Yaylalar
Yaylalar
Yaylalar, eldeki kaynakta İnler Katrancı çevresindeki yayla kullanımını ve bu bağlamda kullanılan Bargî ile Zozan terimlerini açıklayan bir kültür maddesidir.[1]
Giriş
Kaynağa göre Kürdistan’da yaylaya Zozan, Yunak tarafı Canbeglerinde ise Bargî denir. Metinde Bargi/Bargehin Kürtçeye uygun bir kelime olarak görüldüğü, barın yük anlamına geldiği ve bar kırın ifadesinin göç etmek anlamında kullanıldığı belirtilir.
Tarihsel arka plan
Metin, yerel dilde bu eski terimlerin zamanla kaybolduğunu ve yerlerine yayla kelimesinin geçtiğini belirtir. Bu durum, hem göçebe geçmişe hem de dil değişimine işaret eden bir unsur olarak sunulur.
Toplumsal / kültürel / idarî bağlam
Kaynağa göre yaylacılık aile temelli bir düzen içinde örgütlenmişti. Her ailenin ya da aile kolunun belirli yayla sahaları bulunmakta, bu sahalar komşu köylerle sınır ilişkileri içinde tanımlanmaktadır. Ancak günümüzde yaylacılığın yaşanmaması nedeniyle birçok yayla adının unutulduğu belirtilir.
Kaynakta geçen bilgiler
Metinde Yayla Ezet, Yiwiş ve Hecıki Osıke; Yayla Mehi Osıke; Yayla Heysıf; Yayla Yehoyi Usi Melle; Yayla Alişeri Bahri; Yayla male Axe; Yayla male Hec Yiwış ve Are male Hecewzer gibi yayla adları verilir. Bunların Hıdırın Yaylası, Memela, Hespiro, Kırpolu, Kocahacılı, Yaralı, Ilıca ve Dededağ gibi sınır veya komşuluk ilişkileriyle tanımlandığı aktarılır.[2]
Değerlendirme
Eldeki kaynakta yaylalar, yalnız mevsimlik otlak alanları değil; aynı zamanda eski göçebe düzenin dili, aile coğrafyası ve yer hafızasının önemli unsurları olarak görünmektedir.
Ayrıca bakınız
- Gomlar
- Köydeki İn ve Mağaralar
- İnler Katrancı
- Mikailîlerde Gelenek ve Görenekler
- Orta Anadolu Kürtlerinin Yerleşim Tarihi
- Kürt Kültürü
- Mikailî Aşireti
Kaynakça
- Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
- PDF’de aktarılan bölüm(ler): Yaylalarımız / Bargî / Zozan.
Galeri
Bu galeride yer alan görseller, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserden, kullanıcı tarafından açık izin verildiği belirtilerek ve kaynak gösterilerek eklenmiştir.
-
PDF s. 244
