Ömeranlı
- Kasaba için bkz. Tavşançalı.
Ömeranlı (belgelerde Ömerânlı, Umranlı, Omeran, İmranlı; halk arasında Ömerli), Rişvan Aşiretinin oymaklarından biridir. Aynı ad, oymağın Kulu'da kurduğu Tavşançalı kasabasının tarihî adıdır.
Kayıtlarda Ömeranlı
| Tarih | Kayıt | Kaynak | Etiket |
|---|---|---|---|
| 1519–1536 | Rişvan cemaatleri arasında Hacı Ömerli (1536'da diğer adı Kaytanlı) | BOA TD 71, 123, 181[1] | Kesin |
| 18. yy | Rişvan hassı cemaatleri arasında hem "El-Hac Ömerli" hem ayrıca "Ömeranlı" | BOA MAD.d. 10168[2] | Kesin |
| 1733 | "Omranlo ve diğer yerleşik Reşwan alt aşiretleri"nin ileri gelenleri Hısn-ı Mansur mahkemesinde | BOA ŞD 140:505[3] | Kesin |
| 1749 | "İmranlı / Omeranlı Kürtleri", Rakka'dan kaçan Cihanbeyli bağlamında | Yıldız, Belge 3[4] | Kesin |
| 1847–1848 | Esbkeşan'a (Cihanbeyli) yerleştirilmesi düşünülen Rişvan oymakları arasında Ömeranlı'dan 30 hane | BOA İMV 3088[5] | Arşivle doğrulanmalı |
| 1849 | Takip edilen kişiler Ömeranlı oymağına sığınıyor; bütün oymağın çatışmaya katılacağı endişesiyle takip bırakılıyor | BOA İMV 110[5] | Arşivle doğrulanmalı |
| 1858 | Haymana/Tabanlı'ya yerleştirilmiş "Rişvan aşâirinden … Umranlı (Omeran)" cemaati; Konya'ya bağlanma talebi (Ankara valisi Esbkeşan'da ev-cami yapıldığı iddiasını asılsız buluyor) | BOA MVL 575/72[4] | Kesin |
| 1840–1845 | Ömerli aşiretinin Dinko kabilesinden Hacı Ali (Yeşilgül) Bey'in Tavşançalı'ya yerleşmesi | 1983 sözlü tanıklık[6] | Sözlü rivayet |
Hacı Ömerli ile Ömeranlı aynı topluluk mu? Söylemez, 16. yüzyıldaki Hacı Ömerli adının sonraki belgelerde "Ömeranlı"ya dönüştüğünü tahmin eder.[5] 18. yüzyıl listesinde iki adın ayrı ayrı geçmesi bu konuda soru işareti bırakır.[2] Hipotez
Rişvan Ömeranlısı ile Cihanbeyli bağlamındaki Ömeranlı aynı mı? 1749 tarihli belge Ömeranlı Kürtlerini Cihanbeyli aşireti bağlamında anar. Bunun aynı topluluk mu, adaş bir grup mu olduğu belgelerle henüz netleşmemiştir. Hipotez
Bugünkü yerleşimler
Söylemez'in 2015 saha araştırmasına göre Ömeranlı oymağı bugün Kulu'ya bağlı Ömeranlı (Tavşançalı), Beşkardeş, Tavlıören ve Atlar köylerinde yaşar.[5] 1983 sözlü anlatısı oymağın kurduğu beş köyü Ömeranlı (Tavşançalı), Beşkardeş, Altılar, Tavlıören ve Çöpler olarak sayar.[6] Sözlü rivayet
İç yapı (1984)
Tavşançalı ve Kırklar Yaylası'nda aşiretin altında kabileler (Momıti, Kerko, Dinko, Okçu, Hacıömer, Hacı Berket vb.), kabilelerin altında sülaleler bulunuyordu. Bazı eski sülale adları bugünkü soyadlarına dönüşmüştür: Dinko → Yeşilgül, meçe → Ertaş, Buğurci → Gültekin.[6]
Ayrıca bakınız
- Rişvan Aşireti
- Tavşançalı
- Kırklar Yaylası
- Ömeranlı Tarih Kronolojisi
- Ömeranlı Ailelerinin Göç Tarihi
- Ömeranlı Göç Haritası
- 1850'ler Ömeranlı İskânı
- Kategori:Ömeranlı
Güvenilirlik etiketleri
Bu sayfadaki tarih cümleleri kanıt düzeyine göre işaretlenmiştir: Kesin birincil belge yayımlanmış/aktarılmış · Muhtemel ikincil kaynaklarla destekleniyor · Sözlü rivayet sözlü tarih · Arşivle doğrulanmalı arşiv belgesi görülerek doğrulanmalı · Hipotez araştırmacı yorumu. Ayrıntı: Portal:Orta Anadolu Kürtleri Tarihi.
Kaynakça
- ↑ Faruk Söylemez, "Rişvan Aşireti'nin Cemaat, Şahıs ve Yer Adları Üzerine Bir Değerlendirme", Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12 (2002), s. 39–52.
- ↑ 2,0 2,1 Faruk Söylemez – Muhammet Nuri Tunç, "Osmanlı Mali Sistemi Çerçevesinde Aşiret Mukataaları: Rişvan ve Çakallı Mukataası", History Studies 14/2 (2022).
- ↑ Stefan Winter, "The Reşwan Kurds and Ottoman Tribal Settlement in Syria, 1683–1741", Oriente Moderno 97/2 (2017), doi:10.1163/22138617-12340151.
- ↑ 4,0 4,1 Fikret Yıldız, Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila / İnler Katrancı, belge ekleri.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Faruk Söylemez, "Konya ve Çevresinde Rişvan Aşireti ve İskânı", A. Aköz – D. Yörük – H. Karpuz (ed.), Konya Kitabı XVII: Geçmişten Günümüze Göçler, c. I, Konya Ticaret Odası, Konya 2019, s. 353–367.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Ahmet Ağralı, Göçebelikten Yerleşik Hayata Geçen Bir Toplum: Kırklar Yaylası, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü, Sosyal Antropolojide Alan Araştırması ve Uygulaması dersi ödevi, Mayıs 1984 (İÜ Merkez Kütüphanesi, demirbaş 58717).