Rişvanlarda Deve Yetiştiriciliği: Revizyonlar arasındaki fark
(Suat Dede tezine dayalı yeni madde oluşturuldu) |
k (Wiki taraması düzeltmesi (W-115) — patron onayıyla) |
||
| 8. satır: | 8. satır: | ||
== Appendix A Verileri == | == Appendix A Verileri == | ||
Appendix A köy kayıtlarında birçok yerleşimde deve yetiştiricisi haneler kaydedilmiştir.<ref name="dede2011app">Suat Dede, aynı eser, Appendix A.</ref> Konakgörmez, Cihanşah, Kerpiç | Appendix A köy kayıtlarında birçok yerleşimde deve yetiştiricisi haneler kaydedilmiştir.<ref name="dede2011app">Suat Dede, aynı eser, Appendix A.</ref> Konakgörmez, Cihanşah, Kerpiç ve Kepenekçi Kalesi gibi köyler bu bakımdan öne çıkar.<ref name="dede2011app" /> Özellikle Cihanşah’ta 15, Konakgörmez’de 11, Küçükgökgöz’de 9, Kerpiç ve Kepenekçi Kalesi'nde 6'şar deve yetiştiricisi hanenin kaydedilmiş olması, bu faaliyetin bazı köylerde yoğunlaştığını gösterir.<ref name="dede2011app" /> | ||
== Taşımacılık ile İlişkisi == | == Taşımacılık ile İlişkisi == | ||
| 24. satır: | 24. satır: | ||
* [[Rişvanlarda Çobanlık ve Şivanlık]] | * [[Rişvanlarda Çobanlık ve Şivanlık]] | ||
* [[Rişvanlarda Ekonomik Dönüşüm]] | * [[Rişvanlarda Ekonomik Dönüşüm]] | ||
<small>Düzeltme (18.10.2026): Dede Ek A'da Karagedik için yalnız "Nasırlı Cemaati, 28 hane" yazılıdır; meslek dökümü yoktur. Karagedik deve yetiştiricisi köyler arasından çıkarıldı. Ek A'daki deveci sayıları: Cihanşah 15, Konakgörmez 11, Küçükgökgöz 9, Kerpiç 6, Kepenekçi Kalesi 6, Altunçanak 3, Bumsuz 1, Karacaviran 1.</small> | |||
== Dipnotlar == | == Dipnotlar == | ||
16.10, 18 Ekim 2026 itibarı ile sayfanın şu anki hâli
Rişvanlarda Deve Yetiştiriciliği
Tanım
Rişvanlarda Deve Yetiştiriciliği, Suat Dede’nin tezinde Rişvan topluluklarının geçim ekonomisi içinde deve yetiştiriciliğinin yerini ve sedanterleşme sonrasındaki devamlılığını ele alan başlıktır.[1]
Geçim Ekonomisindeki Yeri
Teze göre Rişvanlar gibi konargöçer topluluklar koyun, keçi ve deve yetiştiriciliğinde uzmanlaşmıştı.[2] Bu uzmanlaşma yalnızca hayvan varlığıyla ilgili değil, hareketlilik, taşıma ve bölgesel ekonomiyle de doğrudan bağlantılıydı.
Appendix A Verileri
Appendix A köy kayıtlarında birçok yerleşimde deve yetiştiricisi haneler kaydedilmiştir.[3] Konakgörmez, Cihanşah, Kerpiç ve Kepenekçi Kalesi gibi köyler bu bakımdan öne çıkar.[3] Özellikle Cihanşah’ta 15, Konakgörmez’de 11, Küçükgökgöz’de 9, Kerpiç ve Kepenekçi Kalesi'nde 6'şar deve yetiştiricisi hanenin kaydedilmiş olması, bu faaliyetin bazı köylerde yoğunlaştığını gösterir.[3]
Taşımacılık ile İlişkisi
Dede, Osmanlı Devleti’nin konargöçerlerden taşımacılık alanında da yararlandığını belirtir.[1] Deve yetiştiricileri bu iş için özellikle uygun görülmüştür. Tezde 1859-1860 kayıtlarına dayanarak Haymanateyn’e yerleşen 457 Rişvan hanesinden 81’inin deve yetiştiriciliği ile meşgul olduğu ifade edilir.[1] Aynı bölümde özellikle Sefkanlı Cemaati’ne bağlı Kerpiç, Konakgörmez ve Cihanşah köylerinin bu konuda uzmanlaştığı belirtilir.[1]
Sedanterleşme Sonrasında Süreklilik
Sözlü tarih verileri, deve yetiştiriciliğinin sedanterleşme sonrasında da hemen ortadan kalkmadığını gösterir. Dede’nin Kerpiç’te yaptığı görüşmelerde yaşlı anlatıcılar, köyde deve yetiştiriciliğinin 1960’lara kadar sürdüğünü hatırlatır.[1] Bu bilgi, appendix kayıtları ile yerel hafıza arasında önemli bir süreklilik kurar.
Değerlendirme
Rişvanlarda deve yetiştiriciliği, yalnızca eski konargöçer ekonominin bir kalıntısı değildir. Haymana’daki yerleşik hayatın ilk dönemlerinde de hem geçim hem taşımacılık bakımından işlevini korumuş, ancak tarımın güçlenmesiyle zaman içinde ağırlığını kaybetmiştir.[2][1]
Ayrıca Bakınız
- Rişvanlarda Hayvancılıktan Tarıma Geçiş
- Haymana’da Rişvan Köylerinin Meslek Yapısı
- Rişvanlarda Çobanlık ve Şivanlık
- Rişvanlarda Ekonomik Dönüşüm
Düzeltme (18.10.2026): Dede Ek A'da Karagedik için yalnız "Nasırlı Cemaati, 28 hane" yazılıdır; meslek dökümü yoktur. Karagedik deve yetiştiricisi köyler arasından çıkarıldı. Ek A'daki deveci sayıları: Cihanşah 15, Konakgörmez 11, Küçükgökgöz 9, Kerpiç 6, Kepenekçi Kalesi 6, Altunçanak 3, Bumsuz 1, Karacaviran 1.
Dipnotlar
Kaynakça
- Suat Dede, From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rişvan Tribe (1830–1932), yüksek lisans tezi, Bilkent University, 2011.