Xazginî
Xazginî
Xazginî, eldeki kaynakta Mikailî Aşireti çevresinde uygulanan kız isteme ve ilk sözleşme pratiği için kullanılan bir terimdir.[1]
Giriş
Kaynağa göre xazginî, kız isteme öncesi ve sonrasındaki aileler arası uzlaşma, hediyeleşme ve söz düzenini kapsayan bir evlilik aşamasıdır.
Tarihsel arka plan
Metinde, çok kızlı ailelerde önce büyük kızın evlendirilmesinin gözetildiği, bazen küçük kıza önce xazginî gelmesi halinde söz ve nişanın gizlice yapıldığı belirtilir. Bu uygulama, evlilik sırasının aile içindeki yaş düzenine göre belirlendiğini göstermektedir.
Toplumsal / kültürel / idarî bağlam
Kaynağa göre erkek tarafı doğrudan istemeye gitmeden önce araya tanıdıklar koyar. Genç kadın ve annesi ikna olduktan sonra konu aile ve aşiret erkeklerine aktarılır. Uygun görülürse isteme gerçekleşir ve aynı akşam nişan ya da şerbet günü belirlenir.
Kaynakta geçen bilgiler
Metinde damat tarafının kadınlı erkekli akrabalarla birlikte hediyeler götürdüğü, gelin için küpe, yüzük, eşarp ve giysi; anne-baba için kumaş, gömlek ve yiyecekler getirildiği aktarılır. Genç kadınların ayrı odada Kürtçe şarkılar söylediği, halay çektiği ve koçekî oynadığı; gelinin başına kırmızı veya yeşil eşarp örtüldüğü belirtilir. Evli kadının artık serqot gezmemesi ve sergiredan deyiminin buradan gelmesi de kaynakta açıkça ifade edilir.[2]
Değerlendirme
Eldeki kaynakta Xazginî, yalnız isteme anını değil, aile onayı, sembolik hediyeler ve gelinin toplumsal statü değişimini içeren bir evlilik ön aşaması olarak görünmektedir.
Ayrıca bakınız
- Şerbet Vexwarin
- Mikailîlerde Evlilik Biçimleri
- Mikailîlerde Evlilik Gelenekleri
- Dawat
- Şeva Hinnê
- Mikailî Aşireti
- Kürt Kültürü
Kaynakça
- Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
- PDF’de aktarılan bölüm(ler): Xazginî / Kız İsteme.