Mikailîlerde Evlilik Biçimleri
Mikailîlerde Evlilik Biçimleri
Mikailîlerde Evlilik Biçimleri, eldeki kaynakta Mikailî Aşireti çevresinde görülen geleneksel evlilik türlerini Kürtçe özgün adlarıyla sıralayan bir çerçeve maddesidir.[1]
Giriş
Kaynağa göre geleneksel evliliklerin birkaç farklı türü vardır ve bunların çoğu artık kaybolmuş ya da unutulmuştur. Metin, bu türleri Türkçeleştirildiğinde anlam kaybı olacağı gerekçesiyle çoğunlukla Kürtçe biçimleriyle kaydeder.
Tarihsel arka plan
Kaynak, eski dönemde kızların yaklaşık 15, erkeklerin ise 17 yaşında evlendirildiğini belirtir. Ayrıca büyük ve zengin ailelerin genellikle kendilerine denk ailelerle evlilik kurduğu, bu nedenle İç Anadolu’daki eski büyük aileler arasında geniş hısımlık ilişkileri oluştuğu aktarılır.
Toplumsal / kültürel / idarî bağlam
Metinde evlilik, yalnız bireysel birliktelik değil; aileler arası denge, başlık, barışma, miras ve çocukların korunması gibi toplumsal sebeplerle bağlantılı bir kurum olarak sunulur. Bazı türler aşiret içi dayanışmayı, bazıları ise ekonomik ve toplumsal zorunlulukları yansıtır.
Kaynakta geçen bilgiler
Kaynakta sekiz evlilik biçimi sayılır: Berdelî, Biskbirîn, Serda rûniştin, Lixu markirin, Hêwîanîn, Zewaca bîya, Reva keç û xorta ve Bi Navi Xadê xwastin. Bunlar sırasıyla karşılıklı evlilik, saç keserek önceden sözleme, sevilen kişinin evine gidip kalma, dul gelinin aile içinde nikâhlanması, kumalık, dul evliliği, kız veya oğlan kaçırma ve Allah’ın emriyle isteme biçimlerini kapsar. Metinde özellikle bazı türlerin artık tamamen kaybolduğu ya da çok nadir hale geldiği belirtilir.[2]
Değerlendirme
Eldeki kaynak, Mikailîlerde evlilik biçimlerini tek bir model altında değil, tarihsel olarak gelişmiş ve bugün kısmen kaybolmuş çoklu toplumsal pratikler halinde göstermektedir. Bu nedenle madde, evlilik kurumunun kültürel çeşitliliğini ve zaman içindeki dönüşümünü öne çıkarır.
Ayrıca bakınız
- Mikailîlerde Evlilik Gelenekleri
- Mikailîlerde Gelenek ve Görenekler
- Mikailî Aşireti
- İnler Katrancı
- Haymana Kürtleri
- Kürt Kültürü
- Mikailîlerde Aile ve Kabile Yapısı
Kaynakça
- Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
- PDF’de aktarılan bölüm(ler): Zewac / Evlilik Biçimleri.