Mikailîlerde Aile ve Kabile Yapısı

Mikailîlerde Aile ve Kabile Yapısı, eldeki kaynakta hem Osmanlı arşiv kayıtları hem de köy büyüklerinin aktardığı sözlü bilgiler üzerinden kurulan bir toplumsal örgütlenme çerçevesidir. Madde, bağımsız aile soy kütüklerine girmeden ana yapıyı özetlemektedir.^[1]

Giriş

Kaynakta Mikailî toplumsal düzeni, köy, aile, kabile ve aşiret düzeylerinin iç içe geçtiği bir yapı olarak görünür. Bir yandan 19. yüzyıl ortasına ait Osmanlı nüfus ve aşiret kayıtları bu yapının idarî görünümünü verir; öte yandan köy büyüklerinden derlenen bilgiler, akrabalık hafızasını ve yerel sınıflandırmayı tamamlar.

Tarihsel arka plan

Kaynakta 27 Ağustos 1267 (1851) tarihli 3525 numaralı Aşiret Müslim defteri temel arşiv belgesi olarak anılır. Bu kayda göre Mikailî aşiretine bağlı kabul edilen köyler arasında Katrancı, Timurözü, Karabenli, Yenimahmud, Hacı Musli ve Sapanca sayılır. Defterde yalnızca erkek hane reisleri, meslekler ve mal varlığı unsurları kaydedilmiş; kadınlar ve çocuklar kapsama alınmamıştır.^[2]

Toplumsal / kültürel / idarî bağlam

Arşiv malzemesi, Mikailîlerin 1851'de Cihanbeyli ve bağlı aşiretlerin oluşturduğu idarî yapı içinde yer aldığını göstermektedir. Aynı kayıtta Mikailli/Mikailan aşiretinin müdürü olarak Hacı Osman adı geçer. Kaynakta ayrıca köy ekonomisinin koyunculuk, deve kervancılığı ve kısmen çiftçilik üzerine kurulu olduğu; bu durumun ailelerin iç örgütlenmesini de etkilediği ifade edilir.

Kaynakta geçen bilgiler

Sözlü ve yerel sınıflandırmaya göre ber kabile, mal aile, malbat ise aile kümelenmesi anlamına gelir; iki veya daha fazla berin birleşmesiyle êl yani aşiret oluşur. Kaynak, soyadı kanunundan sonra bazı ailelerin yeni soyadları aldığını, buna rağmen eski kabile ve aile adlarının hafızada yaşamaya devam ettiğini belirtir. Köy ailelerine ilişkin bilgiler, büyüklerle yapılan görüşmeler ve muhtarlık nüfus evrakı kopyalarıyla desteklenmiştir.^[3]

Değerlendirme

Eldeki kaynak, Mikailî aile ve kabile yapısını iki farklı veri katmanında sunmaktadır: arşiv kayıtları idarî ve demografik görünümü verirken, sözlü hafıza yerel akrabalık düzenini ve adlandırma biçimlerini açıklar. Bu nedenle Mikailî yapısı, yalnızca bir nüfus listesi değil; aynı zamanda yerleşim, ekonomi ve hafıza etrafında örülmüş bir toplumsal örgütlenme olarak değerlendirilmelidir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
PDF’de aktarılan bölüm(ler): BOA'ya Göre Köydeki Aile ve Kabileler; Büyüklerimizin Bilgilerine Göre Köydeki Kabile ve Aileler (Ber ve Malbatlar).

Mikailîler ve Haymana Kürtleri

Genel çerçeve

İskân ve tarih

Köyler ve sahalar

Dil, kültür ve inanç

↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "BOA'ya Göre Köydeki Aile ve Kabileler" bölümü.
↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "BOA'ya Göre Köydeki Aile ve Kabileler" bölümü.
↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Büyüklerimizin Bilgilerine Göre Köydeki Kabile ve Aileler (Ber ve Malbatlar)" bölümü.

[1] Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "BOA'ya Göre Köydeki Aile ve Kabileler" bölümü.

[2] Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "BOA'ya Göre Köydeki Aile ve Kabileler" bölümü.

[3] Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Büyüklerimizin Bilgilerine Göre Köydeki Kabile ve Aileler (Ber ve Malbatlar)" bölümü.

[1]

[2]

[3]