Yunan Harbi ve I. Dünya Savaşı Döneminde İnler Katrancı

Yunan Harbi ve I. Dünya Savaşı Döneminde İnler Katrancı, eldeki kaynakta İnler Katrancı köyünün I. Dünya Savaşı ve Türk-Yunan Savaşı yıllarında yaşadığı askerî, toplumsal ve ekonomik sarsıntıları konu edinmektedir. Metin, tarihsel olaylarla aile hafızasını birlikte aktarmaktadır.^[1]

Giriş

Kaynağa göre köyden yetişkin ve eli ayağı tutan erkeklerin büyük bölümü önce Osmanlı-Rus Savaşı’na, ardından I. Dünya Savaşı’na ve sonrasında Yunan Harbi’ne katılmıştır. Bu uzun askerlik dönemi, köy nüfusu ve aile yapısı üzerinde ağır sonuçlar doğurmuştur.

Tarihsel arka plan

Metinde özellikle 16 Ağustos 1921’de Yunan ordusunun Haymana önlerine gelmesinin köyü doğrudan etkilediği belirtilir. Büyüklerin anlatımına göre Mustafa Kemal ile bazı komutanlar köye gelmiş, Kura Eftar’dan Yunan ordusunun hareketlerini izlemiş ve köylülerin köyü boşaltmasını istemiştir. Kaynakta bu anlatıya eşlik eden kadın figürünün aile hafızasında Kara Fatma olarak anıldığı, ancak tarihî kayıtlara göre bunun Halide Edip Adıvar olabileceği belirtilir.^[2]

Toplumsal / kültürel / idarî bağlam

Kaynağa göre köylülerin bir bölümü Yunan ordusundan atılan bildirilerin etkisiyle gelenlerin Halife ordusu olduğunu düşünmüş, bu nedenle camide toplanarak köyü terk etmek istememiştir. Eski inanca göre camiye sığınanlara düşmanın da zarar vermeyeceği düşünülmekteydi. Köyün zenginliği nedeniyle sürü ve binek hayvanlarının bir kısmının Türk ordusu tarafından toplandığı ve buna karşılık sonradan ödeme yapılmasının öngörüldüğü de anlatılır.

Kaynakta geçen bilgiler

Metne göre Yunan ordusu 22 Ağustos 1921’e kadar köyde kalmış, yaralıları için hastane kurmuş ve geri çekilirken tahribat yapmıştır. Büyükler, evlerde kanlı yataklar ve yünler bulunduğunu, bazı ölülerin okul arkasına gömüldüğünü anlatmıştır. Çal Tepesi’nde Yunan siperleri, Gaza Şehida düzlüğü ile Sêbir bölgesinde toplu mezarlar bulunduğu belirtilir. Savaştan sonra Türk ordusu köyde karakol kurmuş, Üsteğmen Fahri Özdilek ile bazı köylülerin ilişkisi sürmüştür. Köylülerin dönüşünde saklanan tahılın aileler arasında paylaştırıldığı ve sürülerin bir kısmının başka köylülerce çalındığı da aktarılır.^[3]

Değerlendirme

Eldeki kaynak, İnler Katrancı’nın savaş yıllarındaki tarihini hem askerî olaylar hem de aile hafızasında yaşayan anlatılar üzerinden kurmaktadır. Bu nedenle maddede sözlü rivayet niteliğindeki unsurlar ile tarihsel olayların birbirinden ayrılarak okunması gerekmektedir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
PDF’de aktarılan bölüm(ler): Yunan ve I. Dünya Savaşı Esnasındaki İnler Katrancı.

Mikailîler ve Haymana Kürtleri

Genel çerçeve

İskân ve tarih

Köyler ve sahalar

Dil, kültür ve inanç

↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Yunan ve I. Dünya Savaşı Esnasındaki İnler Katrancı" bölümü.
↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Yunan ve I. Dünya Savaşı Esnasındaki İnler Katrancı" bölümü.
↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Yunan ve I. Dünya Savaşı Esnasındaki İnler Katrancı" bölümü.

[1] Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Yunan ve I. Dünya Savaşı Esnasındaki İnler Katrancı" bölümü.

[2] Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Yunan ve I. Dünya Savaşı Esnasındaki İnler Katrancı" bölümü.

[3] Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Yunan ve I. Dünya Savaşı Esnasındaki İnler Katrancı" bölümü.

[1]

[2]

[3]