Akrabalık İsimleri
Akrabalık İsimleri
Akrabalık İsimleri, eldeki kaynakta İnler Katrancı çevresinde kullanılan Kürtçe akrabalık terimlerini listeleyen ve kısmen açıklayan bir kültür maddesidir.[1]
Giriş
Kaynağa göre Kürtlerde akrabalık terimleri oldukça ayrıntılıdır. Metin, farklı Kürt lehçelerinde başka biçimler bulunsa da yalnız Mikaila/İnler’de kullanılan adlarla sınırlı kalmaktadır.
Tarihsel arka plan
Metin, bu adlandırma düzenini yaşayan bir dil mirası olarak sunar. Bazı kelimelerin Türkçedeki akrabalık adlarıyla ilişkisine değinilmesi, bu terimlerin uzun süreli kültürel etkileşim içinde düşünüldüğünü göstermektedir.
Toplumsal / kültürel / idarî bağlam
Kaynağa göre akrabalık terimlerinin ayrıntılı oluşu, aile ve hısım çevresinin köy hayatındaki önemini yansıtır. Terimler yalnız soy bağlarını değil, evlilik yoluyla oluşan ilişkileri, düğün çevresini ve sembolik kardeşlik biçimlerini de kapsar.
Kaynakta geçen bilgiler
Metinde anne için Dê, Dayê, Eyê; baba için Bav, Bavo; eş için Bermali; kız çocuk için Keç/Qiz; erkek çocuk için Law/Lawık; torun için Newi; amca için Ap/Apo ve Mam; dayı için Xal; hala için Met; teyze için Xaltî; dede için Kalo/Piro; babaanne için Bapir; anneanne için Dapir; kız kardeş için Xa, Xang, Xuşk; erkek kardeş için Bira/Bırang kullanıldığı belirtilir. Ayrıca Dotmam, Pismam, Lawxal, Qizxal, Lawmet, Qizmet, Pısxaltê, Kirîv, Tî, Gorim, Diş, Xasi, Xenzur, Xarzê, Birazê, Xisim, Cîran, Hevalzava, Birazava, Berbu, Oxinti, Zey, Xunbirak, Dergîst, Cay, Nasber, Zaro, Hûrık, Çêle ve Derguş/Pêçek gibi başka adlar da sıralanır.[2]
Değerlendirme
Eldeki kaynak, akrabalık isimlerini yalnız sözlük malzemesi olarak değil, köy toplumsallığının ve aile yapısının ayrıntılarını yansıtan bir dil sistemi olarak göstermektedir.
Ayrıca bakınız
- Geleneksel Kadın İsimleri
- Erkek İsimleri
- Mikailîlerde Aile ve Kabile Yapısı
- Mikailîlerde Evlilik Gelenekleri
- İnler Katrancı
- Kürt Kültürü
- Mikailî Aşireti
Kaynakça
- Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
- PDF’de aktarılan bölüm(ler): Akrabalık İsimleri / Nave Meritiyê.