Hayvan İsimleri
Hayvan İsimleri
Hayvan İsimleri, eldeki kaynakta İnler Katrancı çevresinde kullanılan Kürtçe hayvan adlarını bir araya getiren kültürel bir sözlük maddesidir.[1]
Giriş
Kaynağa göre hayvan adları, köyün hayvancılık merkezli yaşam biçimini ve çevre bilgisini doğrudan yansıtır. Liste, evcil hayvanlardan yabani hayvanlara, kuşlardan efsanevi varlıklara kadar geniş bir alanı kapsar.
Tarihsel arka plan
Metin, bu isimleri tarihî köy kullanımının korunmuş örnekleri olarak verir. Böylece hayvan adları, günlük hayatın yanı sıra eski sözlü kültürün de bir parçası olarak görülür.
Toplumsal / kültürel / idarî bağlam
Kaynağa göre birçok hayvan adı sürü, yük hayvanı, av, evcil kullanım veya doğa gözlemiyle bağlantılıdır. Bazı kelimeler hakkında kısa etimolojik ya da kültürel notlar da verilir; örneğin horoz ve güneş ilişkisi ya da Horasan kelimesine yapılan açıklama gibi.
Kaynakta geçen bilgiler
Metinde Mî, Mıhin, Mange, Manker, Ga, Komîş, Hesp, Coni/Kirik, Ker, Hêştir, Çûçik, Mirîşk, Dîk, Kûçik, Dêlık, Cewr, Mişk, Zûri, Mar, Beq, Kûsi, Arlaq, Qisgesk, Mehsi, Mûri, Teyr, Singselek, Golik, Parone, Berx, Kavır, Şişek, Qaz/Culıx, Ordek, Gur, Dêlgur, Ruvi, Mişke kor, Gornemişk, Kund, Kevok/Gogerçîn, Kew, Eftar, Pez, Naxır, Nêri, Bizin, Gisk, Kerguh, Mêş, Moz, Vizik, Pîrik, Pisika bejî, Sensar, Xinzir, Juji, Çuçikreş, Qirikreş, Çuçika çolê, Kuçke Avê, Gureçûk, Hut, Hujdiyar ve Ejderha gibi adlar sıralanır.[2]
Değerlendirme
Eldeki kaynakta hayvan isimleri, yalnız dil malzemesi değil; sürü ekonomisi, avcılık, doğa gözlemi ve yerel mitolojiye kadar uzanan bir yaşam çevresinin sözlü kaydı olarak görünmektedir.
Ayrıca bakınız
- Doğal Bitki İsimleri
- Mikailî Yemek Kültürü
- Gomlar
- Yaylalar
- İnler Katrancı
- Kürt Kültürü
- Mikailîlerde Gelenek ve Görenekler
Kaynakça
- Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
- PDF’de aktarılan bölüm(ler): Hayvan İsimleri.