Civîna Bîrnebûnê li Darmstadê (Bîrnebûn 68, 2017)

Orta Anadolu Kürtleri Kültürel Hafıza Arşivi sitesinden
📜 Orta Anadolu Kürtleri Tarihi › Dönem VII: Avrupa’ya göç ve diaspora ›Civîna Bîrnebûnê li Darmstadê (Bîrnebûn 68, 2017)

  Portal  

"Civîna Bîrnebûnê li Darmstadê" (Bîrnebûn'un Darmstadt toplantısı), Bîrnebûn dergisinin 2017 baharında çıkan 68. sayısında, derginin editörlerinden Seyfi Doğan'ın imzasıyla yayımlanan üç sayfalık bir yazıdır.[1] Yazı, derginin katkıcılarının (hevkarên Bîrnebûnê) 18 Şubat 2017'de Almanya'nın Darmstadt kentinde yaptığı toplantıyı bir yolculuk ve anı yazısı biçiminde anlatır. Toplantı kapakta da manşet olarak duyurulmuştur. Yazı, Orta Anadolu Kürtlerinin diaspora örgütlenmesi tarihi için derginin iç işleyişine dair ender birinci elden tanıklıklardan biridir.

Sayfa 13'te toplantı masasının fotoğrafı vardır ("Ji civîna Bînebûnê [sic] li Darmstadê"). Fotoğraftaki kişiler adlandırılmamıştır.

Yazının içeriği

Yolculuk ve Frankfurt anıları

  • Yazar, Alî Çîftçî ile birlikte bir cuma günü (17 Şubat 2017, H) Frankfurt'a uçar. Kalkış yeri yazılmaz; Baltık üzerinden uçuşa ve yazarın Stockholm'de yaşamasına bakılırsa Stockholm'dür (H). Havaalanında onları Nuh Ateş (yazıda: Nuhî Hecî Malê Herşîd), derginin bir emektarı ve yazarın 1973'ten beri arkadaşı olan Viranşehirli bir dost karşılar.[1]
  • Akşam yemeği Frankfurt'taki Johann Wolfgang von Goethe Üniversitesi'nin yakınındadır. Bu, yazara kendi gençliğini hatırlatır. Seyfi Doğan 1973'te Frankfurt'a gelmiş, Lessingstraße'deki Protestan öğrenci yurdunda kalmıştır. Vietnam savaşı ve dünya gençlik hareketi yıllarında yürüyüşlere, teach-inlere ve ev işgali toplantılarına katılmış, eski Mensa'nın önünde bildiri dağıtmıştır.[1] Sözlü rivayet
  • Yazara göre bu yıllarda Frankfurt Üniversitesi'nin aulasında Kürdistan'ın durumu üzerine ilk seminer verilmiş, Dietrich-Bonhoeffer-Haus'ta bir Kurmancî dil kursu başlamıştır.[1] Tarih verilmez. Bu ayrıntılar Almanya'da 1970'lerdeki Kürt öğrenci örgütlenmesi için bir tanıklıktır. Sözlü rivayet
  • Yemekte Duisburg'dan Fikret Yıldız ve Köln'den Muzaffer Özgür da gruba katılır. Ayrıca Berlin'den gelen katılımcılar vardır. Yemeğin parasını "Almanya'daki arkadaşlar" önceden ödemiştir.[1]

Toplantı (18 Şubat 2017)

  • Toplantı Frankfurt'a yakın, Hessen eyaletindeki Darmstadt'ta yapılır. Toplantı yerini ve kahvaltıyı "Almanya'daki dostlar" hazırlamıştır. Yazar, ev sahiplerinin konukseverliğini ve "colê" [?] insanlarının dostluğunu över (çay, koyun peyniri, taze ekmek, zeytin).[1]
  • Toplantıyı Nuh Ateş yönetir, katılımcılardan biri kâtiplik yapar. Yazar toplantıyı "sakin, entelektüel, empatik ve yumuşak" bir toplantı olarak anlatır.[1]
  • Yazara göre Bîrnebûn bu olgunluk sayesinde yirmi yıl sürebilmiş, arkadaşlar yirmi yıl boyunca "özgür bireyler" olarak birlikte çalışabilmiştir. Herkes siyasi sempatisini kendine saklar. Katılımcılar dil ve kimlik çalışmasının "başka araçlarla yürütülen siyasi bir iş" olduğunu bilir. Yazar "Bîrnebûn'un dil ve kimlik konseptini" başarının temeli ve başkalarına örnek sayar.[1]
  • "Bazı kararlar" alınmış ve tutanağa (protokol) yazılmıştır. Yazı kararların içeriğini vermez.[1]
  • Toplantıdan sonra grup Frankfurt'a döner, otelde saatlerce dil ve siyaset konuşur. Pazar günü Muzaffer Özgür konukları havalimanına götürür. Yazar, toplantının ağır yükünün onun omuzlarında olduğunu belirtir.[1]

Toplantının kararı: "Yalnız Kürtçe"

Aynı sayının başyazısı toplantıdan bir kararı açıklar: derginin ve sosyal medya ile web sitesi gibi internet yayınlarının dili yalnız Kürtçe olacaktır. Başyazıya göre dergide Kürtçe yıldan yıla artmış, son yıllarda sayıların çoğu zaten yalnız Kürtçe çıkmıştır. Karar, Orta Anadolu Kürtleri arasında artan asimilasyon ve "Türkleşme"ye karşı bilinçli bir tutum olarak sunulur.[2] Kesin

Kaynak eleştirisi / değerlendirme

Tür ve dil

  • Yazı bir toplantı tutanağı değil, kişisel bir gezi ve anı yazısıdır. Toplantının gündemi, katılımcı sayısı ve kararlar yazıda yoktur. Tek kesin karar başyazıdan bilinir. Tutanak yayımlanmamıştır; derginin arşivinde bulunup bulunmadığı bilinmiyor.
  • Yazarın Kurmancîsi yazı diline göre konuşma diline yakındır: "ma" (me), "wanan" (wan), "berve" (ber bi), "weng" (wiha), "Elmanya" gibi biçimler ve tutarsız yazımlar (Bîrnebûn/Birnebûn/Bînebûn) görülür.[1] Bu, derginin "yalnız Kürtçe" kararını kendi ağızlarıyla yazan katkıcılarla uyguladığını gösterir.
  • Bazı sözcüklerin anlamı belirsizdir. "Colê" büyük olasılıkla çol (bozkır) sözcüğüdür ve Orta Anadolulu ev sahiplerini anlatır. "Pixaltî" bir yakınlık terimidir, ama anlamı doğrulanamadı. Hipotez

Bîrnebûn'un kuruluşu ve tarihi: karşılaştırma

Konu 1. sayı (Newroz 1997) 68. sayı (bahar 2017) Not
Yayın yeri Wetzlar (Almanya) Spånga/Stockholm (İsveç); Avrupa dağıtımı Köln 2. sayıdan itibaren İsveç (Apec)
Sorumlu Hacı Erdoğan Alî Çîftçî (Ansvarig utgivare) Editörler: Ali Çîftçî, Seyfi Doğan, Muzaffer Özgür
Alt başlık kovara hunerî, çandî û sîyasî (sanat, kültür ve siyaset dergisi) kovara hunerî, çandî û lêkolînî (sanat, kültür ve araştırma dergisi) "siyasi" yerine "araştırma"
Sıklık üç ayda bir (hedef) yılda 3 sayı
Dil ağırlıkla Türkçe "yalnız Kürtçe" kararı (18.2.2017) yıldan yıla Kürtçeleşme
Destekçiler az sayıda kişinin maddi desteği Waqfa Kurdên Anatoliya Navîn (İsveç), Komela Ziman (Almanya)
Süre — "20. yıl" (s. 3), "yirmi yıl" (s. 14) 68 sayı / 20 yıl ≈ yılda 3,4 sayı (H)

[3]

  • Uyum. 68. sayının "20. yıl" ve "yirmi yıl" ifadeleri, ilk sayının 1997'de çıktığı bilgisiyle uyumludur. Kesin
  • Çelişki. Wikideki İç Anadolu Kürtlerinde Yerel Basın ve Diasporadaki Kültürel Yayıncılık sayfası derginin "kuruculuğunu" Ali Çiftçi'ye verir ve dergiyi "münhasıran ... ilk Kürtçe dergi" olarak tanıtır. 1. sayının künyesine göre ilk sorumlu Hacı Erdoğan'dır ve yayın Almanya'da başlamıştır. 68. sayı ise derginin başlangıçta ağırlıkla Türkçe olduğunu, Kürtçenin "yıldan yıla" arttığını kendisi söyler.[2] Bu iki ifade düzeltilmeye ya da tarihlendirilmeye muhtaçtır (!). Ali Çiftçi'nin rolü 2017'de sorumlu yayıncılıktır. Kuruluştaki rolü bu kaynaklardan belirlenemez.
  • Almanya–İsveç ekseni. Toplantıya İsveç'ten iki editör uçarak gelmiş, Almanya'daki katkıcılar Duisburg, Köln, Berlin ve Frankfurt çevresinden katılmıştır. Dergi 2017'de İsveç'te basılıyor, ama yazar ağının önemli bir kısmı Almanya'da bulunuyordu. Künyedeki Köln dağıtım adresi ve Almanya'daki Komela Ziman desteği bu tabloyla uyumludur. Muhtemel
  • Siyasetten uzak durma. Yazarın "herkes siyasi sempatisini kendine saklar" vurgusu ve alt başlıktaki "siyasi"den "araştırma"ya geçiş, derginin kendini parti siyasetinden ayrı bir kültür ve dil projesi olarak konumlandırdığını gösterir. Aynı sayıda Brüksel konferansı (PKAN-E) haberinde Mehmet Bayrak'ın "dar çerçeve" eleştirisi de yer alır.[4] Hipotez

Mahremiyet notu

Yazıda adı geçen ev sahipleri, akrabalar ve öteki katılımcılar yazar ya da kamusal kişi olmadıkları için bu sayfada adlandırılmamıştır. Adlar derginin basılı metninde bulunur.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Seyfi Doğan, "Civîna Bîrnebûnê li Darmstadê", Bîrnebûn 68 (2017), s. 12–14. Başlığın yanında tarih: 2017-02-18. İçindekilerde başlık "Cıvina Birnebûnê li Darmstadê" diye dizilmiştir.
  2. ↑ 2,0 2,1 Alî Çîftçî, "Ji bîrnebûnê", Bîrnebûn 68 (2017), s. 7 ("Tenê bi kurdî").
  3. ↑ Bîrnebûn 1 (1997); Kısa yazılar, mektuplar ve şiirler (Bîrnebûn 1, 1997); Bîrnebûn 68 (2017), s. 1, 3–4, 14.
  4. ↑ Nuh Ateş, "Brûksel: Konferensa li ser kurdên Anatolîya Navîn", Bîrnebûn 68 (2017), s. 9–10.
"https://wiki.greenanatolia.org/index.php?title=Civîna_Bîrnebûnê_li_Darmstadê_(Bîrnebûn_68,_2017)&oldid=25659" sayfasından alınmıştır