|
|
| 1. satır: |
1. satır: |
| '''Kazakistan Kürtleri''', [[Kazakistan]]’da yaşayan Kürt topluluğunu ifade eder. SDAM’ın 2019 tarihli değerlendirmesine göre bu topluluk büyük ölçüde [[Stalin]] dönemindeki sürgün ve iskân politikaları sonucunda oluşmuş, daha sonra kurumsal ve kültürel açıdan [[Orta Asya]]’daki en görünür Kürt topluluklarından biri hâline gelmiştir.<ref name="sdam2019">SDAM, Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler, 2019.</ref>
| | = Kazakistan Kürtleri = |
|
| |
|
| == Giriş ==
| | '''Kazakistan Kürtleri''', kaynakta [[Stalin]] dönemi iskân politikalarıyla ülkeye yerleşen ve [[Orta Asya Kürtleri]] içinde geniş kültürel haklara sahip topluluklardan biri olarak anlatılır.<ref>SDAM, ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, 2019, s. 14-15.</ref> |
| Kazakistan’daki Kürtler, Sovyet döneminin zorunlu yer değiştirme politikalarıyla şekillenmiş bir topluluk olarak ele alınmaktadır. Rapora göre nüfusları on binlerle ifade edilmekte ve bu topluluk, kültürel haklar, örgütlenme imkânları ve kamusal görünürlük bakımından bölgedeki diğer Kürt gruplarına göre daha güçlü bir konuma sahiptir.<ref name="sdam2019" />
| |
|
| |
|
| == Tarihsel arka plan == | | == Nüfus == |
| SDAM raporuna göre Kazakistan’daki Kürt varlığının ana kaynağı, Sovyet yönetiminin uyguladığı sürgün ve iskân siyasetidir. Bu süreçte Kürtler Kafkasya ve çevresinden koparılarak Orta Asya cumhuriyetlerine yerleştirilmiştir. Kazakistan bu yeni yerleşim alanlarının en önemlilerinden biri olmuştur.<ref name="sdam2019" />
| | Metin, Kazakistan’daki Kürt nüfusu için resmî rakamlar ve Kürt temsilcilerinin daha yüksek tahminlerini birlikte aktarır. |
|
| |
|
| Kaynakta ayrıca bazı ailelerin daha geç dönem siyasal olaylar nedeniyle Kafkasya’ya, oradan da Kazakistan’a geçtiği belirtilmektedir. Bu durum, Kazakistan Kürt topluluğunun tek katmanlı değil, farklı zorunlu göç tecrübelerinin birleşmesiyle oluştuğunu göstermektedir.<ref name="sdam2019" />
| | == Dil ve kültür == |
| | Kaynağa göre Kazakistan’da 1968’den beri Kürtçe eğitim mümkündür; Kürtler Mardin ağzına yakın bir Kürtçe konuşan topluluklar arasında gösterilir. |
|
| |
|
| == Yerleşim ve topluluk yapısı == | | == Temsil == |
| Raporda Kazakistan’daki Kürt nüfusu için farklı rakamlar verilmekte, ancak topluluğun on binler düzeyinde olduğu açık biçimde ifade edilmektedir. Bazı Kürtlerin resmî kayıtlarda [[Türkler|Türk]] veya [[Azeriler|Azeri]] olarak yazılmış olabileceği de belirtilmektedir; bu nedenle gerçek nüfusun resmî sayılardan biraz daha yüksek olabileceği ileri sürülmektedir.<ref name="sdam2019" />
| | Kazakistan Kürtleri arasında [[Kürt Federasyonu]], [[Barzani ailesi]] ile ilişkiler ve bazı Kürt şahsiyetlerin devlet, bilim ve bankacılık alanındaki görünürlüğü anlatılır. |
| | |
| Kazakistan Kürtlerinin, ülkedeki Kürt federasyonu ve benzeri yapılar etrafında kurumsallaşmış bir topluluk oluşturduğu aktarılmaktadır. Ayrıca devlet, bilim, iş dünyası ve kamu hayatında öne çıkan Kürt kökenli şahsiyetlerin bulunduğu ifade edilmektedir.<ref name="sdam2019" />
| |
| | |
| == Kültürel durum ==
| |
| SDAM değerlendirmesine göre Kazakistan Kürtleri, Orta Asya’daki en geniş kültürel haklara sahip Kürt topluluğu olarak öne çıkar. Kaynakta, 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Kürtçe eğitimin mümkün olduğu ve Kürtlerin kendi yayın organlarına sahip bulunduğu belirtilmektedir.<ref name="sdam2019" />
| |
| | |
| Rapora göre topluluk içinde [[Kürtçe]] yaşamaya devam etmekte, özellikle [[Mardin]] ağzına yakın bir konuşma biçiminden söz edilmektedir. Aydınlar, akademisyenler ve iş dünyasında tanınan isimler üzerinden Kürt kimliğinin kamusal alanda görünür olduğu da aktarılmaktadır.<ref name="sdam2019" />
| |
| | |
| == Değerlendirme ==
| |
| Kazakistan Kürtleri, sürgün kökenli olmalarına rağmen güçlü kurumsal yapılar kurmuş ve kültürel görünürlük kazanmış bir topluluk olarak değerlendirilmektedir. SDAM raporuna göre bu örnek, Sovyet sonrası Orta Asya’da Kürt kimliğinin hem korunabildiğini hem de kamusal düzeyde ifade edilebildiğini göstermektedir. Bu yönüyle Kazakistan, Orta Asya Kürtleri içinde özel bir yere sahiptir.<ref name="sdam2019" />
| |
|
| |
|
| == Ayrıca bakınız == | | == Ayrıca bakınız == |
| * [[Orta Asya Kürtleri]] | | * [[Orta Asya Kürtleri]] |
| * [[Asya’daki Kürt Toplulukları]] | | * [[Kırgızistan Kürtleri]] |
| * [[Türkmenistan Kürtleri]] | | * [[Türkmenistan Kürtleri]] |
| | * [[Özbekistan Kürtleri]] |
| | * [[Kızıl Kürdistan]] |
|
| |
|
| == Kaynakça == | | == Kaynakça == |
| | * Bu madde, SDAM, ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, Aralık 2019 adlı analiz metni esas alınarak hazırlanmıştır. |
| <references /> | | <references /> |
|
| |
|
| * SDAM, ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', 2019.
| | [[Kategori:Kürt Diasporası]] |
| | | [[Kategori:SDAM Kaynaklı Sayfalar]] |
| {{Navbox Kürt diasporası}}
| | [[Kategori:Kazakistan]] |
| [[Kategori:Orta Asya Kürtleri]] | | [[Kategori:Orta Asya]] |
Kazakistan Kürtleri
Kazakistan Kürtleri, kaynakta Stalin dönemi iskân politikalarıyla ülkeye yerleşen ve Orta Asya Kürtleri içinde geniş kültürel haklara sahip topluluklardan biri olarak anlatılır.[1]
Nüfus
Metin, Kazakistan’daki Kürt nüfusu için resmî rakamlar ve Kürt temsilcilerinin daha yüksek tahminlerini birlikte aktarır.
Dil ve kültür
Kaynağa göre Kazakistan’da 1968’den beri Kürtçe eğitim mümkündür; Kürtler Mardin ağzına yakın bir Kürtçe konuşan topluluklar arasında gösterilir.
Temsil
Kazakistan Kürtleri arasında Kürt Federasyonu, Barzani ailesi ile ilişkiler ve bazı Kürt şahsiyetlerin devlet, bilim ve bankacılık alanındaki görünürlüğü anlatılır.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- Bu madde, SDAM, Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler, İstanbul, Aralık 2019 adlı analiz metni esas alınarak hazırlanmıştır.
- ↑ SDAM, Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler, İstanbul, 2019, s. 14-15.
