Rişvanlarda Yer Adı Hafızası
Rişvanlarda Yer Adı Hafızası
Tanım
Rişvanlarda yer adı hafızası, Suat Dede’nin tezinde sözlü tarih ve yerleşim coğrafyası tartışmaları içinde görülen, eski yurt adlarının yeni yerleşim alanlarında yaşatılmasını ifade eder.[1]
Eski Yurtların Adlarını Taşıma
Dede’ye göre yeni yerleşimlerin adlandırılmasında izlenen yollardan biri, daha önce yaşanılan yerlerin adlarının yeni mekânlarda sürdürülmesidir.[1] Bu durum, zorunlu veya yönlendirilmiş yer değiştirmenin hafızada yalnızca göç olarak değil, ad aktarma yoluyla da sürdüğünü gösterir.
Dülük Örneği
Tezde verilen en açık örnek Kerpiç köyü çevresindeki Dülük adıdır.[1] Gaziantep bölgesinden geldiklerini söyleyen köylüler, eski yerle ilişkili bu adı yeni yerleşim çevresinde de yaşatmıştır.[1]
Kırşehir Bölgesi ile Karşılaştırma
Dede, benzer bir adlandırma mantığının Kırşehir bölgesindeki Rişvan yerleşimlerinde de görüldüğünü belirtir.[1] Bazı yerlerde mevcut adlar korunmuş, bazı yerlerde ise önceki yurtlardan taşınan isimler kullanılmıştır.
Resmî ve Yerel Adlar
Tez, zamanla bazı ilk köy adlarının değişmiş olmasına rağmen yerel halkın Kürtçe köy adlarını resmî adlarla birlikte kullanmaya devam ettiğini de söyler.[1] Bu durum, yer adı hafızasının idarî yeniden adlandırmadan daha dirençli olabildiğini gösterir.
Değerlendirme
Yer adı hafızası, Rişvanların sedanterleşmesini yalnızca mekânsal bir yer değiştirme olarak değil, taşınan hafıza biçimlerinin yeniden yerelleşmesi olarak okumayı mümkün kılar.[1]
Ayrıca Bakınız
- Rişvan Yerleşimlerinde Ad Değişimleri
- Haymana’da Rişvan Yerleşim Coğrafyası
- Rişvan Aşireti ve Sözlü Tarih
Dipnotlar
Kaynakça
- Suat Dede, From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rişvan Tribe (1830–1932), yüksek lisans tezi, Bilkent University, 2011.