16.09, 18 Ekim 2026 itibarı ile sayfanın şu anki hâli

Altun Başaran — Ejê (Bîrnebûn)

Diller: TR • KU • FR • EN

Bu sayfa, Altun Başaran tarafından Bîrnebûn dergisinin 80. sayısında yayımlanan Ejê metnini konu alır. Metnin merkezinde Rawê Mesî Alî Beg adlı kadın vardır. Anlatı, Altilera köyünden bir kadının yaşamını, çocuklarının ölümünü, berdêl evliliğini ve bu olaylara bağlı olarak söylenen kilam ile vengleri kayda geçirir.

Bilgi

Eser adı: Ejê
Yazar: Altun Başaran
Yayın: Bîrnebûn, sayı 80
Ana kişi: Rawê Mesî Alî Beg / Ejê
Yerler: Altilera, Çoplî, Omera
Temalar: yas, kadın hafızası, Kürt sözlü edebiyatı, kilam, veng, berdêl

Özet

Metinde Ejê, kendi başına duran, toplumsal ağırlığı olan bir kadın olarak anlatılır. Ewnî Xoce soyundan geldiği belirtilir. Dört kızı ve üç oğlu vardır. Oğullarından Hecî 19 yaşında, Abdila ise 22 yaşında ölür. Bu ardışık ölümler Ejê'nin derin bir yasa düşmesine neden olur.

Kızı Zêva Xelê, Altilera'dan Çoplî köyüne berdêl yoluyla verilir; karşılığında Çoplî'den gelen gelin "Goz" adını alır (metin, s. 63). Metin, bu evliliğin yarattığı acıyı ve Ejê'nin buna karşı gösterdiği duygusal tepkiyi aktarır. Daha sonra Zêva Xelê'nin çocukları Goz ve Rawikin hikâyesi anlatılır; son bölümde ikisinin de aynı gece öldüğü belirtilir.

Kilam / Veng

Aşağıdaki üç parça kaynak metinde geçtiği biçimiyle kurmancî olarak korunmuştur ve çevrilmemiştir.

Parça 1

Tême, tême Hecî Abdila tême
Ez a bi peya ketime rêya Çoplîyê tênagême
Bi ningê xwas, kincên vajoyî
Min royê li xwe kirine dûrme
Ez ê ki herime mala Omê Îvê rûnime
Ez e ku bême ez a, hima azincî hima xwazgincî me
ku li ber çavên dê da were
Ez ê li yara Abdilê xwe bi rucû me

Parça 2

Erê berxê tu gelar î
tu bi enîyê gewr, bi perçemê zer î
Xwedê tu dayî Xwedê tu birî
Ez teme şênû Mil Hecî xwe naterkînim
min ji waqa paşî newêrî
A niha Mehmedî malê Karê were
E bê ka xwarzîyê me yî dîlkelem aqil deferî
Ez a odê Mil Hecî xwe rêş kim, av kim
Qêmîş nawim di ser ra gav kim
Ez a sond xim bi sondê mezin
careka din di pê hevalê te mêz nakim

Parça 3

De menale Goz Gozê tu menale
Avcîya rameke hawê wan xezala
Goza min bûka xaltîyê zeya xalê
Şêxkê xwanga min î aşê xwe yî di êş da cî hiştîye
Şev bi nîvê şevê çûye ber pencera malê xalê
Î ji Fatika kekî min î bêbira dikîye savalê
Rawê berxê mere kanîyê Xelê avê
Porê Goz û Rawê min dirêjî zêr î li navê
Yavrim wun ê bi mal in, wun ê bi mêr in
Wun cima di desî hev da sond duxune li hodê bavê.

Düzeltme (18.10.2026): Berdêl yönü metne göre düzeltildi. Ailelerin bugünkü üyeleri tanınabilir; sayfadaki aile ayrıntıları aile onayı olmadan genişletilmemelidir.

Kaynak

PDF source : altunbasaran.pdf
Pages source : 1, 2, 3

@@ 17. satır: / 17. satır: @@
 Metinde Ejê, kendi başına duran, toplumsal ağırlığı olan bir kadın olarak anlatılır. [[Ewnî Xoce]] soyundan geldiği belirtilir. Dört kızı ve üç oğlu vardır. Oğullarından [[Hecî]] 19 yaşında, [[Abdila]] ise 22 yaşında ölür. Bu ardışık ölümler Ejê'nin derin bir yasa düşmesine neden olur.
-Kızı [[Zêva Xelê]], [[Çoplî]] köyüne [[berdêl]] yoluyla verilir ve adı [[Goz]] olarak anılır. Metin, bu evliliğin yarattığı acıyı ve Ejê'nin buna karşı gösterdiği duygusal tepkiyi aktarır. Daha sonra Zêva Xelê'nin çocukları [[Goz]] ve [[Rawik]]in hikâyesi anlatılır; son bölümde ikisinin de aynı gece öldüğü belirtilir.
+Kızı [[Zêva Xelê]], [[Altilera]]'dan [[Çoplî]] köyüne [[berdêl]] yoluyla verilir; karşılığında Çoplî'den gelen gelin "Goz" adını alır (metin, s. 63). Metin, bu evliliğin yarattığı acıyı ve Ejê'nin buna karşı gösterdiği duygusal tepkiyi aktarır. Daha sonra Zêva Xelê'nin çocukları [[Goz]] ve [[Rawik]]in hikâyesi anlatılır; son bölümde ikisinin de aynı gece öldüğü belirtilir.
 == Kilam / Veng ==
@@ 62. satır: / 62. satır: @@
 Wun cima di desî hev da sond duxune li hodê bavê.
 </blockquote>
+<small>Düzeltme (18.10.2026): Berdêl yönü metne göre düzeltildi. Ailelerin bugünkü üyeleri tanınabilir; sayfadaki aile ayrıntıları aile onayı olmadan genişletilmemelidir.</small>
 == Kaynak ==