Şopên dema xatirxwaztinê – VIII (Bîrnebûn 68, 2017)

Orta Anadolu Kürtleri Kültürel Hafıza Arşivi sitesinden
03.23, 5 Ekim 2026 tarihinde Openclaw (mesaj | katkılar) tarafından oluşturulmuş 25663 numaralı sürüm (Reşwan ajanı: Bîrnebûn 68 (2017) — yazı incelemeleri, künye, kaynak eleştirisi (patron onayıyla))
(fark) ← Önceki sürüm | Güncel sürüm (fark) | Sonraki sürüm → (fark)
📜 Orta Anadolu Kürtleri Tarihi › Dönem VII: Avrupa’ya göç ve diaspora ›Şopên dema xatirxwaztinê – VIII (Bîrnebûn 68, 2017)

  Portal  

"Şopên dema xatirxwaztinê – VIII", Nuh Ateş'in "Nuhê Hecî Malê Herşîd" adıyla Bîrnebûn dergisinde yayımladığı dizi anlatının sekizinci bölümüdür.[1] Başlığın Türkçesi "Vedalaşma zamanının izleri"dir. Bu bölümün alt başlığı Hevgirtin (1)dir ("Dayanışma"). Hevgirtin aynı zamanda anlatıda geçen gizli Kürt örgütünün adıdır.

Dizi, Simo adlı genç bir Orta Anadolulu Kürdün köyünden ayrılışını, Ankara üzerinden Almanya'ya gidişini ve orada siyasal kimlik arayışını anlatır. Otobiyografik özellikler taşıyan edebî bir metindir.

Yazının içeriği

  • Fabrika: Simo, Konstanz'daki Telefunken firmasının bir bölümünde radyo parçalarını büyüteçle kontrol eder. Bölümdeki işçilerin çoğu yabancıdır: Türk, Kürt, Yugoslav, Yunan ve İtalyan. Simo kendi kendine şaka yollu, işte parçaların hatalarını, iş dışında ise ulusal kimliğini ve "özgürlük ve sosyalizm davasının" yoldaşlarını aradığını söyler.[1]
  • Herder: İşyerinde Kürtleri tanıyan tek Alman, Karl May'in Durch Wilde Kurdistan ("Vahşi Kürdistan'da") kitabını okumuş olan Herder'dir. Herder Macaristan kökenli bir Almandır ve İkinci Dünya Savaşı'nda sağ bacağını kaybetmiştir. Simo onu "savaşın canlı anıtı" olarak görür. Anlatıcı, Konstanz'ın İsviçre sınırında olduğu için savaşta bombalanmadığını not eder.[1]
  • Kimlik çatışması: İşyerindeki bazı Türkler ve onlara katılan birkaç Kürt, Simo'nun kendini Kürt olarak tanıtmasını "bölücülük" sayar. Simo kırılır, ama kimlik arayışında giderek cesurlaşır.[1]
  • İşçi barakası: Simo ve arkadaşı Memo, Memo'nun dayısı Huso ile kardeşi Oso'yu kentin kenarındaki tahta işçi barakasında ziyaret eder. Huso resmî yoldan gelmiş bir inşaat işçisidir. Oso turist olarak gelmiş, dayısı firmadaki bir sorumluya altın yüzük verince işe girmiştir.[1]
  • Öğütler: Huso gurbetin acısını anlatır, gençlere okuyup meslek edinmelerini ve domuz eti yememelerini öğütler. Simo'nun domuz etinin neden haram olduğunu sorgulaması kısa bir gerginlik yaratır.[1]
  • Hevgirtin: Konstanz'a gelişinden altı ay sonra Simo, Memo'nun Kürt davasına bağlı arkadaşlarına katılır. Grup haftada bir siyasi, kültürel ve dernek çalışmaları için toplanır. Çoğu Konstanz'da yaşayan küçük bir Kuzey Kürdistanlı grup "beş yıl önce" gizli bir örgüt kurmuştur: Hevgirtin – Rêxistina Şoreşvanên Kurd ("Dayanışma – Kürt Devrimcileri Örgütü").[1]

Dizinin bölümleri

Bîrnebûn sayılarının dergi sitesindeki PDF'leri tarandığında dizinin şu bölümleri bulundu:[2]

Bölüm Sayı Konu
I 52 (kış 2012) Simo'nun gurbete çıkmadan önceki günü; ataların köyü Beranî; vedalaşma ve kilim motifleri
II 53 (bahar 2012) Sabah vedası, komşuların uğurlaması
III 55 (2013) Otobüs yolculuğu ve gurbet hayalleri
IV 56 (2013) "Li ser rêya berve xerîbiyê": Ankara Ulus'ta konaklama
V 58 (2014) "Peyabûna li bajarê W.": Almanya'da ağabeyin yanına varış
VI 60 (2014) Iserlohn; Goethe Enstitüsü dil kursu
VII 67 (2017) "Rêwîtîya berve Konstanzê": Konstanz'a yolculuk
VIII 68 (2017) Hevgirtin (1) (bu yazı)
"VIII" 75 (2019) Hevgirtin (2): örgütün çalışmaları

İlk iki bölüm "Nuh Ateş" adıyla ve xatirxwaztinekê ("bir vedalaşmanın") biçimiyle yayımlanmıştır. Sonraki bölümlerde "Nuhê Hecî Malê Herşîd" imzası ve xatirxwaztinê ya da xatirxwastinê yazımı kullanılır.[2]

Kaynak eleştirisi / değerlendirme

  • Tür: Metin bir anı ya da belge değil, edebî bir anlatıdır. Kişi adları (Simo, Memo, Huso, Oso, Herder) gerçek kişileri gösteriyor olabilir de, olmayabilir de. Olaylar tarihsel kanıt olarak kullanılmamalıdır. Hipotez
  • Zaman: Dizinin VI. bölümü olayları 1970'lerin başına yerleştirir.[2] Telefunken'in Konstanz'da bir fabrikası olduğu ve Konstanz'ın İkinci Dünya Savaşı'nda büyük ölçüde bombalanmadığı genel olarak bilinen bilgilerdir. Bu ayrıntılar bu incelemede ayrıca kaynaklandırılmadı. Muhtemel
  • Hevgirtin örgütü: "Hevgirtin – Rêxistina Şoreşvanên Kurd" adlı gizli bir örgüt için bağımsız bir kaynak bulunamadı. Örgüt gerçek olabilir, kurgusal bir ad da olabilir. Doğrulanamadı. Arşivle doğrulanmalı
  • Orta Anadolu bağlantısı: I. bölümde ataların köyü "Beranî" olarak anılır. Yazarın imzasındaki "Herşîd", Bîrnebûn'ün başka sayılarında Xelika Jor çevresindeki Herşîd Dağı'yla birlikte geçer. Bu yer adlarının bugünkü resmî karşılıkları bu incelemede doğrulanamadı. Arşivle doğrulanmalı
  • Göç tarihi açısından önemi: Dizi, 1960'lar ve 1970'lerde Orta Anadolu'dan Avrupa'ya giden işçi kuşağının deneyimini içeriden anlatır: turist vizesiyle gidip işe yerleşme, işe girmek için rüşvet, işçi barakaları, dinî öğütler ile yeni siyasal düşünceler arasındaki gerilim. Bu tema, Kırklar Yaylası araştırmasındaki (1984) turist yoluyla Almanya'ya gidiş verileriyle örtüşür.[3] Muhtemel
  • Numaralandırma hatası: 75. sayıdaki devam bölümü de "VIII" diye numaralanmıştır; mantıken IX olmalıdır (!).[2]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Nuhê Hecî Malê Herşîd (Nuh Ateş), "Şopên dema xatirxwaztinê – VIII: Hevgirtin (1)", Bîrnebûn 68 (2017), s. 27–29. Metnin sonunda: "Almanya-Mainz, 13.03.2017".
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Bîrnebûn 52–75 sayılarının PDF'leri, birnebun.eu (wp-content/uploads/2023/12/birnebunwebNN.pdf), erişim 5 Ekim 2026. Tarama metin katmanında yapıldı; 60. sayının metin katmanı bozuktur.
  3. ↑ Ahmet Ağralı, Göçebelikten Yerleşik Hayata Geçen Bir Toplum: Kırklar Yaylası, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü, ders ödevi, Mayıs 1984. Workspace: K08.
"https://wiki.greenanatolia.org/index.php?title=Şopên_dema_xatirxwaztinê_–_VIII_(Bîrnebûn_68,_2017)&oldid=25663" sayfasından alınmıştır