Köydeki İn ve Mağaralar
Köydeki İn ve Mağaralar
Köydeki İn ve Mağaralar, eldeki kaynakta İnler Katrancı köyüne adını veren inlerin, mağaraların ve kaya mezarlarının tarihî ve yerleşimsel önemini konu edinmektedir.[1]
Giriş
Kaynağa göre köy, sırtını yasladığı inlerden adını almıştır. Kadim Kürtçede mağara için Şıkevt dendiği, bu kelimenin yerel kullanımda kaybolduğu; küçük mağaraya ise Qevar denildiği belirtilir.
Tarihsel arka plan
Metinde bu in ve mağaraların insan eliyle yapılmış olduğu ve Frigya ile erken Roma dönemlerinden kalmış olabileceği belirtilir. Başka bir kaynak parçasında da köye adını veren inlerin çoğunun Frigya ve Galat uygarlıklarından kalma veya daha eski insan yapımı mekânlar olduğu, Roma ve Bizans erken Hristiyanlık döneminde barınak ve saklanma amacıyla kullanıldığı ifade edilir.[2]
Toplumsal / kültürel / idarî bağlam
Kaynağa göre aşiret bu bölgeye mecburî iskân edilince ilk olarak su kenarında, insan ve hayvanın birlikte kalmasına elverişli olan inlerde yaşamıştır. Çerkeş ve Aydos yaylalarına gidiş yasaklandıktan sonra ise bu inlerin önüne ilk evler yapılmaya başlanmıştır. Bu nedenle inlere yerleşim sırası, aynı zamanda eski akraba kollarını da göstermektedir.
Kaynakta geçen bilgiler
Metinde İna Yehikê, İna Malê Tozo, İna Mehî Yiwiş, İna Yehoyî Usî Mêlle, İna Lorte, İna Hecoyî Yîwiş, İna Mustafeyî Hecehesen, İna Mewludî Rehmê, İna Mehmedî Ruto/Fatıke, İna Yiwişî Osikê, İna Beko, İna Heslêmên, İna malê Axê, İna Gilir/İna Fetteh, İna Şamo, İna Topê, İna Eweli, İna Simitê, İna Fatıkê, İna Kurre, Kanıya Dumê çevresindeki iki odalı mağaralar, İna Çel Nerdugan, İna Hewa, İna Qızılmaxre ve İna Reşo gibi çok sayıda in ve mağara adı sıralanır. Ayrıca Maxre bölgesindeki mağara, mezarlık ve eski ev harabelerinden de söz edilir.[3]
Değerlendirme
Eldeki kaynak, köydeki in ve mağaraları hem tarih öncesi ve antik dönem kalıntısı, hem de Mikailî yerleşiminin ilk barınma mekânları olarak birlikte değerlendirmektedir. Bu yönüyle söz konusu yapılar köy tarihinin merkezinde yer alır.
Ayrıca bakınız
- İnler Katrancı'nın İskân Öncesi Tarihi
- İnler Katrancı'ya İlk Yerleşim
- İnler Katrancı
- Karye-i Katrancı
- Yaylalar
- Gomlar
- Ankara Tarihi
Kaynakça
- Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
- PDF’de aktarılan bölüm(ler): Köydeki İn ve Mağaralar; Mikaililerin İskânı Öncesi Köyün Tarihi.