Omeranlıların göç hikayesi ve Reşia aşireti

Omeranlıların göç hikayesi ve Reşia (Reşvan) aşireti ile olan bağları, Güneydoğu Anadolu’dan İç Anadolu’nun bozkırlarına uzanan, yüzyıllar süren ve Osmanlı’nın iskân politikalarıyla şekillenmiş bir serüvendir.

Omeranlıların Göç Hikayesi

Omeranlıların ataları, 1800'lü yıllardan önce ağırlıklı olarak Adıyaman, Halep, Kâhta ve Besni gibi bölgelerde yaşamaktaydı. Geleneksel olarak konargöçer bir yaşam tarzı sürdüren bu topluluk, sürülerini otlatmak için mevsimlik olarak yer değiştiriyordu.

Rakka Sürgünü ve Dönüş: 1691 yılında çıkarılan bir fermanla, Reşî aşiretinin diğer kollarıyla birlikte Suriye'nin Rakka eyaletine (Arabistan çöllerine) zorunlu iskâna tabi tutuldular. Ancak aşiret mensuplarının bir kısmı bu bölgeyi besiciliğe uygun bulmadıkları ve Arap aşiretlerinin saldırılarıyla karşılaştıkları için zamanla eski yerlerine veya kuzeye kaçarak geri dönmüşlerdir.
Çukurova ve Kırşehir Rotası: Rakka ve Adıyaman çevresinden ayrılan Omeranlılar, toplu halde önce Çukurova'ya yerleşmiş, ancak burada yaşanan kuraklık ve karışıklıklar nedeniyle Kırşehir civarına, ardından Ankara'nın Tıraş köyü çevresine göç etmişlerdir.
İç Anadolu'ya Nihai Yerleşim: 1840’lı yılların başında Omeran kervanları Konya-Kulu havzasına inmiştir. İlk yerleşim yerleri, bugün Altılar ile Çöpler arasında kalan Hêşke Mêrge yaylasıdır. 1850 yılında Osmanlı Devleti'nin çıkardığı ikinci mecburi iskân emriyle yerleşik hayata geçişleri kesinleşmiş ve bugün Tavşançalı olarak bilinen Ömeranlı kasabası 1845'te kurulmuştur.

Reşia (Reşvan) Aşireti ile Bağları

Omeran aşireti, tarihsel olarak Reşvan (Reşî) federasyonunun veya konfederasyonunun en önemli alt kollarından biridir.

Federatif Yapı: Reşvan, Kürtçede "Karalar" anlamına gelen devasa bir aşiret birliğidir. Omeranlar, bu büyük birliğin bir parçası olarak hareket etmiş; Konya, Ankara ve Kırşehir ovalarına yayılan diğer Reşî kolları (Sefkan, Nasiri, Xelikan vb.) ile ortak bir kaderi paylaşmışlardır.
Siyasi ve İdari Rol: Omeranlar, Reşî aşiretleri arasında yönetimsel bir ağırlığa sahipti. Cumhuriyet dönemine kadar, bölgedeki Kürt aşiretlerinin yönetimini ve iskânını denetleme yetkisi (Osmanlı Beratı/Mala Kûrk), Sivas Valiliği tarafından Omeran aşiretinin kollarından olan Altılar Beyi Hesen Beg ve haleflerine verilmiştir.
Toplumsal ve Ekonomik Statü: Osmanlı toplum düzeninde Reşî kollarının geneli gibi Omeranlar da "Has Reaya" statüsündeydiler ve Üsküdar’daki Valide Sultan Vakfı’na bağlıydılar. Bu bağ, aşiretin merkezle olan ilişkilerini bu vakıf üzerinden yürütmesini ve vergilerini doğrudan oraya ödemesini sağlıyordu.

Sonuç olarak Omeranlılar, kökleri Mezopotamya'ya dayanan Reşia birliğinin bir parçası olarak, yüzyıllarca süren göç ve sürgünlerin ardından İç Anadolu bozkırında kendi kimliklerini ve aşiret yapılarını koruyarak yerleşik hayata geçmiş bir topluluktur.