BOA Belgelerine Göre Mecburî İskân
BOA Belgelerine Göre Mecburî İskân
BOA Belgelerine Göre Mecburî İskân, eldeki kaynakta Başbakanlık Osmanlı Arşivi kayıtlarına dayanılarak Mikailî Aşiretinin ve çevresindeki bazı aşiretlerin Orta Anadolu’daki idarî ve iskân çerçevesi içinde nasıl anıldığını özetlemektedir.[1]
Giriş
Kaynakta, Osmanlı arşiv belgelerinde Cihanbeyli, Şeyhbezenli, Hecibanlı, Mikailli, Atmani, Şeyhanlı, Geygilli, Tabanlı ve Ziveli adlarının birlikte geçtiği belirtilir. Bu kayıtlar, mecburî iskân sürecinin yalnız tek bir aşireti değil, birden fazla aşiret ve topluluğu kapsayan daha geniş bir düzenleme alanına işaret etmektedir.
Tarihsel arka plan
Metin, BOA kayıtlarını esas alarak Mikailîlerin Orta Anadolu’daki yerleşim çerçevesini öne çıkarır. Aynı bağlamda Ağrı, Van ve Muş’taki Mikailîlerden bu belgelerde söz edilmediği belirtilmekte; bunun muhtemel sebebi olarak o çevrelerin o dönemde İran etkisi altındaki yarı bağımsız yapılara bağlı olması ve Ademi/Adaman adıyla tanınmaları ileri sürülmektedir.
Toplumsal / kültürel / idarî bağlam
Kaynağa göre belgelerde birlikte anılan aşiret adları, devletin aşiretleri topluca izlediğini göstermektedir. Bu çerçevede iskân meselesi, yalnız yer değiştirme değil; idarî denetim, aşiretlerin birlikte kayda geçirilmesi ve yerleşim alanlarının düzenlenmesiyle ilişkilidir.
Kaynakta geçen bilgiler
Metinde İnler köyü yerleşimi ve komşu köyler haritası eşliğinde, BOA belgelerinde Mikailli adının başka aşiretlerle birlikte geçtiği belirtilir. Kaynak, bu kayıtların özellikle Orta Anadolu’daki aşiret düzenini anlamak için önemli olduğunu, fakat Doğu Anadolu’daki Mikailî kollarına dair aynı belgelerde açık veri bulunmadığını vurgular.[2]
Değerlendirme
Eldeki kaynak, mecburî iskânı ayrıntılı bir kanunnâme veya tam arşiv dizisi şeklinde değil, BOA kayıtlarında birlikte görülen aşiret adları üzerinden özetlemektedir. Bu nedenle madde, Mikailîlerin iskân tarihine dair bir giriş çerçevesi sunmakta; ayrıntılı nüfus, tarih ve yer bilgilerini başka belgelere bırakmaktadır.
Ayrıca bakınız
- Mikailîlerin İskânı
- Mecburî İskân ve Orta Anadolu Kürtleri
- Osmanlı Arşiv Belgelerinde Mikailî Aşireti
- Mikailî Aşireti
- Haymanateyn Bölgesi
- Orta Anadolu Kürtleri
- BOA'ya Göre Köydeki Aile ve Kabileler
Kaynakça
- Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
- PDF’de aktarılan bölüm(ler): BOA Belgelerine Göre Mecburî İskânımız.