Doğa ve Ekoloji – 26 Temmuz–1 Ağustos 2027
| Tür | Bağımsız kültür ve bilgi girişimi |
|---|---|
| Merkez | Ömeranlı |
| Kurucu | Dr. Gülabi CELEP |
| Odak | Bilim, kültür, ekoloji, sözlü tarih ve toplumsal hafıza |
| Dönem | 2026- |
| Çalışma biçimi | Açık, katılımcı, saha temelli ve toplum odaklı |
Bozkırda Yeşil Gelecek – 12–18 Temmuz 2027
Bilim, ekoloji ve doğayla yeniden bağ kurma haftası
Bozkırda Yeşil Gelecek, Orta Anadolu'nun iklim koşullarını, su ve toprak sorunlarını, biyolojik çeşitliliğini, ağaçlandırma çalışmalarını ve ekolojik geleceğini bilimsel bilgi ile yerel saha deneyimini bir araya getirerek ele alan uygulamalı bir tematik haftadır.
Program boyunca çocuklar, gençler, aileler, bilim insanları, çiftçiler ve çevre gönüllüleri yalnızca konuşmaları dinlemeyecek; deney, gözlem, temizlik, tohum takası, doğa yürüyüşü ve saha çalışmalarına aktif olarak katılacaktır. Pepûk Café ile Ömeranlı çevresindeki uygulama alanları, bu haftada ekolojik gözlem, ortak üretim ve yerel çözüm arayışlarının birlikte yürütüldüğü açık bir öğrenme zemini olarak ele alınır.
Bilgi notu: Pepûk adı, yerel hafızada simgesel bir anlam taşıyan Pepûk kuşu ile ilişkilidir; bu kuş ibibik kuşu olarak da bilinir.
Genel Tanıtım
Bozkırda Yeşil Gelecek haftası, Pepûk 2027 Tematik Haftaları içindeki ikinci program olarak 12–18 Temmuz 2027 tarihleri arasında düzenlenmektedir. Haftanın ana ekseni, Orta Anadolu bozkırını yalnızca genel çevre söylemleriyle değil; sıcaklık artışı, su kıtlığı, toprak yapısı, yerel tohumlar, ağaçlandırma pratikleri, yararlı böcekler ve saha gözlemleri gibi somut başlıklarla ele almaktır.
Program bilimsel bilgi ile yerel deneyimi karşı karşıya getirmek yerine yan yana getirir. Çiftçilerin saha bilgisi, çocukların gözlemi, gençlerin kayıt üretimi, ailelerin katılımı ve ekolojik uygulama alanlarında edinilen deneyimler bu hafta boyunca ortak bir öğrenme sürecine dönüştürülür.
Pepûk Café, Ömeranlı ve çevredeki uygulama alanları bu çerçevede hem buluşma hem de gözlem alanı olarak düşünülmektedir. Miyawaki mikro ormanı, Paulownia sahaları, tohum takası, atık ayrıştırma, doğa yürüyüşleri ve kuş gözlemi gibi başlıklar sayesinde ekoloji yalnızca konuşulan değil; sahada izlenen, kaydedilen ve birlikte tartışılan bir çalışma alanı hâline gelir.
Bu çerçevede Miyawaki projesi çevresinde kurgulanan çocuk dostu yürüyüş parkuru da haftanın uygulamalı öğrenme alanlarından biri olacaktır. Parkur boyunca bu coğrafyada görülen yabani ve evcil hayvanların görselleri kullanılarak çocukların türleri tanıması, hayvanların yaşama alanlarını öğrenmesi ve biyolojik çeşitlilik fikriyle erken yaşta ilişki kurması hedeflenmektedir.
Haftanın üretim ve kırsal ekonomi boyutunda ise süt üretimi, üretici örgütlenmesi ve kooperatifleşme başlıkları da ekolojik sürdürülebilirlik tartışmasının parçası olarak ele alınacaktır. Böylece bozkırda gelecek meselesi yalnızca doğal çevre üzerinden değil; yem, su, maliyet, kalite, örgütlenme ve pazar erişimi gibi kırsal üretim dinamikleri üzerinden de tartışılacaktır.
Kuraklık ve susuzluk ekseninde, Konya Kapalı Havzası'na ilişkin saha gözlemleri de haftanın ana düşünsel omurgalarından biri olacaktır. Bölgedeki göllerin kuruması, yeraltı sularının çekilmesi, obruklar, tarımsal baskı ve kırsal yoksulluk gibi başlıklar, ekolojik krizin toplumsal sonuçlarıyla birlikte ele alınacaktır.
Haftanın Amaçları
- Orta Anadolu'daki iklim ve ekoloji sorunlarını bilimsel bilgilerle tartışmak: Kuraklık, sıcaklık artışı, su kaynakları, toprak kaybı ve biyolojik çeşitlilik başlıklarını kamusal tartışma alanına taşımak.
- Çocukların ve gençlerin doğayı gözlemleyerek öğrenmesini sağlamak: Deney, saha yürüyüşü, kuş gözlemi ve uygulamalı atölyeler yoluyla ekolojik öğrenmeyi doğrudan deneyime bağlamak.
- Miyawaki mikro ormanları ve Paulownia saha deneyimlerini görünür kılmak: Yerel uygulama alanlarını somut öğrenme ve değerlendirme sahaları olarak belgelemek.
- Yerel tohumların ve geleneksel üretim bilgisinin korunmasını desteklemek: Tohumları yalnızca malzeme değil, bilgi ve hafıza taşıyıcısı olarak ele almak.
- Toprak ve su kaynakları konusunda farkındalık oluşturmak: Basit laboratuvar deneyleri ve saha gözlemleriyle doğal kaynakların niteliğini tartışmaya açmak.
- Atıkların azaltılması ve ayrıştırılması konusunda uygulamalı deneyim kazandırmak: Temizlik ve ayrıştırma çalışmalarını çevre farkındalığı ile üretici bir pratiğe dönüştürmek.
- Hayvan refahı ve biyolojik çeşitlilik konusunda bilinç geliştirmek: Yabani yaşamı rahatsız etmeyen, gözleme ve korumaya dayalı bir yaklaşımı güçlendirmek.
- Yerel halk, çiftçiler, bilim insanları ve gençler arasında bilgi paylaşımı sağlamak: Farklı deneyim alanlarını ortak öğrenme ortamında buluşturmak.
- Ömeranlı için uygulanabilir ekolojik çözüm önerileri üretmek: Haftanın sonunda yerel ölçekte tartışılabilir ve uygulanabilir öneriler derlemek.
Haftalık Program
12 Temmuz 2027 Pazartesi
Açılış ve bozkırın ekolojik geleceği
12.00–13.00 — Karşılama ve haftanın açılışı
“Bozkırda Yeşil Gelecek” haftasının amacı, etkinlikleri, saha çalışmaları ve katılım kuralları tanıtılır.
13.00–14.30 — Doğayla Bağımız
Katılımcılar Ömeranlı'nın doğası, su kaynakları, ağaçlandırma alanları ve çevre sorunları hakkındaki gözlemlerini paylaşır.
15.00–17.00 — Bozkırın Ekolojik Sorunları Çalışma Masası
Kuraklık, su kullanımı, toprak kaybı, çöp, ağaçlandırma ve biyolojik çeşitlilik konularında sorunlar belirlenir.
17.00–19.00 — Dinlenme ve kafe buluşmaları
19.00–19.45 — Kuraklık, Susuzluk, Yoksulluk: Konya Kapalı Havzası'ndan Gözlemler
Ertan Karabıyık'ın söyleşisinde, 6–10 Kasım 2024 tarihlerinde Konya Kapalı Havzası'nda yürütülen saha çalışmasının gözlemleri üzerinden kuraklık, susuzluk, yoksulluk, kuruyan göller, artan göç ve kamu politikalarının sınırları ele alınır. Fotoğraflar, yerel anlatılar ve politika değerlendirmeleriyle su krizinin ekolojik ve toplumsal boyutları görünür kılınır.
Söyleşide ayrıca yeraltı sularının aşırı çekilmesi, ruhsatsız ve denetimsiz kuyuların etkisi, Karapınar, Cihanbeyli ve Kulu çevresinde artan obruk riski, kuraklık ile göç arasındaki ilişki ve özellikle Cihanbeyli-Kulu kırsalında üretimden çekilme, genç nüfusun uzaklaşması ve kırsal boşalma gibi sonuçlar da tartışılacaktır. Böylece Konya Kapalı Havzası, yalnızca bir su krizi alanı olarak değil; aynı zamanda ekolojik, ekonomik ve demografik bir çözülme sahası olarak değerlendirilecektir.
Bu çerçevede Mavi Tünel Projesi ve benzeri su transferi politikalarının sınırları da ele alınacaktır. Söyleşi, bir havzadaki krizi hafifletmek için başka havzalardan su taşınmasının kalıcı çözüm üretmek yerine çoğu zaman daha fazla su tüketimini teşvik ettiğini; modern sulama, yerel su yönetimi kapasitesi ve ürün deseninin yeniden planlanması gibi yapısal dönüşümler olmadan sorunun yalnızca ertelendiğini vurgulayacaktır.
Ayrıca Konya Kapalı Havzası'nda görülen düşük toplumsal tepkinin basit bir duyarsızlıktan çok, örgütlenememe, bilgi eksikliği ve umutsuzlukla ilişkili olduğu değerlendirilecektir. Kooperatifler, yerel birlikler, üretici ağları ve köy ölçeğinde su kullanım planları gibi yerel çözümlerin neden yaşamsal olduğu; kuraklığa dayanıklı ürün seçimi, damla sulama, yağmur suyu hasadı ve topluluk temelli denetim mekanizmalarının neden uzun vadeli çıkış yolu sunduğu bu bölümde tartışılacaktır.
Ancak bu yerel çözümlerin hayata geçirilebilmesi için örgütlenme, teknik destek ve bilgi paylaşımı gerektiği de özellikle vurgulanacaktır. Köylülerin kendi başına modern sulamaya geçmesi, ürün planlaması yapması ya da atık su geri dönüşüm sistemleri kurması çoğu durumda mümkün değildir; bu nedenle yerel yönetimler, kooperatifler, sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerin aktif rolü yaşamsal önemdedir. Yerel bilgiye dayalı çözümlerin dışarıdan dayatılmadan, üreticilerin doğrudan katılımıyla geliştirilmesi hâlinde daha kalıcı ve kabul gören sonuçlar üreteceği; dolayısıyla kuraklıkla mücadelenin ancak kolektif bilinç ve dayanışmayla başarıya ulaşabileceği bu son bölümde açık biçimde ortaya konacaktır.
19.45–20.30 — Soru-cevap ve katılımcı değerlendirmesi
Katılımcılar söyleşi sonrasında Konya Kapalı Havzası, yeraltı suları, kuraklık ve kırsal yoksulluk başlıklarında soru yöneltir; bölgesel benzerlikler ve yerel deneyimler paylaşılır.
20.30–22.30 — Açık forum: Ömeranlı İçin Yeşil Gelecek
Katılımcılar bölge için uygulanabilir ekolojik çözüm önerilerini paylaşır.
13 Temmuz 2027 Salı
Temiz çevre ve atıkların dönüşümü
12.00–13.00 — Temizlik çalışması bilgilendirmesi
Temizlik rotası, güvenlik kuralları, atıkların ayrıştırılması ve görev paylaşımı açıklanır.
13.00–15.00 — Atıklarımızı Tanıyoruz
Plastik, cam, metal, kâğıt, organik ve tehlikeli atık türleri hakkında uygulamalı bilgilendirme yapılır.
15.00–17.00 — Hazırlık ve dinlenme
Eldiven, çöp poşeti, su, şapka ve diğer saha malzemeleri hazırlanır.
17.00–19.30 — Ömeranlı İçin Temizlik Günü
Çocuklar, gençler ve ailelerle önceden belirlenen alanlarda çöp toplama ve çevre farkındalığı çalışması gerçekleştirilir.
19.30–20.30 — Atıkların ayrıştırılması ve kayıt
Toplanan atıklar türlerine göre ayrılır; miktarları ve temizlik yapılan alanlar kayıt altına alınır.
20.30–23.00 — Atıktan Sanata Atölyesi
Temiz ve güvenli ambalaj, karton, kumaş ve yeniden kullanılabilir malzemelerle sanat eserleri hazırlanır.
14 Temmuz 2027 Çarşamba
Toprak, su ve yerel tohumlar
12.00–15.00 — Toprak ve Su Laboratuvarı
Çocuklar ve gençlerle toprak yapısı, nem, pH, su geçirgenliği ve su tutma kapasitesi üzerine basit deneyler yapılır.
15.00–16.00 — Deney sonuçlarının değerlendirilmesi
Farklı toprak örneklerinden elde edilen sonuçlar karşılaştırılır ve gözlem formlarına kaydedilir.
16.00–18.00 — Dinlenme ve tohum takası hazırlığı
Tohumlar isimlendirilir; tür, kaynak, ekim zamanı ve yetiştirme bilgileri etiketlere yazılır.
18.00–21.00 — Yerel Tohum Takas Şenliği
Sebze, çiçek, tıbbi ve aromatik bitki tohumları paylaşılır. Tohumların nereden geldiği ve nasıl yetiştirildiği kayıt altına alınır.
21.00–23.00 — Tohumların Hikâyeleri
Çiftçiler, kadınlar ve yaşlılar geçmişte yetiştirilen ürünleri, kaybolan çeşitleri ve geleneksel üretim bilgilerini anlatır.
15 Temmuz 2027 Perşembe
Miyawaki mikro ormanı ve yararlı böcekler
12.00–14.00 — Miyawaki Yöntemini Tanıyoruz
Miyawaki yönteminin temel ilkeleri, yoğun dikim, yerel tür seçimi, malçlama ve ilk üç yıllık bakım süreci anlatılır.
14.00–16.00 — Mikro Orman Gözlem Formu Atölyesi
Katılımcılara fidan büyümesi, toprak nemi, yabancı ot, canlı türleri ve malç kalınlığının nasıl kaydedileceği öğretilir.
16.00–17.00 — Dinlenme ve saha hazırlığı
17.00–19.30 — Miyawaki Ormanını Keşfediyoruz
Mikro orman alanında tür çeşitliliği, büyüme, doğal rekabet, malçlama ve ekolojik restorasyon üzerine saha gezisi yapılır.
20.00–22.00 — Böcek Oteli Yapıyoruz
Kuru dal, kozalak, kamış, taş, odun ve diğer doğal malzemeler kullanılarak yararlı böcekler için küçük yaşam alanları hazırlanır.
Böcek Oteli – Yararlı Böceklerle Doğayı Onarmak
Genel Tanıtım
Böcek Oteli – Yararlı Böceklerle Doğayı Onarmak, tozlaşmaya, doğal zararlı kontrolüne ve biyolojik çeşitliliğe katkı sağlayan böcekler için küçük yaşam ve kışlama alanları oluşturmayı amaçlayan uygulamalı bir doğa atölyesidir.
Atölye boyunca çocuklar, gençler ve aileler bambu, kamış, kozalak, dal parçaları, delikli kütükler, tuğla ve doğal dolgu malzemeleri kullanarak küçük böcek oteli modülleri hazırlayacaktır. Üretilen modüller program sonunda ana böcek oteline monte edilebilecek ya da uygun bakım rehberiyle katılımcılara verilebilecektir.
Etkinlik, böcekleri yalnızca zararlı canlılar olarak gören yaklaşımın yerine; tozlaşma, besin zinciri, doğal denge ve ekosistem onarımı açısından üstlendikleri görevleri görünür kılar. Böcek otelinin bütün böcek türlerini çekmek amacıyla hazırlanmadığı; belirli yararlı böcekler için kuru, temiz ve güvenli mikro yaşam alanları oluşturduğu özellikle vurgulanacaktır.
Amaç ve Ekolojik Gerekçe
- Tozlaşmaya katkı sağlayan yalnız arılar için uygun yuvalanma boşlukları oluşturmak: Özellikle içi boş kamışlar, bambular ve uygun çapta delikler bu canlılar için güvenli barınak işlevi görebilir.
- Uğur böcekleri, altın gözlü böcekler ve kulağakaçanlar gibi doğal düşmanlara barınma alanı sağlamak: Bu canlılar bazı zararlı böcek popülasyonlarının baskılanmasına katkı sunabilir.
- Biyolojik mücadele ve ekolojik denge kavramlarını uygulamalı olarak anlatmak: Katılımcılar canlılar arası ilişkileri hazır bilgi olarak değil, somut malzeme ve saha örnekleriyle öğrenir.
- Pestisit kullanımının azaltılmasına yönelik doğa temelli çözümleri görünür kılmak: Böcek otelleri tek başına çözüm değil, kimyasalsız mücadele yaklaşımının bir parçası olarak tanıtılır.
- Çocukların böcekler, bitkiler ve besin zinciri arasındaki ilişkiyi öğrenmesini sağlamak: Tozlaşma, yaprak-bitki ilişkisi ve av-avcı dengesi yaşa uygun örneklerle açıklanır.
- Aileleri bahçe ve tarla çevresinde kimyasalsız mücadele yöntemleri hakkında bilgilendirmek: Yararlı böcekleri koruyan bakım pratikleri, habitat çeşitliliği ve gözlem alışkanlığı teşvik edilir.
- Miyawaki ormanı ve yaşam bahçesindeki biyolojik çeşitliliği desteklemek: Böcek oteli, tek başına değil, bitki çeşitliliği ve uygun saha yönetimiyle birlikte anlam kazanır.
- Katılımcılara kendi küçük böcek otellerini yapabilecekleri temel becerileri kazandırmak: Ev, okul ve bahçe ölçeğinde güvenli kurulum mantığı öğretilir.
- Böcek otellerini yalnızca dekoratif nesne değil, izlenmesi ve bakımı gereken ekolojik yapılar olarak tanıtmak: Kurulum sonrası bakım, temizlik, gözlem ve yenileme gereksinimi açık biçimde anlatılır.
Hedeflenen Yararlı Böcekler
- Yalnız arılar
- Koloni hâlinde yaşamayan birçok arı türünü kapsar. Bitkilerin tozlaşmasına katkı sağlar ve uygun çapta, temiz tüp veya deliklerden yararlanabilir. Bal arılarından farklı yaşam biçimlerine sahip oldukları özellikle belirtilir.
- Uğur böcekleri
- Yaprak biti gibi bazı zararlı popülasyonlarının baskılanmasına katkı sağlayabilir. Kuru yaprak, kozalak ve korunaklı boşluklar bu türler için geçici saklanma alanı oluşturabilir.
- Altın gözlü böcekler
- Doğal denge açısından önemli avcı böcekler arasında yer alır. Lifli ve kuru dolgu malzemeleriyle hazırlanmış korunaklı alanlardan yararlanabilir.
- Kulağakaçanlar
- Bahçe ekosisteminde hem ayrıştırıcı hem de doğal denge unsuru olarak rol oynayabilir. Uygun, kuru ve gölgeli saklanma alanlarıyla desteklenebilir.
- Diğer küçük yararlı omurgasızlar
- Etkinlikte her canlıyı otele çekmek gibi bir iddia kurulmaz. Amaç, yalnızca bölgenin ekolojik koşullarına uyumlu bazı yararlı gruplar için güvenli mikro habitat mantığını öğretmektir.
Etkinlik Akışı
- Tanıtım sohbeti: Yararlı böceklerin tozlaşma, besin zinciri ve doğal zararlı kontrolündeki rolü anlatılır.
- Malzeme tanıtımı: Hangi malzemenin hangi tür boşluk veya korunak sağladığı örneklerle gösterilir.
- Uygulamalı mini atölye: Katılımcılar tek gözlü küçük modüller veya dolgu bölmeleri hazırlar.
- Saha yerleştirmesi: Uygun modüller ana böcek oteline monte edilir ya da saha kurulumu örneklenir.
- Bakım eğitimi: Nem, yön, yükseklik, temizlik ve gözlem sıklığı gibi temel bakım ilkeleri açıklanır.
Ana Böcek Otelinin Tasarımı
Ana böcek oteli modüler ve katmanlı düşünülmelidir. Ahşap bir dış iskelet içinde farklı çaplarda bambu ve kamış tüpleri, delikli kütük parçaları, kozalak cepleri ve tuğla boşlukları ayrı bölmeler hâlinde yerleştirilebilir. Yağmurdan korunacak küçük bir çatı çıkıntısı, arka yüzeyde sağlam sabitleme ve doğrudan yere temas etmeyen bir kurulum önerilir.
Yapı, yalnızca görsel olarak dolu görünmesi için sıkıştırılmamalıdır. Boşlukların temiz, kuru ve ezilmemiş olması; malzemelerin küf, boya, vernik veya kimyasal işlem içermemesi gerekir. Farklı malzemelerin karışık ama düzenli yerleştirilmesi, katılımcıların hangi bölümün hangi böcek grubu için tasarlandığını anlamasını kolaylaştırır.
Tek Göz Atölye Modülleri
Katılımcılar ana yapının küçük bir parçası olarak tek gözlü modüller hazırlayabilir. Bu modüller kısa bambu demetleri, delikli küçük odun parçaları, kozalak dolu minik kutular veya lifli dolgu bölmeleri biçiminde tasarlanabilir. Her modül üzerine hangi malzemeyle yapıldığı, hangi yararlı böcek grubu için düşünüldüğü ve bakım notu eklenebilir.
Bu yöntem çocukların hem bireysel üretim yapmasını hem de ortak ana yapıya katkı vermesini sağlar. Modüllerin bir kısmı ana otele monte edilirken, uygun olanlar katılımcılara evde bakım denemesi için örnek olarak verilebilir.
Malzemeler ve Hazırlık
- Bambu ve kamış parçaları
- Delikli ya da delinmeye uygun kuru odun parçaları
- Kozalak, ince dal ve kabuk parçaları
- Boşluklu doğal tuğla parçaları
- Kimyasal işlem görmemiş ahşap çerçeve parçaları
- Doğal sicim, güvenli bağlantı elemanları ve elde tutulabilir basit el aletleri
- Etiket kartları, kalemler ve kısa bakım föyleri
Malzemelerin önceden temizlenmiş, kuru ve keskin çıkıntılardan arındırılmış olması gerekir. Kimyasal boya, vernikli ahşap, plastik dolgu veya ekolojik işlev taşımayan süs parçaları kullanılmamalıdır.
Yer Seçimi ve Montaj
Böcek oteli, yağmur alan çukur bir zemine değil; kuru, iyi hava alan ve doğrudan şiddetli rüzgâra açık olmayan bir noktaya yerleştirilmelidir. Sabah güneşi alan, öğleden sonra aşırı ısınmayan, bitki çeşitliliğine yakın ama sulama suyunun sürekli çarpmadığı alanlar tercih edilmelidir.
Montaj sırasında yapı toprağa doğrudan oturtulmamalı; mümkünse yükseltilmiş bir destek üzerinde, sallanmayacak biçimde sabitlenmelidir. Miyawaki ormanı çevresinde ya da yaşam bahçesinde kurulacak örnekler için sulama, bakım ve gözlem erişimi de dikkate alınmalıdır.
Eğitim Panoları
Etkinlikte kullanılacak panolarda şu kısa başlıklar yer alabilir:
- Yararlı böcek nedir?
- Yalnız arılar ile bal arıları arasındaki farklar
- Böcek oteli ne işe yarar, ne işe yaramaz?
- Pestisitsiz mücadelede habitatın rolü
- Kurulumdan sonra bakım neden gereklidir?
Panolar kısa, görsel destekli ve çocukların anlayabileceği dilde hazırlanmalıdır. Böcekleri korku ya da iğrenme nesnesi olarak değil, ekosistemin çalışan bileşenleri olarak anlatan bir dil kullanılmalıdır.
Çocuk Güvenliği
Çocuk güvenliği kutusu: Atölyede kullanılan malzemeler çocukların yaşına uygun seçilmeli; kesici, delici veya ağır araçlar yalnızca yetişkin gözetiminde kullanılmalıdır.
- Çocuklar böcekleri elde tutmaya, toplamaya veya kapalı kaba koymaya teşvik edilmemelidir.
- Sivri tel, paslı metal, kırık cam ve kıymık riski taşıyan malzemeler atölye alanına alınmamalıdır.
- Küçük çocuklar yetişkin gözetiminde çalışmalıdır.
- Atölye alanında içme suyu, gölge ve temel ilk yardım desteği hazır bulundurulmalıdır.
- Çocukların fotoğraf ve video kayıtları için gerekli izinler alınmalıdır.
- Çocukların böcek korkusu, duyusal hassasiyeti ya da çekincesi alay konusu yapılmamalıdır.
Ekolojik Etik ve Biyogüvenlik
Ekolojik etik notu: Böcek oteli, doğadan canlı toplama ya da her boşluğu böcekle doldurma yöntemi değildir; amaç, uygun türler için güvenli ve izlenebilir mikro yaşam alanları oluşturmaktır.
- Doğadan kontrolsüz biçimde böcek taşınmamalı, yuva bozulmamalı ve canlılar zorla yerleştirilmemelidir.
- Bölgeye uygun olmayan malzeme ve türler kullanılmamalıdır.
- Küflü, ıslak veya çürüyen dolgu malzemeleri uzun süre yapıda bırakılmamalıdır.
- Böcek otelinin yakınına yoğun pestisit uygulaması yapılacak alanlar seçilmemelidir.
- Atölye, istilacı tür yayılımına yol açacak tohum, bitki ya da dolgu malzemesiyle birleştirilmemelidir.
Bakım ve İzleme
Böcek otelleri kurulduktan sonra kendi hâline bırakılacak dekoratif objeler değildir. Mevsimsel nem durumu, küflenme, kırılma, gevşeme ve dolgu malzemelerinin bozulması düzenli olarak kontrol edilmelidir. Çok kirlenen, çöken ya da su alan bölmeler gerektiğinde yenilenmelidir.
İzleme süreci çocuklar ve aileler için ayrı bir öğrenme alanı olarak da kullanılabilir. Hangi bölmelerin daha çok kullanıldığı, hangi malzemenin daha dayanıklı olduğu ve çevredeki çiçeklenme ile böcek hareketliliği arasındaki ilişki basit gözlem formlarıyla kaydedilebilir.
Katılımcılara Verilecek Evde Kurulum Kılavuzu
Katılımcılara verilecek kısa kılavuzda şu başlıklar yer almalıdır:
- Küçük ve kuru bir ahşap ya da kutu yapı seçimi
- Bambu, kamış ve delikli kuru odun gibi güvenli malzeme kullanımı
- Yağmurdan korunan, güneş alan ama aşırı ısınmayan yer seçimi
- Kimyasal boya ve vernikten kaçınma
- Düzenli kontrol ve gerektiğinde yenileme
- Böcek otelini süs eşyası gibi değil, bakım gerektiren bir ekolojik yapı olarak görme
Evde kurulum anlatılırken her ortamın aynı böcek çeşitliliğine sahip olmadığı; gözlem ve sabrın bu sürecin parçası olduğu açıkça belirtilmelidir.
Beklenen Çıktılar
Bu bölümde belirtilen başlıklar hedef niteliğindedir. Gerçekleşen sonuçlar etkinlik ve hafta sonrasında güncellenecektir.
- Ana böcek oteline monte edilmiş örnek modüller
- Katılımcıların hazırladığı tek göz atölye parçaları
- Yararlı böcekler hakkında kısa bilgi panoları
- Böcek oteli bakım ve gözlem föyleri
- Çocukların ve ailelerin evde kurulum için kullanabileceği kısa rehber
- Miyawaki ormanı çevresinde biyolojik çeşitlilik farkındalığını güçlendiren uygulamalı kayıtlar
Sürdürülebilirlik ve Sonraki Adımlar
- Miyawaki ormanı çevresinde böcek otelinin düzenli gözlem noktası olarak kullanılması
- Mevsimsel bakım günlerinin çocuklar ve ailelerle birlikte planlanması
- Yaşam bahçesi, okul bahçesi ve tarla kenarlarında küçük ölçekli örneklerin çoğaltılması
- Kimyasalsız mücadele, tozlaşma ve yararlı böcekler konusunda yeni kısa atölyelerin hazırlanması
- Çocukların gözlem notlarıyla desteklenen küçük bir “yararlı böcek günlüğü” oluşturulması
22.00–23.00 — Günün gözlemleri
Katılımcılar saha gözlemlerini ve öğrendiklerini paylaşır.
16 Temmuz 2027 Cuma
Paulownia deneyimi ve bozkırda ağaç yetiştirmek
12.00–14.00 — Paulownia Deneyimi: Bozkırda Bir Ağaç
Paulownia yetiştiriciliği, tohumdan üretim, dikim aralıkları, sulama, bakım, dip kesimi ve karasal iklime uyum deneyimleri anlatılır.
14.00–16.00 — Saha Verileri ve Deneyimler
Paulownia ağaçlarının büyüme sonuçları, karşılaşılan sorunlar, don, kuraklık, su ihtiyacı ve bakım yöntemleri değerlendirilir.
16.00–17.30 — Dinlenme ve saha hazırlığı
17.30–20.00 — Paulownia Sahası İnceleme Gezisi
Farklı yaş ve dikim aralıklarındaki Paulownia ağaçları incelenir. Katılımcılar büyüme, gövde gelişimi ve toprak koşulları üzerine gözlem yapar.
20.30–22.00 — Kulu ve Türkiye'de Süt Üretimi: Sürdürülebilirlik, Örgütlenme ve Pazar Dinamikleri
Cavit Deniz'in konuşması çerçevesinde Kulu Süt Üreticileri Birliği deneyimi üzerinden süt üretiminde sürdürülebilirlik, üretici örgütlenmesi, kalite standartları, pazar erişimi ve kooperatifleşmenin rolü ele alınır. Su ve yem kullanımı, çevresel sorumluluk, üretim maliyetleri ve kırsal kalkınma ilişkisi bölgesel bir örnek üzerinden tartışmaya açılır.
22.00–23.00 — Bozkırda Hangi Ağaçlar Yetişebilir?
Yerel ağaç türleri, hızlı büyüyen türler, meyve ağaçları ve ekolojik uyum üzerine yuvarlak masa toplantısı düzenlenir.
23.00–23.30 — Soru-cevap ve değerlendirme
17 Temmuz 2027 Cumartesi
Hayvanlar, kuşlar ve doğa yürüyüşü
12.00–13.30 — Hayvan Dostlarımızı Tanıyoruz
Çocuklara bölgedeki evcil ve yabani hayvanların yaşamları, beslenmeleri, korunmaları ve doğal ekosistemdeki görevleri anlatılır.
13.30–15.00 — Hayvanlara Doğru Yaklaşım
Hayvan refahı, sokak hayvanları, yuvalara ve yavrulara dokunmama, yabani hayvanları rahatsız etmeme ilkeleri ele alınır.
15.00–17.00 — Dinlenme ve yürüyüş hazırlığı
17.00–19.00 — Pepûk Doğa Yürüyüşü: Yabani ve Evcil Hayvanları Tanıma Parkuru
Miyawaki projesi ve yürüyüş parkuru çevresinde gerçekleştirilen bu saha etkinliğinde, çocuklara bölgedeki yabani ve evcil hayvanların görselleri eşliğinde tanıtım yapılır. Türlerin yaşama alanları, beslenme biçimleri, insanlarla ilişkileri ve ekosistemdeki yerleri rehber anlatımıyla açıklanır. Bitkiler, toprak yapısı ve bozkır ekosistemi de aynı yürüyüş içinde birlikte gözlemlenir.
19.00–21.00 — Pepûk Kuş Gözlem Etkinliği
Pepûk kuşu olarak bilinen ibibik başta olmak üzere bölgedeki kuşlar dürbün ve gözlem formlarıyla izlenir.
21.00–22.00 — Kuş ve doğa gözlemlerinin kaydı
Görülen kuşlar, bitkiler ve diğer canlılar liste hâline getirilir.
22.00–23.00 — Bozkırın Sesleri
Doğadan edinilen izlenimler, kısa hikâyeler, çizimler ve fotoğraflar üzerinden paylaşılır.
18 Temmuz 2027 Pazar
Ekolojik üretimler, değerlendirme ve kapanış
12.00–14.00 — Haftanın ürünlerinin hazırlanması
Fotoğraflar, toprak ve su deneyleri, tohum kayıtları, böcek otelleri, atık sanat eserleri ve saha gözlem formları sergiye hazırlanır.
14.00–17.00 — Bozkırda Yeşil Gelecek Sergisi
Hafta boyunca hazırlanan çalışmalar, saha kayıtları, çocukların üretimleri ve ekolojik proje önerileri ziyaretçilere sunulur.
17.00–18.30 — Çocuklar ve Gençler Anlatıyor
Çocuklar ve gençler hafta boyunca öğrendiklerini, yaptıkları deneyleri ve doğa gözlemlerini paylaşır.
18.30–20.00 — Ömeranlı İçin Ekolojik Öneriler
Temizlik, su tasarrufu, ağaçlandırma, atık yönetimi ve doğa koruma alanlarında uygulanabilir öneriler belirlenir.
20.00–21.30 — Kapanış Forumu
Haftanın sonuçları değerlendirilir ve gelecek yıl için öneriler alınır.
21.30–23.00 — Müzik, çay ve doğa sohbetleri
Haftanın Kalıcı Çıktıları
Bu bölümde belirtilen başlıklar hedef niteliğindedir. Gerçekleşen sonuçlar hafta sonunda güncellenecektir.
- Temizlik yapılan alanların haritası
- Toplanan atıkların tür ve yaklaşık miktar kayıtları
- Atıktan sanat eserleri sergisi
- Konya Kapalı Havzası kuraklık söyleşisi notları
- Toprak ve su deney sonuçları dosyası
- Yerel tohum listesi ve takas kayıtları
- Miyawaki mikro ormanı gözlem raporu
- Paulownia saha gözlem notları
- Süt üretimi, kooperatifleşme ve kırsal sürdürülebilirlik panel notları
- Bölgede gözlemlenen kuş ve hayvan türleri listesi
- Yürüyüş parkurunda kullanılan yabani ve evcil hayvan görsel seti
- Doğal malzemelerden hazırlanmış böcek otelleri
- Çocukların doğa çizimleri ve gözlem günlükleri
- Ömeranlı için ekolojik öneriler bildirisi
- Kısa “Bozkırda Yeşil Gelecek” hafta raporu
Katılım ve Kayıt
Topluma açık etkinlikler, ayrıca belirtilmediği sürece ücretsizdir.
Sınırlı kontenjanlı laboratuvar ve atölyeler için ön kayıt alınabilir.
Çocukların saha etkinliklerine ebeveyn veya görevli yetişkin gözetiminde katılması gerekir.
Konuşmacılar, kolaylaştırıcılar, kontenjanlar ve kayıt bağlantıları kesinleştikçe sayfa güncellenecektir.
Kesinleşmemiş ücret, kontenjan veya kayıt bağlantısı bu sayfada ilan edilmez.
Saha Güvenliği ve Ekolojik Etik
Güvenlik notu: Açık hava ve saha etkinlikleri sırasında katılımcıların sıcaklık, ekipman, çocuk güvenliği ve ekolojik koruma ilkelerine uygun hareket etmesi beklenir.
- Açık hava etkinlikleri sıcaklık nedeniyle mümkün olduğunca 17.00 sonrasında gerçekleştirilir.
- Katılımcılar içme suyu, şapka, uygun ayakkabı ve güneş korumasıyla gelmelidir.
- Temizlik çalışmalarında koruyucu eldiven kullanılmalıdır.
- Çocuklar cam, metal, tıbbi ve tehlikeli atıklara dokunmamalıdır.
- Saha etkinliklerinde ilk yardım çantası bulundurulmalıdır.
- Kuş yuvaları, yumurtalar, yavrular ve yabani hayvanlar rahatsız edilmemelidir.
- Bilimsel veya yasal izin olmadan canlı yakalanmamalı ve doğal alandan taşınmamalıdır.
- Böcek otellerinde toksik boya, işlenmiş kimyasal ahşap veya tehlikeli malzeme kullanılmamalıdır.
- Tohum takasında tür ve kaynak bilgisi kaydedilmeli; istilacı türlerin yayılmasına izin verilmemelidir.
- Fotoğraf ve video kayıtları için gerekli izinler alınmalıdır.
Organizasyon Notları
- Açık hava ve saha etkinlikleri, sıcaklık koşulları gözetilerek ağırlıklı olarak 17.00 sonrasına yerleştirilmiştir.
- Laboratuvar, atölye ve saha gezileri için gerekli malzemeler program öncesinde hazır bulundurulmalıdır.
- Çocukların katıldığı saha çalışmalarında ebeveyn veya görevli yetişkin gözetimi sağlanmalıdır.
- Temizlik, tohum takası, saha gözlemi ve sergi hazırlığı için kısa kayıt formları önceden hazırlanmalıdır.
- Haftanın sonunda sunulacak sergi için pano, masa, etiket ve gösterim düzeni önceden planlanmalıdır.
- Her günün sonunda kısa gözlem ve değerlendirme notu alınması, hafta raporunun hazırlanmasını kolaylaştıracaktır.
İletişim ve Duyurular
Bu sayfada yalnızca doğrulanmış program bilgileri yer almaktadır.
Konuşmacılar, kolaylaştırıcılar, kontenjanlar ve kayıt bağlantıları kesinleştikçe sayfa güncellenecektir.
Kesinleşmemiş konuşmacı, sponsor, ücret veya kayıt bağlantısı bilgileri bu sayfada ilan edilmez.
Bu sürümde yeni bir telefon numarası, e-posta adresi veya kayıt bağlantısı eklenmemiştir.