Georges Perrot
Georges Perrot
Georges Perrot, eldeki kaynakta 1861 yılında Haymana Kürtleri ve özellikle İnler Katrancı hakkında gözlem yapmış bir Fransız gezgin ve etnolog olarak anılmaktadır.[1]
Giriş
Kaynağa göre Perrot, 1861’de yaptığı gezi sırasında Haymana’daki Kürt köylerini gözlemlemiş, notlarını ise 1865’te yayımlamıştır. Eserde onun köyden bahseden bölümlerinin Türkçeye çevrilmiş olduğu belirtilir.
Tarihsel arka plan
Metinde Perrot’nun 29 Eylül 1861 akşamı Katrancı İnler’e vardığı aktarılır. Onun gözlemine göre bu köy, Haymana’daki büyük Kürt köylerinden biridir ve Sakarya’nın bir kolu olan Gökpınar deresi kıyısında kuruludur.
Toplumsal / kültürel / idarî bağlam
Eldeki ikinci kaynak parçasında Perrot’nun, köyde şehirle ilişkili birkaç erkek dışında hemen hiç kimsenin Türkçe bilmediğini, köylülerle Elazığlı tercümanı aracılığıyla anlaşabildiğini yazdığı belirtilir. Bu durum, 19. yüzyıl ortasında köyde Kürtçenin temel iletişim dili olduğunu göstermesi bakımından önem taşır.[2]
Kaynakta geçen bilgiler
Kaynakta Perrot, Katrancı İnler’i doğal çevresi, kaya ve inlerle ilişkili yerleşim biçimi ve büyüklüğüyle dikkat çekici bir Kürt köyü olarak tasvir eder. Onun adı, ayrıca köydeki dil durumu hakkında yapılan değerlendirmelerde de başlıca dış gözlem kaynağı olarak kullanılmaktadır.
Perrot'nun Haymana tanıklığı ve Türkçe aktarımlar
Perrot'nun 1861 gözlemleri, Necmettin Aygün'ün 1851 iskân defteri üzerine makalesinde arşiv verisinin yanında kullanılır.[3] Fransızca asılla karşılaştırıldığında Aygün'ün aktarımında iki noktada fark vardır: sabana henüz koşulmamış bir öküzün fiyatı asılda 600 kuruştur (aktarımda 6.000), ve deveye sahip olmak asılda Batı'da "bir yük arabası koşumuna" (attelage de roulier) sahip olmaya benzetilir (aktarımda "yük gemisi"). Perrot ayrıca Karaömerli, Eskiçalış, Tamburoğlu, Evliyafakı ve Katrancı'da "aynı tip, aynı kıyafet, aynı dil, aynı alışkanlıklar" gördüğünü yazar.[4] Bkz. Perrot'nun 1861 gözlemleri. Kesin
Perrot hakkında başka kaynaklar
Adem Özgür'ün 2018 tarihli derlemesine göre Perrot (1832–1914) Fransız bir arkeologdur ve Les Kurdes de l'Haïmaneh (1865), yöre Kürtleri üzerine yazılmış ilk uzun incelemedir; Özgür onu "Anadolu Kürtleri incelemelerinin babası" olarak anar. Perrot'nun dil gözlemi asıl metinde şöyledir: erkekler Türkçeyi çok bozuk konuşur, köylüler kendi aralarında yalnız Kürtçe konuşur, kadınlar ve çocuklar başka dil bilmez.[5] Bkz. Yabancı Araştırmacıların Gözünden Anadolu Kürtleri (Özgür 2018). Kesin
Değerlendirme
Eldeki kaynakta Georges Perrot’ya dair bilgi, esas olarak Haymana ve İnler Katrancı gözlemleriyle sınırlıdır. Bu nedenle madde, genel bir biyografiden çok, Kürt köyleri hakkındaki tanıklığı çerçevesinde kurulmuştur.
Ayrıca bakınız
- Georges Perrot'ya Göre Haymana Kürtleri
- İnler Katrancı
- Köyde Kürtçenin Durumu
- Haymana Kürtleri
- Orta Anadolu Kürtleri
- İnler Katrancı'da Kürtçe
- Kürt Biyografileri
Düzeltme (18.10.2026): Bu konu Georges Perrot'ya Göre Haymana Kürtleri sayfasında da işlenir (mükerrer); birleştirme bekliyor.
Kaynakça
- Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
- PDF’de aktarılan bölüm(ler): Georges Perrot / Haymana Kürtleri; Köyde Kürtçenin Durumu.
- ↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Georges Perrot / Haymana Kürtleri" bölümü.
- ↑ Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı, "Köyde Kürtçenin Durumu" bölümü.
- ↑ Necmettin Aygün, "Cihanbeyli-Haymana Sahasındaki Konar-Göçer Toplulukların İdari, Sosyal ve İktisadi Yapıları (1827-1861)", Mütefekkir 6/12 (2019), s. 539–558, DOI 10.30523/mutefekkir.659197.
- ↑ Georges Perrot, "Les Kurdes de l'Haïmaneh", Revue des Deux Mondes, 2e période, t. 55 (1865), s. 611–635.
- ↑ Adem Özgür, "Yabancı Araştırmacıların Gözünden Anadolu Kürtleri", Kürt Tarihi 33 (2018); Georges Perrot, "Les Kurdes de l'Haïmaneh", Revue des Deux Mondes, t. 55 (1865).