Haymana’da Yeni Köyleşme Süreci

Tanım

Haymana’da yeni köyleşme süreci, Suat Dede’nin tezine göre Rişvan topluluklarının XIX. yüzyıl ortalarında Haymanateyn çevresinde yerleştirilmesi sırasında ortaya çıkan yeni köy kuruluşlarını ifade eder.^[1]

İskânın İki Yolu

Dede’ye göre Osmanlı Devleti, Rişvanların sedanterleşmesinde iki farklı yol izlemiştir. Birincisi yeni köyler kurmak, ikincisi ise sorun çıkaran toplulukları mevcut köylere seyrek biçimde dağıtmaktır.^[1] Bu ayrım, Haymana’daki köyleşme sürecinin yalnızca tek tip bir köy kuruluşu biçiminden oluşmadığını gösterir.

Yeni Kurulan Köyler

Temettuat kayıtları ile 1859-1860 nüfus yoklamasının karşılaştırılması, Haymanateyn’de yeni köylerin ortaya çıktığını gösterir.^[1] Dede’ye göre Konakgörmez, Küçükgökgöz, Cihanşah, Kerpiç, Bumsuz, Altunçanak, Karacaviran, Kepenekçi Kalesi ve Selametli, bu yeni yerleşimlerin en belirgin örnekleri arasındadır.^[2]

Köyleşmenin Maddi Boyutu

Tez, yalnızca köy adlarının ortaya çıkmasını değil, yeni evlerin ve yerleşim çekirdeklerinin kurulmasını da köyleşme sürecinin parçası olarak görür.^[3] Bununla birlikte yeni köylerin kurulması, göçebe hayatın hemen sona erdiği anlamına gelmemiştir.

Sürecin Yavaşlığı

Dede’nin vurguladığı en önemli noktalardan biri, yeni köylerin kurulmuş olmasına rağmen konargöçer hayatın XX. yüzyıl başlarına kadar bütünüyle ortadan kalkmamış olmasıdır.^[3] Yerleşik köy düzeni ile yaylak-kışlak ilişkileri bir süre daha birlikte sürmüştür.

Değerlendirme

Haymana’daki yeni köyleşme süreci, devletin iskân siyasetinin mekânsal sonucu olmakla birlikte, aşiret topluluklarının gündelik pratiklerinde yavaş ve kademeli bir dönüşüme işaret eder. Bu nedenle köy kuruluşu ile tam sedanterleşme aynı şey değildir.^[3]

Ayrıca Bakınız

Dipnotlar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 Suat Dede, From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rişvan Tribe (1830–1932), yüksek lisans tezi, Bilkent University, 2011, s. 65-68.
↑ Suat Dede, aynı eser, s. 66.
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 Suat Dede, aynı eser, s. 67-68.

Kaynakça

Suat Dede, From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rişvan Tribe (1830–1932), yüksek lisans tezi, Bilkent University, 2011.

[dede2011p65-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 Suat Dede, From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rişvan Tribe (1830–1932), yüksek lisans tezi, Bilkent University, 2011, s. 65-68.

[dede2011p66-2] Suat Dede, aynı eser, s. 66.

[dede2011p67-3] 3,0 ^3,1 ^3,2 Suat Dede, aynı eser, s. 67-68.

[1]

[2]

[3]