Folklor

Folklor, Kürt toplumunun tarihsel serüvenini, kültürel birikimini ve estetik dünyasını yansıtan temel alanlardan biridir. Kürt folklorunun zenginliği ve renkli yapısı, uzun süredir Doğu bilimciler, Kürt araştırmaları uzmanları ve folkloristler tarafından dikkatle incelenmektedir. Folklor yalnızca sanatsal ürünlerden oluşan bir alan değildir; aynı zamanda bir toplumun tarihsel hafızasıdır.

Folklor, bir toplumun sanat, dil ve kültürel gelişim sürecini bütünlüklü biçimde ortaya koyar. Bu unsurlar folklor içinde birleşerek kültürel bir hazine oluşturur. Bu nedenle folklor, güçlü bir kültürel potansiyel ve kaynak niteliği taşır. Akademisyen A. T. Ganalanyan, Kürt folklorunu “Kürt toplumunun yaşam ansiklopedisi” olarak tanımlamıştır. Bu yaklaşım, folklor ile yaşam kavramlarının birbirinden ayrılmaz olduğunu göstermektedir.

Folklor, sanat ve edebiyat süzgecinden geçmiş bir yaşam biçimi olarak değerlendirilebilir. Günlük hayat zaman zaman sıradanlaşsa da folklor, yaşamı estetik bir düzleme taşır. Yaşam, folklor ve estetik arasındaki sınırlar bu süreçte incelir, yeniden üretilir ve kültürel anlam kazanır.

Günümüzde Kürt folklorunun yeterince tanınmamasının başlıca nedenlerinden biri, Kürt dili üzerindeki yasaklar ve tarihsel baskılardır. Folklor bir toplumun aynasıdır; bu ayna aracılığıyla bir toplumun geçmişine, yüzyıllar öncesine uzanmak mümkündür. Aynı zamanda folklor, hem dilin gelişimi hem de yeni bir edebiyatın inşası için temel bir kaynaktır. Ancak tarihsel baskılar nedeniyle bu kültürel hazine uzun süre görünürlükten uzak kalmıştır.

Kürt aydınları, yazarlar ve folkloristler için en önemli sorumluluklardan biri, bu kültürel birikimi korumak ve yazılı hale getirmektir. Kürt folkloruna ait her örneğin kayıt altına alınması, kültürel süreklilik açısından hayati önemdedir.

Folklor, kimi zaman sözlü edebiyat, kimi zaman atasözleri, halk anlatıları ve zargotinler şeklinde karşımıza çıkar. Bu edebiyat kolektif bir üretimdir; belirli bir yazarı yoktur. Yüzyıllar boyunca sözlü gelenek içinde korunmuş, yenilenmiş ve zenginleşmiştir. Böylece Kürt halkının ortak mirası haline gelmiş ve insanlık kültürünün bir parçasını oluşturmuştur.

Kaynak

• Rohat Alakom (1993)