Ömeranlı: Revizyonlar arasındaki fark

Orta Anadolu Kürtleri Kültürel Hafıza Arşivi sitesinden
(Ömeranlı saha bilgisi üslup sadeleştirmesi)
k (Merkez sayfa (adım 3): K01–K12 kaynaklarıyla yeniden yazıldı — patron onayıyla)
1. satır: 1. satır:
= Ömeranlı =
{{Tarih Serisi}}
:''Kasaba için bkz. [[Tavşançalı]].''
'''Ömeranlı''' (belgelerde ''Ömerânlı'', ''Umranlı'', ''Omeran'', ''İmranlı''; halk arasında '''Ömerli'''), [[Rişvan Aşireti]]nin oymaklarından biridir. Aynı ad, oymağın [[Kulu]]'da kurduğu [[Tavşançalı]] kasabasının tarihî adıdır.


== Tanım ==
== Kayıtlarda Ömeranlı ==
'''[[Ömeranlı]]''', [[Ömeranlı]] aile, göç, akrabalık ve yerleşim hafızasında önemli bir yerdir.
{| class="wikitable"
! Tarih !! Kayıt !! Kaynak !! Etiket
|-
| 1519–1536 || Rişvan cemaatleri arasında '''Hacı Ömerli''' (1536'da diğer adı Kaytanlı) || BOA TD 71, 123, 181<ref name="soy02">Faruk Söylemez, "Rişvan Aşireti'nin Cemaat, Şahıs ve Yer Adları Üzerine Bir Değerlendirme", ''Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi'' 12 (2002), s. 39–52.</ref> || {{Güvenilirlik|kesin}}
|-
| 18. yy || Rişvan hassı cemaatleri arasında hem "El-Hac Ömerli" hem ayrıca "Ömeranlı" || BOA MAD.d. 10168<ref name="soytunc">Faruk Söylemez – Muhammet Nuri Tunç, "Osmanlı Mali Sistemi Çerçevesinde Aşiret Mukataaları: Rişvan ve Çakallı Mukataası", ''History Studies'' 14/2 (2022).</ref> || {{Güvenilirlik|kesin}}
|-
| 1733 || "Omranlo ve diğer yerleşik Reşwan alt aşiretleri"nin ileri gelenleri Hısn-ı Mansur mahkemesinde || BOA ŞD 140:505<ref name="winter17">Stefan Winter, "The Reşwan Kurds and Ottoman Tribal Settlement in Syria, 1683–1741", ''Oriente Moderno'' 97/2 (2017), doi:10.1163/22138617-12340151.</ref> || {{Güvenilirlik|kesin}}
|-
| 1749 || "İmranlı / Omeranlı Kürtleri", Rakka'dan kaçan Cihanbeyli bağlamında || Yıldız, Belge 3<ref name="yildiz">Fikret Yıldız, ''Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila / İnler Katrancı'', belge ekleri.</ref> || {{Güvenilirlik|kesin}}
|-
| 1847–1848 || Esbkeşan'a ([[Cihanbeyli]]) yerleştirilmesi düşünülen Rişvan oymakları arasında Ömeranlı'dan 30 hane || BOA İMV 3088<ref name="soy19">Faruk Söylemez, "Konya ve Çevresinde Rişvan Aşireti ve İskânı", A. Aköz – D. Yörük – H. Karpuz (ed.), ''Konya Kitabı XVII: Geçmişten Günümüze Göçler'', c. I, Konya Ticaret Odası, Konya 2019, s. 353–367.</ref> || {{Güvenilirlik|arşiv}}
|-
| 1849 || Takip edilen kişiler Ömeranlı oymağına sığınıyor; bütün oymağın çatışmaya katılacağı endişesiyle takip bırakılıyor || BOA İMV 110<ref name="soy19" /> || {{Güvenilirlik|arşiv}}
|-
| 1858 || Haymana/Tabanlı'ya yerleştirilmiş "Rişvan aşâirinden … Umranlı (Omeran)" cemaati; Konya'ya bağlanma talebi (Ankara valisi Esbkeşan'da ev-cami yapıldığı iddiasını asılsız buluyor) || BOA MVL 575/72<ref name="yildiz" /> || {{Güvenilirlik|kesin}}
|-
| 1840–1845 || Ömerli aşiretinin Dinko kabilesinden Hacı Ali (Yeşilgül) Bey'in Tavşançalı'ya yerleşmesi || 1983 sözlü tanıklık<ref name="k08">Ahmet Ağralı, ''Göçebelikten Yerleşik Hayata Geçen Bir Toplum: Kırklar Yaylası'', İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü, Sosyal Antropolojide Alan Araştırması ve Uygulaması dersi ödevi, Mayıs 1984 (İÜ Merkez Kütüphanesi, demirbaş 58717).</ref> || {{Güvenilirlik|sözlü}}
|}


== [[Ömeranlı]] bağlamı ==
'''Hacı Ömerli ile Ömeranlı aynı topluluk mu?''' Söylemez, 16. yüzyıldaki Hacı Ömerli adının sonraki belgelerde "Ömeranlı"ya dönüştüğünü ''tahmin'' eder.<ref name="soy19" /> 18. yüzyıl listesinde iki adın ayrı ayrı geçmesi bu konuda soru işareti bırakır.<ref name="soytunc" /> {{Güvenilirlik|hipotez}}
Bu yer adı [[Ömeranlı Ailelerinin Göç Tarihi]], [[Ömeranlı Göç Haritası]] ve [[Ömeranlı Aile İlişkileri Haritası]] içinde değerlendirilmelidir. Saha çalışmasında birçok aile için birden fazla yer bağlantısı aktarıldığından bu bağlantılar ayrı başlıklar halinde izlenmelidir.


== Araştırma notu ==
'''Rişvan Ömeranlısı ile Cihanbeyli bağlamındaki Ömeranlı aynı mı?''' 1749 tarihli belge Ömeranlı Kürtlerini Cihanbeyli aşireti bağlamında anar. Bunun aynı topluluk mu, adaş bir grup mu olduğu belgelerle henüz netleşmemiştir. {{Güvenilirlik|hipotez}}
Yer adları için eski ad, yeni ad, il/ilçe, koordinat, kaynak kişi ve arşiv karşılığı ayrı ayrı kaydedilmelidir.
 
== Bugünkü yerleşimler ==
Söylemez'in 2015 saha araştırmasına göre Ömeranlı oymağı bugün Kulu'ya bağlı Ömeranlı ([[Tavşançalı]]), [[Beşkardeş]], [[Tavlıören]] ve Atlar köylerinde yaşar.<ref name="soy19" /> 1983 sözlü anlatısı oymağın kurduğu beş köyü Ömeranlı (Tavşançalı), Beşkardeş, [[Altılar]], Tavlıören ve [[Çöpler]] olarak sayar.<ref name="k08" /> {{Güvenilirlik|sözlü}}
 
== İç yapı (1984) ==
Tavşançalı ve [[Kırklar Yaylası]]'nda aşiretin altında kabileler (Momıti, Kerko, Dinko, Okçu, Hacıömer, Hacı Berket vb.), kabilelerin altında sülaleler bulunuyordu. Bazı eski sülale adları bugünkü soyadlarına dönüşmüştür: Dinko → Yeşilgül, meçe → Ertaş, Buğurci → Gültekin.<ref name="k08" />


== Ayrıca bakınız ==
== Ayrıca bakınız ==
* [[Ömeranlı]]
* [[Rişvan Aşireti]]
* [[Altılar]]
* [[Tavşançalı]]
* [[Tavşançalı]]
* [[Kırklar Yaylası]]
* [[Ömeranlı Tarih Kronolojisi]]
* [[Ömeranlı Ailelerinin Göç Tarihi]]
* [[Ömeranlı Göç Haritası]]
* [[Ömeranlı Göç Haritası]]
* [[1850'ler Ömeranlı İskânı]]
* [[:Kategori:Ömeranlı]]
== Güvenilirlik etiketleri ==
Bu sayfadaki tarih cümleleri kanıt düzeyine göre işaretlenmiştir: {{Güvenilirlik|kesin}} birincil belge yayımlanmış/aktarılmış · {{Güvenilirlik|muhtemel}} ikincil kaynaklarla destekleniyor · {{Güvenilirlik|sözlü}} sözlü tarih · {{Güvenilirlik|arşiv}} arşiv belgesi görülerek doğrulanmalı · {{Güvenilirlik|hipotez}} araştırmacı yorumu. Ayrıntı: [[Portal:Orta Anadolu Kürtleri Tarihi]].
== Kaynakça ==
<references />


== Kaynak ve Yöntem Notu ==
{{Navbox Orta Anadolu Kürtleri Tarihi}}
Bu sayfa, [[Ömeranlı]] kasabasında yürütülen saha çalışması ve yerel [[sözlü tarih]] kayıtlarına dayanır. Bilgiler [[aile hafızası]] içinde aktarılan kabul görmüş anlatılar olarak verilmiştir; arşiv belgesi gerektiren noktalar ayrıca [[Teyit Bekleyen Soyağacı Bilgileri]] kapsamında izlenmiştir. Yaşayan kişilere ait özel ayrıntılar kamu sayfasına taşınmamıştır.


[[Kategori:Ömeranlı]]
[[Kategori:Rişvan Aşireti]]
[[Kategori:Ömeranlı Yerleşimleri]]
[[Kategori:Ömeranlı Yerleşimleri]]
[[Kategori:Kürt Yerleşimleri]]
[[Kategori:Kürt Yerleşimleri]]
[[Kategori:Orta Anadolu Kürtleri]]
[[Kategori:Orta Anadolu Kürtleri]]

08.33, 1 Ekim 2026 tarihindeki hâli

📜 Orta Anadolu Kürtleri Tarihi › Ömeranlı

  Portal  

Kasaba için bkz. Tavşançalı.

Ömeranlı (belgelerde Ömerânlı, Umranlı, Omeran, İmranlı; halk arasında Ömerli), Rişvan Aşiretinin oymaklarından biridir. Aynı ad, oymağın Kulu'da kurduğu Tavşançalı kasabasının tarihî adıdır.

Kayıtlarda Ömeranlı

Tarih Kayıt Kaynak Etiket
1519–1536 Rişvan cemaatleri arasında Hacı Ömerli (1536'da diğer adı Kaytanlı) BOA TD 71, 123, 181[1] Kesin
18. yy Rişvan hassı cemaatleri arasında hem "El-Hac Ömerli" hem ayrıca "Ömeranlı" BOA MAD.d. 10168[2] Kesin
1733 "Omranlo ve diğer yerleşik Reşwan alt aşiretleri"nin ileri gelenleri Hısn-ı Mansur mahkemesinde BOA ŞD 140:505[3] Kesin
1749 "İmranlı / Omeranlı Kürtleri", Rakka'dan kaçan Cihanbeyli bağlamında Yıldız, Belge 3[4] Kesin
1847–1848 Esbkeşan'a (Cihanbeyli) yerleştirilmesi düşünülen Rişvan oymakları arasında Ömeranlı'dan 30 hane BOA İMV 3088[5] Arşivle doğrulanmalı
1849 Takip edilen kişiler Ömeranlı oymağına sığınıyor; bütün oymağın çatışmaya katılacağı endişesiyle takip bırakılıyor BOA İMV 110[5] Arşivle doğrulanmalı
1858 Haymana/Tabanlı'ya yerleştirilmiş "Rişvan aşâirinden … Umranlı (Omeran)" cemaati; Konya'ya bağlanma talebi (Ankara valisi Esbkeşan'da ev-cami yapıldığı iddiasını asılsız buluyor) BOA MVL 575/72[4] Kesin
1840–1845 Ömerli aşiretinin Dinko kabilesinden Hacı Ali (Yeşilgül) Bey'in Tavşançalı'ya yerleşmesi 1983 sözlü tanıklık[6] Sözlü rivayet

Hacı Ömerli ile Ömeranlı aynı topluluk mu? Söylemez, 16. yüzyıldaki Hacı Ömerli adının sonraki belgelerde "Ömeranlı"ya dönüştüğünü tahmin eder.[5] 18. yüzyıl listesinde iki adın ayrı ayrı geçmesi bu konuda soru işareti bırakır.[2] Hipotez

Rişvan Ömeranlısı ile Cihanbeyli bağlamındaki Ömeranlı aynı mı? 1749 tarihli belge Ömeranlı Kürtlerini Cihanbeyli aşireti bağlamında anar. Bunun aynı topluluk mu, adaş bir grup mu olduğu belgelerle henüz netleşmemiştir. Hipotez

Bugünkü yerleşimler

Söylemez'in 2015 saha araştırmasına göre Ömeranlı oymağı bugün Kulu'ya bağlı Ömeranlı (Tavşançalı), Beşkardeş, Tavlıören ve Atlar köylerinde yaşar.[5] 1983 sözlü anlatısı oymağın kurduğu beş köyü Ömeranlı (Tavşançalı), Beşkardeş, Altılar, Tavlıören ve Çöpler olarak sayar.[6] Sözlü rivayet

İç yapı (1984)

Tavşançalı ve Kırklar Yaylası'nda aşiretin altında kabileler (Momıti, Kerko, Dinko, Okçu, Hacıömer, Hacı Berket vb.), kabilelerin altında sülaleler bulunuyordu. Bazı eski sülale adları bugünkü soyadlarına dönüşmüştür: Dinko → Yeşilgül, meçe → Ertaş, Buğurci → Gültekin.[6]

Ayrıca bakınız

Güvenilirlik etiketleri

Bu sayfadaki tarih cümleleri kanıt düzeyine göre işaretlenmiştir: Kesin birincil belge yayımlanmış/aktarılmış · Muhtemel ikincil kaynaklarla destekleniyor · Sözlü rivayet sözlü tarih · Arşivle doğrulanmalı arşiv belgesi görülerek doğrulanmalı · Hipotez araştırmacı yorumu. Ayrıntı: Portal:Orta Anadolu Kürtleri Tarihi.

Kaynakça

  1. ↑ Faruk Söylemez, "Rişvan Aşireti'nin Cemaat, Şahıs ve Yer Adları Üzerine Bir Değerlendirme", Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12 (2002), s. 39–52.
  2. ↑ 2,0 2,1 Faruk Söylemez – Muhammet Nuri Tunç, "Osmanlı Mali Sistemi Çerçevesinde Aşiret Mukataaları: Rişvan ve Çakallı Mukataası", History Studies 14/2 (2022).
  3. ↑ Stefan Winter, "The Reşwan Kurds and Ottoman Tribal Settlement in Syria, 1683–1741", Oriente Moderno 97/2 (2017), doi:10.1163/22138617-12340151.
  4. ↑ 4,0 4,1 Fikret Yıldız, Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila / İnler Katrancı, belge ekleri.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Faruk Söylemez, "Konya ve Çevresinde Rişvan Aşireti ve İskânı", A. Aköz – D. Yörük – H. Karpuz (ed.), Konya Kitabı XVII: Geçmişten Günümüze Göçler, c. I, Konya Ticaret Odası, Konya 2019, s. 353–367.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Ahmet Ağralı, Göçebelikten Yerleşik Hayata Geçen Bir Toplum: Kırklar Yaylası, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü, Sosyal Antropolojide Alan Araştırması ve Uygulaması dersi ödevi, Mayıs 1984 (İÜ Merkez Kütüphanesi, demirbaş 58717).
"https://wiki.greenanatolia.org/index.php?title=Ömeranlı&oldid=25229" sayfasından alınmıştır