Dijital Altyapı ve Sistem Mimarisi

Dijital mimarinin temelinde, verinin türüne ve kullanım amacına göre ayrıştırılması ilkesi yer almaktadır. Belgeler, görseller, video tanıklıklar, anlatı metinleri ve kurumsal süreçler, farklı sistemlerde tutulmakta; bu sistemler arasında anlam ve referans ilişkileri kurulmaktadır. Bu yaklaşım, hem veri güvenliğini hem de uzun vadeli sürdürülebilirliği güçlendirmektedir.

Bu mimari yapı içerisinde Paperless-ngx, belgesel hafızanın ana depolama ve arama altyapısı olarak kullanılmaktadır. Resmî evraklar, taranmış arşiv belgeleri, saha notları ve yazılı kaynaklar burada OCR destekli olarak saklanmakta ve etiketlenmektedir. Paperless-ngx, kültürel hafızanın ham ve birincil belgelerinin korunduğu alanı temsil etmektedir.

PhotoPrism, fotoğraf arşivinin yönetimi için kullanılmaktadır. Aile albümleri, tarihsel fotoğraflar ve saha çekimleri, tarih, yer ve tema bilgileriyle birlikte bu sistemde düzenlenmektedir. Görsel hafıza, bu yapı sayesinde kaybolmadan ve bağlamını yitirmeden korunabilmektedir.

Jellyfin, video ve ses kayıtlarına dayalı sözlü tarih ve tanıklık arşivi için tercih edilmektedir. Röportajlar, anlatılar ve kayıt altına alınmış yaşanmışlıklar, bu platform aracılığıyla uzun vadeli ve erişilebilir biçimde saklanmaktadır.

Bu farklı hafıza katmanlarının anlamlandırıldığı ve kamusal biçimde sunulduğu ana platform ise MediaWiki ’dir. Ansiklopedik maddeler, aile ve aşiret anlatıları, kavramsal çerçeveler ve tematik içerikler, diğer sistemlerde tutulan verilerle referans ilişkisi kurularak MediaWiki üzerinde yapılandırılmaktadır. Bu yönüyle MediaWiki, projenin anlatı ve anlam üretim merkezini oluşturmaktadır.

Dijital altyapının temel bileşenlerinden biri, soy ağacı verilerinin sistematik, sürdürülebilir ve ilişkilendirilebilir biçimde tutulmasını sağlayan Gramps Web tabanlı soy ağacı uygulamasıdır. GrampsWeb, açık kaynaklı bir soy ağacı yazılımı olarak, bireyler, aileler ve akrabalık ilişkileri arasında zamansal ve mekânsal bağların ayrıntılı biçimde kayda geçirilmesine imkân tanımaktadır. Bu uygulama, soy ağacını statik bir şema olarak değil; doğum, evlilik, ölüm, göç ve yerleşim bilgileriyle birlikte gelişen dinamik bir veri yapısı olarak ele almaktadır. Kişilere ait biyografik bilgiler, aile ilişkileri ve olay kayıtları, zaman içerisinde güncellenebilir ve genişletilebilir bir yapı içerisinde tutulmaktadır. Böylece aile hafızası, bireysel anlatıların ötesinde, ilişkisel bir tarihsel ağ olarak görünür hâle gelmektedir. GrampsWeb altyapısı, MediaWiki tabanlı ansiklopedik yapı ile doğrudan içeriksel ilişki kurabilecek biçimde konumlandırılmıştır. Ansiklopedide yer alan kişi, aile, aşiret ve yerleşim maddeleri; soy ağacı verileriyle karşılıklı referanslar üzerinden ilişkilendirilmektedir. Bu bütünleşik yaklaşım, biyografik bilgilerin soy bağlarıyla, tarihsel anlatıların ise akrabalık ağlarıyla birlikte okunabilmesini mümkün kılmaktadır. Uygulama, çok kullanıcılı katkıya açık olmakla birlikte, veri bütünlüğü ve etik sorumluluk ilkeleri doğrultusunda yetkilendirme mekanizmalarıyla çalışmaktadır. Böylece hem gönüllü katkılar teşvik edilmekte hem de kişisel verilerin korunması ve doğrulanması güvence altına alınmaktadır. Sonuç olarak Gramps Web tabanlı soy ağacı altyapısı, aile hafızasını dijital ortamda kurumsal, sürdürülebilir ve ilişkilendirilebilir bir zemine taşıyarak, Orta Anadolu Kürtlerine ait kültürel hafızanın temel taşıyıcılarından biri olarak sistem mimarisine entegre edilmektedir.

Kurumsal süreklilik ve kolektif çalışma süreçleri ise Odoo altyapısı üzerinden yürütülmektedir. Gönüllü yönetimi, etkinlik planlaması, dernek faaliyetleri ve idari süreçler Odoo aracılığıyla takip edilmektedir. Odoo, kültürel hafızanın içeriğinden ziyade, bu hafızayı üreten topluluğun organizasyonel sürdürülebilirliğini sağlamaktadır.

Bu çok katmanlı dijital mimari, kültürel hafızayı tek bir noktada yoğunlaştırmak yerine, uzmanlaşmış sistemler aracılığıyla korumayı ve ilişkilendirmeyi hedeflemektedir. Böylece hem teknik dayanıklılık hem de kuşaklar arası aktarım açısından güvenli bir altyapı oluşturulmaktadır.