil, duygular ve deneyimler bütünü olarak aktarır.

Geleneksel giyim, mutfak kültürü ve ev içi düzen de kültürel hafızanın önemli parçalarıdır. Günlük yaşamda kullanılan eşyalar, pişirilen yemekler ve evlerin düzenlenişi, göçebe geçmişten yerleşik hayata taşınan alışkanlıkların izlerini taşır. Bu unsurlar, kasabanın kültürel kimliğini somutlaştıran öğeler olarak varlığını sürdürmüştür.

Zamanla modernleşme ve dışarıyla kurulan ilişkiler bu geleneklerin bir kısmını dönüştürmüştür. Ancak dönüşüm, tamamen kopuş anlamına gelmemiştir. Birçok gelenek yeni koşullara uyarlanarak yaşamaya devam etmiştir. Bu uyum, Tavşançalı’nın kültürel yapısının esnek ve sürdürülebilir olduğunu göstermektedir.

Sonuç olarak Tavşançalı’da kültürel yaşam, geçmişten devralınan değerlerin bugünün koşullarıyla harmanlandığı bir süreklilik içinde şekillenmiştir. Gelenekler, yalnızca geçmişin hatırası olarak değil, toplumsal hafızayı canlı tutan ve kasabanın kimliğini yeniden üreten unsurlar olarak varlığını sürdürmektedir.

Belleğin Korunması ve Geleceğe Aktarım

Tavşançalı’da geçmişe dair anlatılar, yalnızca hatırlamak için değil, geleceğe aktarılmak üzere yaşatılan bir hafıza alanı olarak görülür. Yaşanmışlıkların unutulmaması, topluluğun kendini tanıması ve sürekliliğini koruması açısından temel bir gereklilik olarak kabul edilir. Bu nedenle bellek, edilgen bir hatırlama biçimi değil, bilinçli bir sahiplenme süreci olarak ele alınır.

Kasaba halkı arasında, geçmişte yaşananların kayda geçirilmediği için büyük ölçüde kaybolduğu yönünde güçlü bir farkındalık oluşmuştur. Eski ev eşyaları, tarım aletleri, giyim unsurları ve gündelik yaşamda kullanılan nesnelerin zamanında korunamaması, kültürel mirasın ne kadar kırılgan olduğunu göstermiştir. Bu farkındalık, geleceğe dönük olarak elde kalanların korunması yönünde bir sorumluluk bilinci doğurmuştur.

Anlatılar, sözlü aktarımın yanı sıra yazılı hale getirilmenin önemini de vurgular. Yazmak, yaşananları sabitlemenin ve onları gelecek kuşaklar için erişilebilir kılmanın bir yolu olarak görülür. Bu nedenle bireysel hatıraların, aile hikâyelerinin ve kasaba tarihine dair bilgilerin kaleme alınması teşvik edilir. Yazı, burada yalnızca bir ifade aracı değil, belleğin kalıcı kılınmasının temel yollarından biridir.

Bu çerçevede, geçmişe ait fotoğrafların, belgelerin ve nesnelerin bir araya getirilmesi fikri öne çıkar. Böyle bir birikim, yalnızca bireysel anıların toplamı değil, ortak bir toplumsal hafıza alanı yaratma amacını taşır. Toplanan her parça, Tavşançalı’nın tarihine eklenen somut bir iz olarak değerlendirilir.

Belleğin korunması, yalnızca geçmişe dönük bir çaba olarak görülmez. Aynı zamanda bugünün ve geleceğin nasıl şekilleneceğini belirleyen bir etkendir. Geçmiş deneyimlerden çıkarılan dersler, topluluğun karşılaştığı yeni sorunlara yaklaşımında yol gösterici olur. Bu yönüyle bellek, Tavşançalı için yalnızca bir hatıra deposu değil, gelecek tasavvurunun da önemli bir parçasıdır.

Kuşaklar arası aktarım bu sürecin merkezinde yer alır. Büyüklerin anlattıkları, gençlerin soruları ve paylaşılan ortak zamanlar, belleğin canlı kalmasını sağlar. Bu aktarım kesintiye uğradığında, kültürel sürekliliğin zayıflayacağı düşüncesi yaygındır. Bu nedenle her kuşağın, kendinden öncekilerden devraldığı mirası sahiplenmesi beklenir.

Sonuç olarak Tavşançalı’da bellek, geçmişle bağ kurmanın ötesinde, topluluğun kendini yeniden üretme gücünü temsil eder. Korunan ve aktarılan her anlatı, her nesne ve her bilgi parçası, kasabanın kültürel varlığını güçlendirir. Bu anlayış, Tavşançalı’nın tarihini yalnızca geride bırakılan bir geçmiş olarak değil, yaşayan ve geleceğe açık bir miras olarak konumlandırır.

Yerel Anlatılar ve Tarih Bilincinin Oluşumu

Tavşançalı’da tarih, yalnızca yazılı belgelerden öğrenilen bir bilgi alanı olarak değil, gündelik yaşam içinde anlatılarla kurulan bir tarih bilinci olarak varlığını sürdürür. Büyüklerin aktardığı hikâyeler, yaşanmış olayların ayrıntıları ve mekânlara yüklenen anlamlar, kasabanın geçmişini canlı tutan temel unsurlar arasındadır. Bu anlatılar, resmi tarihten çok yerel deneyimlere dayanır ve topluluğun kendini nasıl gördüğünü yansıtır.

Yerel anlatılar çoğu zaman belirli mekânlar etrafında şekillenir. Eski yerleşim alanları, çeşmeler, tepeler ve mezarlıklar, anlatıların yoğunlaştığı hafıza noktalarıdır. Bu mekânlar, yalnızca coğrafi işaretler değil, geçmişte yaşananların hatırlatıcılarıdır. Bir yer adı anıldığında, ona bağlı bir hikâye de beraberinde gelir. Böylece mekân, belleğin taşıyıcısı haline gelir.

Anlatıların önemli bir özelliği, bireysel tanıklıklarla toplumsal deneyimin iç içe geçmesidir. Bir kişinin başından geçen olay, zamanla genelleşir ve topluluğun ortak hikâyesinin parçası olur. Bu süreçte anlatılar sadeleşir, bazı ayrıntılar kaybolur, bazıları ise simgesel bir anlam kazanır. Bu dönüşüm, sözlü tarihin doğal işleyişi olarak kabul edilir.

Yerel tarih bilinci, yalnızca geçmişte yaşanan zorlukları değil, aynı zamanda dayanışma ve birlikte ayakta kalma deneyimlerini de içerir. Anlatılarda sıkça vurgulanan yardımlaşma örnekleri, topluluğun kriz anlarında nasıl hareket ettiğini gösterir. Bu örnekler, geçmişten bugüne taşınan toplumsal değerlerin somut ifadeleri olarak görülür.

Zamanla dışarıdan gelen etkiler ve modern yaşamın ritmi, bu anlatı geleneğini zayıflatma riski taşımıştır. Ancak buna rağmen, özellikle aile içi sohbetlerde ve toplu buluşmalarda geçmişe dair hikâyeler anlatılmaya devam eder. Bu durum, sözlü aktarımın tamamen ortadan kalkmadığını, ancak biçim değiştirerek sürdüğünü gösterir.

Yerel anlatılar, genç kuşaklar için yalnızca bilgi kaynağı değil, aynı zamanda kimlik kurma aracıdır. Gençler, bu hikâyeler aracılığıyla nereden geldiklerini, hangi koşullarda yaşandığını ve topluluğun hangi değerler etrafında şekillendiğini öğrenir. Bu öğrenme, tarih bilgisinden çok bir aidiyet duygusu yaratır.

Sonuç olarak Tavşançalı’da yerel anlatılar, tarih bilincinin oluşmasında merkezi bir rol oynar. Bu anlatılar, geçmişi bugüne bağlayan sözlü köprüler olarak işlev görür ve topluluğun kendini tanıma sürecine katkı sunar. Tarih, bu anlayışta uzak ve soyut bir alan değil, gündelik yaşamın içinde sürekli yeniden kurulan bir kolektif hafızadır.

Mekân, İsimler ve Hafızanın Katmanları

Tavşançalı’da tarihsel hafıza, yalnızca anlatılar yoluyla değil, aynı zamanda mekânlara ve yer adlarına yüklenen anlamlarla da korunur. Kasaba ve çevresindeki tepeler, dereler, kuyular ve eski yerleşim alanları, geçmişte yaşananların izlerini taşıyan hafıza katmanları olarak algılanır. Bir yerin adı anıldığında, ona bağlı bir olay, kişi ya da dönem de birlikte hatırlanır.

Yer adlarının büyük bölümü, geçmişte yaşanan bir duruma, doğal bir özelliğe ya da topluluk hafızasında yer etmiş bir olaya dayanır. Bu adlar, resmi kayıtlarda değişmiş olsa bile gündelik dilde yaşamaya devam eder. Böylece mekânlar, yalnızca fiziksel alanlar olmaktan çıkarak belleğin sürekliliğini sağlayan sembolik işaretlere dönüşür.

Kasaba çevresindeki eski yerleşim izleri, geçmişte burada yaşamış topluluklara dair sessiz tanıklıklar sunar. Harabeler, taş temeller ve höyükler, yazılı kaydı olmayan dönemlerin geride bıraktığı somut izlerdir. Bu izler, Tavşançalı’nın tarihinin yalnızca son birkaç yüzyılla sınırlı olmadığını, daha derin bir zaman katmanına sahip olduğunu düşündürür.

İsimler ve mekânlar arasındaki ilişki, topluluğun kendini tanımlama biçimini de etkiler. Eski adların hatırlanması, geçmişle kurulan bağın kopmadığını gösterir. Bu hatırlama, resmi tarihin ötesinde, yerel hafızanın kendi sürekliliğini koruma çabası olarak değerlendirilir. Bu çaba, kimliğin mekânla birlikte yeniden üretildiği bir sürece işaret eder.

Gündelik yaşamda bu hafıza katmanları çoğu zaman fark edilmeden varlığını sürdürür. Bir yol tarif edilirken, bir tarla ya da bir pınar anlatılırken eski adlar kullanılır. Bu kullanım, bilinçli bir tercih olmasa bile, geçmişin bugüne sızdığı anlardan biridir. Böylece tarih, fark edilmeden gündelik dilin içine yerleşir.

Mekân üzerinden kurulan bu hafıza, kuşaklar arası aktarımı da destekler. Gençler, büyüklerden duydukları yer adları ve onlara eşlik eden hikâyeler aracılığıyla kasabanın geçmişini öğrenir. Bu öğrenme, soyut bir tarih bilgisinden çok, yaşanmışlıklarla örülü bir yer duygusu oluşturur.

Sonuç olarak Tavşançalı’da mekânlar ve isimler, tarihsel hafızanın taşıyıcıları olarak önemli bir rol oynar. Yer adları, anlatılarla birleştiğinde kasabanın geçmişini canlı tutar ve topluluğun kendini mekân üzerinden tanımlamasını sağlar. Bu durum, Tavşançalı’nın tarihinin yalnızca yazılı metinlerde değil, aynı zamanda gündelik yaşamın içinde sürdürülen bir yaşayan hafıza olduğunu gösterir.

Gündelik Hayat, Emek ve Sessiz Tarih

Tavşançalı’da tarih, büyük olayların ve kırılmaların ötesinde, gündelik hayatın içinde üretilen emekle de şekillenir. Tarlada geçirilen uzun günler, hayvanların bakımı, ev içindeki görünmeyen işler ve mevsimlere göre değişen yaşam temposu, kasabanın sessiz tarihini oluşturur. Bu tarih, çoğu zaman yazıya dökülmez; ancak yaşam pratikleri içinde kuşaktan kuşağa aktarılır.

Gündelik emek, yalnızca geçim sağlama amacı taşımaz; aynı zamanda toplumsal ilişkileri düzenleyen bir çerçeve sunar. Ortak işlerde bir araya gelme, imece usulü çalışma ve yardımlaşma, kasaba yaşamının temel özellikleri arasında yer alır. Bu pratikler, bireyler arasında karşılıklı güven ve bağlılık duygusunu güçlendirir.

Kadınların gündelik hayattaki rolü, bu sessiz tarihin önemli bir parçasıdır. Ev içi üretim, çocukların bakımı, gıda hazırlığı ve geleneklerin sürdürülmesi, çoğu zaman görünmez emek olarak kalmıştır. Ancak bu emek, kültürel sürekliliğin sağlanmasında belirleyici bir işleve sahiptir. Anlatılar, kadınların taşıdığı bilgi ve deneyimin kasabanın hafızasında özel bir yer tuttuğunu gösterir.

Mevsimsel döngüler, Tavşançalı’daki yaşamın ritmini belirler. Ekim, hasat, kış hazırlıkları ve bahar işleri, yılın farklı dönemlerinde farklı emek biçimlerini öne çıkarır. Bu döngü, insanların zaman algısını da şekillendirir; takvim, çoğu zaman resmi tarihlerden çok mevsimlere göre okunur. Böylece zaman, soyut bir ölçü olmaktan çıkarak yaşanan bir deneyime dönüşür.

Bu gündelik pratikler içinde geçmişin izleri de taşınır. Kullanılan araçlar, yapılan işler ve uygulanan yöntemler, önceki kuşaklardan devralınmıştır. Her tekrar, geçmişle kurulan bir bağ anlamına gelir. Bu bağ, kasabanın tarihini büyük anlatılar kadar, küçük ve tekrarlanan eylemler üzerinden de görünür kılar.

Gündelik hayatın bu yönü, çoğu zaman fark edilmeden sürer. Ancak dikkatle bakıldığında, Tavşançalı’nın tarihinin yalnızca olaylar dizisi değil, aynı zamanda emekle örülmüş bir yaşamlar bütünü olduğu anlaşılır. Bu yaşamlar, sessiz ama kalıcı izler bırakmıştır.

Sonuç olarak Tavşançalı’da emek ve gündelik hayat, tarihsel hafızanın temel katmanlarından birini oluşturur. Sessizce sürdürülen bu pratikler, kasabanın geçmişini bugüne bağlayan görünmez ipler gibidir. Bu ipler sayesinde Tavşançalı’nın tarihi, yalnızca anlatılan değil, her gün yeniden yaşanan bir toplumsal deneyim olarak varlığını sürdürür.

Eğitim, Değişim ve Yeni Ufuklar

Tavşançalı’da toplumsal yaşamın dönüşümünde eğitim önemli bir kırılma noktası oluşturur. Uzun yıllar boyunca kasabada eğitim imkânları son derece sınırlı kalmış, çocukların büyük bir bölümü erken yaşta tarım ve hayvancılık faaliyetlerine katılmıştır. Okul, gündelik hayatın merkezinde yer almamış; bilgi daha çok aile içinde ve deneyim yoluyla aktarılmıştır.

Zamanla ilkokulun açılması, kasabada yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülür. Okul, yalnızca okuma yazma öğrenilen bir yer değil, dış dünya ile kurulan ilk düzenli temas alanı olmuştur. Çocuklar aracılığıyla yeni kelimeler, yeni düşünme biçimleri ve farklı yaşam ihtimalleri kasaba yaşamına girmeye başlamıştır. Bu durum, geleneksel düzen ile yeni beklentiler arasında bir geçiş alanı yaratmıştır.

Eğitimle birlikte bazı aileler çocuklarının kasaba dışında öğrenim görmesini istemiştir. Ortaokul ve lise için çevre ilçelere giden gençler, farklı toplumsal çevrelerle tanışmış, bu da Tavşançalı’da bakış açılarının çeşitlenmesine yol açmıştır. Eğitim, bireysel yükselmenin bir aracı olarak görülmeye başlanmış; tarım ve hayvancılık dışındaki yaşam ihtimalleri daha görünür hâle gelmiştir.

Bu süreç, kasabada kuşaklar arası algı farklarını da beraberinde getirmiştir. Büyükler için toprak ve emek merkezi bir değer taşırken, gençler için eğitim yeni bir gelecek vaadi sunmuştur. Bu fark, çatışmadan çok sessiz bir dönüşüm şeklinde yaşanmıştır. Geleneksel yaşam biçimleri tamamen terk edilmemiş, ancak eğitimle birlikte yeni yönelimler ortaya çıkmıştır.

Eğitimli bireylerin kasabadan ayrılması, Tavşançalı’nın toplumsal dokusunda yeni bir hareketlilik yaratmıştır. Gidenler, kasabayla bağlarını koparmamış; aksine farklı coğrafyalarda edindikleri deneyimleri memlekete taşıyarak yeni ilişkiler kurulmasına katkı sunmuştur. Bu durum, Tavşançalı’nın yalnızca yerel bir yerleşim değil, daha geniş bir toplumsal ağın parçası hâline gelmesini sağlamıştır.

Zamanla eğitim, kasabanın kendi tarihine ve kültürel mirasına bakışını da etkilemiştir. Okumuş bireyler, geçmişin anlatılmasını, yazıya dökülmesini ve korunmasını daha fazla önemser hâle gelmiştir. Bu eğilim, Tavşançalı’da tarih bilincinin güçlenmesine ve kültürel hafızanın kayıt altına alınmasına yönelik çabaları desteklemiştir.

Sonuç olarak Tavşançalı’da eğitim, yalnızca bireysel hayatları değil, topluluğun genel yönelimini de dönüştüren bir unsur olmuştur. Eğitim yoluyla açılan yeni ufuklar, kasabanın geçmişiyle bağını koparmadan geleceğe yönelmesini mümkün kılmıştır. Bu süreç, Tavşançalı’nın tarihine eklenen yeni bir dönüşüm katmanı olarak hafızada yerini almıştır.

Göçün Derinleşmesi ve Toplumsal Ağların Genişlemesi

Tavşançalı’da eğitimle birlikte hız kazanan dönüşüm, zamanla göç olgusunu daha belirgin hale getirmiştir. Önceleri mevsimlik ve geçici nitelik taşıyan hareketlilik, ilerleyen yıllarda kalıcı yer değişikliklerine dönüşmüştür. Kasabadan ayrılanlar, geçim arayışı ve eğitim gibi nedenlerle önce yakın çevreye, ardından büyük şehirlere yönelmiştir. Bu süreç, Tavşançalı’nın toplumsal yapısında yeni bir evreyi başlatmıştır.

Göç edenler için kasaba, geride bırakılan bir mekândan çok, bağın kopmadığı bir aidiyet alanı olarak varlığını sürdürmüştür. Memlekete dönüşler, özellikle bayram ve yaz aylarında yoğunlaşmış; bu dönemler kasabanın yeniden canlandığı zaman dilimlerine dönüşmüştür. Bu dönüşler, göç edenlerle geride kalanlar arasında duygusal ve toplumsal bağların korunmasını sağlamıştır.

Zamanla yurt dışına yönelen göç de Tavşançalı’nın toplumsal ağlarını genişletmiştir. Avrupa ülkelerine giden kasabalılar, yeni yaşam koşullarıyla tanışmış; ancak memleketle ilişkilerini sürdürmeye özen göstermiştir. Bu ilişkiler, ziyaretler, gönderilen paralar ve kurulan iletişim kanalları aracılığıyla canlı tutulmuştur. Böylece Tavşançalı, farklı coğrafyalara yayılan bir diaspora ağına sahip olmuştur.

Göçle birlikte kasabada ekonomik ve sosyal değişimler de yaşanmıştır. Yurt dışından gelen destekler, ev yapımı ve yaşam koşullarının iyileştirilmesinde etkili olmuştur. Aynı zamanda göç, kasabada yeni beklentiler ve karşılaştırmalar doğurmuş; dışarıda görülen yaşam biçimleri, Tavşançalı’daki gündelik hayata dair algıları etkilemiştir. Bu etki, kimi zaman özenme, kimi zaman ise mesafeli bir değerlendirme şeklinde ortaya çıkmıştır.

Bu süreçte toplumsal ilişkiler tamamen çözülmemiş, aksine yeni biçimler almıştır. Akrabalık ve hemşehrilik bağları, göç edilen yerlerde de yeniden kurulmuş; Tavşançalı kökenli insanlar arasında dayanışma ağları oluşmuştur. Bu ağlar, yeni gelenlerin uyum sürecini kolaylaştırmış ve topluluğun kendini güvende hissetmesini sağlamıştır.

Göç, Tavşançalı’nın hafızasında hem bir kayıp hem de bir genişleme olarak yer etmiştir. Kasabadan ayrılan her birey, boşalan bir mekân bırakırken aynı zamanda yeni deneyimler ve bağlantılar da kazandırmıştır. Bu ikili durum, Tavşançalı’nın toplumsal kimliğini daha karmaşık ve çok katmanlı bir hale getirmiştir.

Sonuç olarak Tavşançalı’da göç, yalnızca nüfus hareketi değil, toplumsal ilişkileri yeniden düzenleyen bir süreç olarak yaşanmıştır. Yerel bağlar kopmadan genişlemiş, kasaba farklı coğrafyalara uzanan bir toplumsal ağın merkezlerinden biri haline gelmiştir. Bu durum, Tavşançalı’nın tarihine eklenen yeni bir hareketlilik ve etkileşim boyutunu temsil eder.

Kimlik Bilinci ve Kültürel Farkındalık

Tavşançalı’da göç ve eğitimle birlikte gelişen yeni yaşam deneyimleri, zamanla kimlik bilincinin daha görünür hale gelmesine yol açmıştır. Farklı şehirlerde ve ülkelerde yaşayan kasabalılar, kendi kökenleriyle yüzleşme ve onları yeniden tanımlama ihtiyacı hissetmiştir. Bu süreç, kimliğin yalnızca doğuştan gelen bir özellik değil, yaşanan deneyimlerle şekillenen dinamik bir yapı olduğunu ortaya koymuştur.

Dışarıda karşılaşılan farklı kültürler ve toplumsal düzenler, Tavşançalılıların kendi geçmişlerine daha dikkatli bakmalarını sağlamıştır. Kendi dilini, geleneklerini ve yaşam biçimini fark etmek, çoğu zaman bu unsurların eksikliğini hissetmekle mümkün olmuştur. Bu farkındalık, kültürel değerlerin korunmasına yönelik yeni bir ilgi ve duyarlılık yaratmıştır.

Kasabadan uzakta yaşayanlar arasında, kökenle ilgili sohbetler ve paylaşımlar giderek artmıştır. Aile hikâyeleri, eski yaşam pratikleri ve kasabayla ilgili anılar, ortak bir paydada buluşmanın aracı olmuştur. Bu paylaşımlar, bireysel hafızaların birleşerek kolektif hafızaya dönüşmesini sağlamıştır. Böylece Tavşançalı, fiziksel olarak uzaklaşılsa bile zihinsel ve duygusal olarak varlığını sürdürmüştür.

Kimlik bilincinin gelişmesi, kültürel üretime de yansımıştır. Yazı, anlatı ve çeşitli kayıt çalışmaları, geçmişin kaybolmaması için önemli araçlar olarak görülmeye başlanmıştır. Kimi bireyler yaşadıklarını kaleme almış, kimileri ise büyüklerinden dinlediklerini kaydetme yoluna gitmiştir. Bu çabalar, Tavşançalı’nın tarihinin yalnızca hatırlanan değil, aynı zamanda belgelenen bir miras haline gelmesine katkı sunmuştur.

Bu süreçte kuşaklar arası etkileşim belirleyici olmuştur. Gençler, büyüklerin anlattıklarını sorgulamış, anlamlandırmış ve kendi bakış açılarıyla yeniden yorumlamıştır. Bu karşılıklı etkileşim, kültürel mirasın donuklaşmasını engellemiş; onu yaşayan ve gelişen bir yapıya dönüştürmüştür. Kimlik, bu anlayışta geçmişe kapanmak değil, geçmişle birlikte ilerlemek anlamına gelmiştir.

Kasaba içinde de bu farkındalık zamanla etkisini göstermiştir. Tavşançalı’da geçmişe dair konuşmalar artmış, yerel tarih ve kültürel değerler daha sık gündeme gelmiştir. Bu ilgi, kasabanın kendine bakışını değiştirmiş; Tavşançalı yalnızca bir yerleşim yeri değil, paylaşılan bir kültürel miras olarak görülmeye başlanmıştır.

Sonuç olarak Tavşançalı’da kimlik bilinci, göç ve karşılaşmalarla güçlenen bir farkındalık süreci içinde gelişmiştir. Bu süreç, kültürel değerlerin yeniden keşfedilmesini ve sahiplenilmesini sağlamış; kasabanın geçmişiyle geleceği arasında bilinçli bir bağ kurulmasına katkıda bulunmuştur. Kimlik, bu bağlamda Tavşançalı için sürekli yeniden kurulan bir toplumsal gerçeklik haline gelmiştir.

Kültürel Sahiplenme ve Kurumsallaşma Arayışı

Tavşançalı’da gelişen kimlik bilinci ve kültürel farkındalık, zamanla bireysel çabaların ötesine geçerek daha örgütlü ve kurumsal arayışlara yönelmiştir. Geçmişin yalnızca hatırlanmasının yeterli olmadığı, bu birikimin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması için kalıcı adımlar atılması gerektiği düşüncesi güç kazanmıştır. Bu düşünce, kültürel sahiplenmenin yeni bir aşamasını temsil eder.

Kasabadan uzak yaşayan Tavşançalılılar arasında, kültürel değerlerin dağınık halde kalmasının yaratacağı kayıp sıkça dile getirilmiştir. Fotoğraflar, belgeler, anlatılar ve gündelik yaşama ait nesnelerin zamanla yok olacağı endişesi, ortak bir koruma bilincinin oluşmasına yol açmıştır. Bu bilinç, bireysel hatıraların toplumsal bir değere dönüştürülmesi gerektiği fikrini beraberinde getirmiştir.

Bu bağlamda, kültürel mirasın bir araya getirileceği bir merkezin gerekliliği gündeme gelmiştir. Böyle bir merkezin, yalnızca geçmişi sergileyen bir alan değil, aynı zamanda öğrenme, paylaşma ve üretme işlevi gören canlı bir mekân olması hedeflenmiştir. Kültür, bu anlayışta durağan bir miras değil, sürekli yeniden üretilen bir toplumsal alan olarak ele alınır.

Kurumsallaşma arayışı, aynı zamanda sorumluluğun paylaşılması anlamına gelmiştir. Kültürel çalışmaları birkaç kişinin omuzlarında bırakmanın sürdürülebilir olmadığı vurgulanmış; daha geniş katılımın sağlanması gerektiği ifade edilmiştir. Bu katılım, maddi destekten bilgi paylaşımına kadar farklı biçimlerde düşünülmüştür. Böylece kültürel sahiplenme, bireysel niyetlerin ötesine geçerek ortak iradeye dayalı bir sürece dönüşmüştür.

Bu süreçte geçmişe ait eşyaların ve anlatıların değeri yeniden fark edilmiştir. Daha önce gündelik yaşamın sıradan parçaları olarak görülen birçok nesne, artık tarihsel bir anlam taşıdığı bilinciyle ele alınmaya başlanmıştır. Bu farkındalık, kaybedilmiş olanlara duyulan üzüntünün yanı sıra, elde kalanları koruma konusunda güçlü bir motivasyon yaratmıştır.

Kasaba içinde ve dışında yürütülen bu tartışmalar, Tavşançalı’nın kültürel geleceğine dair ortak bir vizyonun şekillenmesine katkı sunmuştur. Kültürel mirasın korunması, yalnızca geçmişe saygı göstermek değil, aynı zamanda gelecek kuşaklara karşı bir emanet bilinci olarak görülmüştür. Bu emanet, bilinçli bir çaba ve süreklilik gerektiren bir sorumluluk olarak tanımlanmıştır.

Sonuç olarak Tavşançalı’da kültürel sahiplenme ve kurumsallaşma arayışı, kimlik bilincinin doğal bir uzantısı olarak ortaya çıkmıştır. Bu arayış, kültürel hafızayı kalıcı kılma ve onu geleceğe taşıma iradesini yansıtır. Tavşançalı’nın tarihine eklenen bu yeni aşama, kültürün bireysel hatıralardan çıkarak ortak ve kurumsal bir zemine oturtulmasını hedefler.

Kültürel Belleğin Mekânla Buluşması

Tavşançalı’da kültürel mirasın korunmasına yönelik arayışlar, zamanla belleğin somut bir mekânla ilişkilendirilmesi fikrini güçlendirmiştir. Geçmişe ait anlatıların, nesnelerin ve belgelerin dağınık halde kalmasının yarattığı kayıp duygusu, bunların bir araya getirileceği ortak bir alan ihtiyacını doğurmuştur. Bu ihtiyaç, belleğin yalnızca zihinsel değil, aynı zamanda mekânsal bir varlık kazandığı düşüncesine dayanır.

Böyle bir mekânın, geçmişi donduran bir sergi alanı olmasından ziyade, yaşayan bir kültür alanı olması hedeflenmiştir. İnsanların bir araya geldiği, hikâyelerin paylaşıldığı ve yeni anlatıların üretildiği bir ortam tasavvur edilmiştir. Bu yaklaşımda mekân, yalnızca geçmişin saklandığı bir yer değil, aynı zamanda topluluğun kendini yeniden ifade ettiği bir buluşma noktası olarak görülür.

Mekân fikri, kuşaklar arası aktarımı da güçlendiren bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Büyüklerin anlatacakları, gençlerin dinleyecekleri ve sorgulayacakları bir ortam, kültürel sürekliliğin sağlanması açısından önem taşır. Bu etkileşim, belleğin tek yönlü bir aktarım değil, karşılıklı bir öğrenme süreci olduğunu gösterir.

Bu bağlamda, gündelik yaşamdan kalan eşyaların ve belgelerin değeri yeniden tanımlanmıştır. Daha önce işlevsel yönleriyle var olan nesneler, artık taşıdıkları anlam üzerinden değerlendirilir hale gelmiştir. Her nesne, geçmişten bugüne uzanan bir tanıklık olarak kabul edilmiştir. Bu tanıklık, bireysel anılardan toplumsal hafızaya geçişin somut ifadesi olarak görülür.

Mekânın kurulması fikri, yalnızca geçmişe yönelmiş bir çaba olarak değil, geleceğe dönük bir yatırım olarak ele alınmıştır. Kültürel mirasın görünür kılınması, Tavşançalı’nın kendini tanıma ve tanıtma biçimini de dönüştürme potansiyeli taşır. Bu dönüşüm, kasabanın tarihinin daha geniş çevrelerle paylaşılmasına imkân tanıyacaktır.

Bu süreçte, kültürel belleğin korunmasının bireysel bir ilgi alanı değil, topluluğun tamamını ilgilendiren ortak bir mesele olduğu vurgulanmıştır. Mekânın varlığı, bu ortaklığın somut bir ifadesi olarak düşünülmüştür. Bellek, bu anlayışta paylaşıldıkça güçlenen bir değer olarak görülür.

Sonuç olarak Tavşançalı’da kültürel belleğin mekânla buluşması fikri, geçmişle gelecek arasında kalıcı bir bağ kurma arzusunu yansıtır. Bu arzu, topluluğun kendi tarihine sahip çıkma iradesini somutlaştırır. Mekân, bu bağlamda Tavşançalı’nın hafızasını taşıyan ve onu yaşayan bir miras haline getiren temel unsurlardan biri olarak öne çıkar.

Ortak Bellek, Paylaşım ve Süreklilik

Tavşançalı’da kültürel belleğin mekânla ilişkilendirilmesi düşüncesi, zamanla paylaşım ve süreklilik kavramlarını da merkeze almıştır. Belleğin korunmasının yalnızca toplamak ve saklamakla sınırlı olmadığı, asıl anlamını paylaşım yoluyla kazandığı fikri öne çıkmıştır. Anlatılar, nesneler ve belgeler ancak başkalarıyla buluştuğunda canlılık kazanır.

Bu anlayış içinde kültürel miras, bireylere ait özel bir alan olmaktan çıkarak topluluğun ortak değeri haline gelir. Her anlatı, yalnızca onu aktaran kişiye değil, dinleyenlere de aittir. Böylece bellek, tekil hafızaların toplamı olmaktan çıkar ve ortak bellek olarak yeniden kurulur. Bu ortaklık, Tavşançalı’da kültürel sürekliliğin temel dayanaklarından biri olarak görülür.

Paylaşım, farklı kuşaklar arasında kurulan bağları da güçlendirir. Gençler için geçmiş, soyut bir zaman dilimi olmaktan çıkar; somut anlatılar ve nesneler aracılığıyla anlam kazanır. Büyükler ise aktardıkları bilgilerle yalnızca hatırlamaz, aynı zamanda kendi deneyimlerinin değer gördüğünü hisseder. Bu karşılıklı etkileşim, belleğin canlı kalmasını sağlar.

Kültürel belleğin sürekliliği, düzenli tekrar ve hatırlama pratikleriyle desteklenir. Toplu buluşmalar, sohbetler ve ortak etkinlikler, geçmişin yeniden dile getirilmesine imkân tanır. Her tekrar, anlatının aynı kalmasını değil, yeni anlamlarla zenginleşmesini sağlar. Böylece bellek, donuklaşmadan, değişerek ve gelişerek varlığını sürdürür.

Bu süreçte unutma olgusuna da özel bir dikkat gösterilir. Unutmanın kaçınılmaz olduğu kabul edilmekle birlikte, neyin unutulup neyin hatırlanacağına dair bilinçli bir tutum geliştirilmiştir. Kültürel belleği ayakta tutan unsurların korunması, topluluğun kendi önceliklerini belirlemesiyle mümkün olur. Bu belirleme, geçmişle kurulan ilişkinin seçici ve anlamlı bir biçimde sürdürülmesini sağlar.

Ortak bellek anlayışı, Tavşançalı’da yalnızca geçmişe bakmayı değil, geleceğe dair bir yönelim oluşturmayı da içerir. Bellek, bu bağlamda geçmişten alınan derslerin bugünün sorunlarına ışık tuttuğu bir kaynak olarak değerlendirilir. Bu değerlendirme, topluluğun kendini yenileme ve geleceğe hazırlanma kapasitesini güçlendirir.

Sonuç olarak Tavşançalı’da ortak bellek, paylaşım ve süreklilik üzerinden şekillenen dinamik bir yapıdır. Bu yapı, geçmişi bugüne taşırken aynı zamanda geleceğe açık bir alan yaratır. Bellek, bu anlayışla Tavşançalı’nın kültürel varlığını besleyen ve onu zaman içinde diri tutan temel unsurlardan biri haline gelir.

Sürgünde Geçen Yıllarım

Daha çocuk sayılacak yaştaydım. Sonbahardı. Bir sabah, ne olduğunu tam anlayamadan, köyümden, evimden koparıldım. Gitmek istemiyordum ama kimse bana bir şey sormadı. Bir şehre götürüldüm. O şehir bana soğuk geldi; sokakları yabancıydı, insanları uzak. Kendimi orada hiç ait hissetmedim.

Yanımda benim gibi koparılmış bir arkadaşım vardı. O da benim kadar sessizdi. İkimiz de konuşmadan, geride bıraktıklarımızı düşünüyorduk. Evimizi, toprağımızı, çocukluğumuzu… İçimde sürekli bir özlem vardı. Sanki kalbim orada kalmıştı.

O şehirde günler zor geçti. Sabah kalkıyor, ama neden kalktığımı bilmiyordum. Her şey yabancıydı. İnsanların yüzüne bakıyordum ama kimse bana ait değildi. Orada yaşlı bir kadınla tanıştım. O da sürgündü. Yorgundu. Gözlerinde uzun yılların acısı vardı. Onunla kısa kısa konuşurduk. O kadını hiç unutmadım. Sanki gelecekteki hâlimi onda görüyordum.

Zaman geçti ama içimdeki sıkıntı geçmedi. Sonra babam öldü. Babamın ölümünü orada yaşadım. O an her şey daha da ağırlaştı. O şehir artık bana yalnızca sürgünü değil, acıyı da hatırlatıyordu. Babam gittikten sonra orada kalmak daha da zorlaştı.

Yıllar sonra bile o şehre her gidişimde aynı duygular içime çöktü. Ne kadar zaman geçerse geçsin, çocukken yaşadıklarım beni bırakmadı. O günler içimde kaldı. Ben büyüdüm ama içimdeki çocuk hep orada, o şehirde kaldı.

Küçük yaşta koparılmak, sürgünde yaşamak, babamı kaybetmek… Bunların hepsi beni ben yaptı. Hayatımın yönünü değiştirdi. O günler geçmedi; sadece benimle birlikte büyüdü.