Kırklar Yaylası: Revizyonlar arasındaki fark
k (Kasaba adı Ömeranlı — patron kararı) |
k (SENTEZ-3 kol→köy — patron onayıyla) |
||
| (Aynı kullanıcının aradaki diğer 2 değişikliği gösterilmiyor) | |||
| 7. satır: | 7. satır: | ||
Ömeranlı halkı kasabaya "Kışla" der, yazları çevredeki yaylalara çıkıp "karaçadır" kurardı. Kırklar bu yaylaların en yakınıdır. Diğerleri [[Uzunkuyu]], [[Pazarözü]] ve [[Acıkuyu]]'dur.<ref name="k08" /> | Ömeranlı halkı kasabaya "Kışla" der, yazları çevredeki yaylalara çıkıp "karaçadır" kurardı. Kırklar bu yaylaların en yakınıdır. Diğerleri [[Uzunkuyu]], [[Pazarözü]] ve [[Acıkuyu]]'dur.<ref name="k08" /> | ||
* Yaylaya çıkışın başlangıcı kesin bilinmez, ancak 1984'ten en az 80 yıl öncesine, yani 1900'lerin başına uzandığı belirtilir.<ref name="k08" /> {{Güvenilirlik|sözlü}} | * Yaylaya çıkışın başlangıcı kesin bilinmez, ancak 1984'ten en az 80 yıl öncesine, yani 1900'lerin başına uzandığı belirtilir.<ref name="k08" /> {{Güvenilirlik|sözlü}} | ||
* Yaygın inanışa göre Kırklar'a ilk gidenler | * Yaygın inanışa göre Kırklar'a ilk gidenler iki ailedir (kaynakta sülale adlarıyla anılır; bugünkü soyadı eşlemeleri mahremiyet gereği verilmez).<ref name="k08" /> {{Güvenilirlik|sözlü}} | ||
* Önce çadır kuruldu, sonra kalıcı ev yapıldı. Kırklar'da 64 hane ev yaptı. Kasabayla yayla arasında gidip gelme 1974 civarına kadar sürdü. Sonunda 17 hane Ömeranlı'da kalmayı seçti ve Kırklar 47 haneli bir mahalle oldu.<ref name="k08" /> | * Önce çadır kuruldu, sonra kalıcı ev yapıldı. Kırklar'da 64 hane ev yaptı. Kasabayla yayla arasında gidip gelme 1974 civarına kadar sürdü. Sonunda 17 hane Ömeranlı'da kalmayı seçti ve Kırklar 47 haneli bir mahalle oldu.<ref name="k08" /> | ||
* 1984'teki 40 hane reisine göre Kırklar'a ilk yerleşen aile bireylerinin yerleşme yılı ortalama 1916 civarıdır. 40 hane reisinden 36'sı Ömeranlı'dan, 1'i Uzunkuyu'dan gelmişti.<ref name="k08" /> {{Güvenilirlik|kesin}} (1984 anketi) | * 1984'teki 40 hane reisine göre Kırklar'a ilk yerleşen aile bireylerinin yerleşme yılı ortalama 1916 civarıdır. 40 hane reisinden 36'sı Ömeranlı'dan, 1'i Uzunkuyu'dan gelmişti.<ref name="k08" /> {{Güvenilirlik|kesin}} (1984 anketi) | ||
| 19. satır: | 19. satır: | ||
== Avrupa'ya göç == | == Avrupa'ya göç == | ||
Kırklar'dan dış göç 1965'te başladı. 1984'te 14 haneden 17 kişi yurt dışındaydı: Federal Almanya 8, İsveç 6, Hollanda 2, Fransa 1. Ayrıca eskiden yaylada oturan 4 hane İsveç'e yerleşmişti. Göç evlilik düzenini de değiştiriyordu: akraba evliliğinin yerini, Avrupa'da çalışan aynı kökenden biriyle evlilik alıyordu.<ref name="k08" /> {{Güvenilirlik|kesin}} | Kırklar'dan dış göç 1965'te başladı. 1984'te 14 haneden 17 kişi yurt dışındaydı: Federal Almanya 8, İsveç 6, Hollanda 2, Fransa 1. Ayrıca eskiden yaylada oturan 4 hane İsveç'e yerleşmişti. Göç evlilik düzenini de değiştiriyordu: akraba evliliğinin yerini, Avrupa'da çalışan aynı kökenden biriyle evlilik alıyordu.<ref name="k08" /> {{Güvenilirlik|kesin}} | ||
== Aşiret ve kol bağlantısı == | |||
* '''Kol:''' [[Rişvan Aşireti|Rişvan]]'ın [[Ömeranlı#Ömeranlı oymağı|Omeran (Ömeranlı oymağı)]] kolu: 1984 alan araştırması yayla halkını “Ömerli” kabilelerine bağlar.<ref name="s3k08">Ahmet Ağralı [soyadının ilk harfi taramada silik], ''Göçebelikten Yerleşik Hayata Geçen Bir Toplum: Kırklar Yaylası'', İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü, ders ödevi, Mayıs 1984 (İÜ Merkez Kütüphanesi, demirbaş 58717).</ref> {{Güvenilirlik|kesin}} | |||
* '''Kürtçe ad:''' Bircê (yerel bilgi).<ref name="s3yb">Yerel bilgi, Kulu, 2026. {{Güvenilirlik|sözlü}}</ref> Kırklar ayrı köy olmamıştır; bugün Ömeranlı'nın mahallesidir.<ref name="s3yb" /> | |||
* Kollar ve köylerin karşılaştırması için bkz. [[Rişvan Aşireti kolları ve köyleri]]. | |||
<references /> | |||
== Ayrıca bakınız == | == Ayrıca bakınız == | ||
* [[ | * [[Göçebelikten Yerleşik Hayata Geçiş Sürecinde Kırklar Yaylası (1983–1984)]] — 1983–1984 araştırmasının bölüm bölüm ayrıntılı incelemesi | ||
* [[Ömeranlı]] | * [[Ömeranlı]] | ||
* [[Deveden Tuz Fabrikasına]] | * [[Deveden Tuz Fabrikasına]] | ||
| 29. satır: | 36. satır: | ||
== Güvenilirlik etiketleri == | == Güvenilirlik etiketleri == | ||
Bu sayfadaki tarih cümleleri kanıt düzeyine göre işaretlenmiştir: {{Güvenilirlik|kesin}} birincil belge yayımlanmış/aktarılmış · {{Güvenilirlik|muhtemel}} ikincil kaynaklarla destekleniyor · {{Güvenilirlik|sözlü}} sözlü tarih · {{Güvenilirlik|arşiv}} arşiv belgesi görülerek doğrulanmalı · {{Güvenilirlik|hipotez}} araştırmacı yorumu. Ayrıntı: [[Portal:Orta Anadolu Kürtleri Tarihi]]. | Bu sayfadaki tarih cümleleri kanıt düzeyine göre işaretlenmiştir: {{Güvenilirlik|kesin}} birincil belge yayımlanmış/aktarılmış · {{Güvenilirlik|muhtemel}} ikincil kaynaklarla destekleniyor · {{Güvenilirlik|sözlü}} sözlü tarih · {{Güvenilirlik|arşiv}} arşiv belgesi görülerek doğrulanmalı · {{Güvenilirlik|hipotez}} araştırmacı yorumu. Ayrıntı: [[Portal:Orta Anadolu Kürtleri Tarihi]]. | ||
<small>Düzeltme (18.10.2026): Mahremiyet gereği sülale↔bugünkü soyadı eşlemeleri ve kişi adı kaldırılmıştır.</small> | |||
== Kaynakça == | == Kaynakça == | ||
| 36. satır: | 45. satır: | ||
[[Kategori:Ömeranlı]] | [[Kategori:Ömeranlı]] | ||
[[Kategori:Kırklar Yaylası]] | |||
[[Kategori:Ömeranlı Yerleşimleri]] | [[Kategori:Ömeranlı Yerleşimleri]] | ||
[[Kategori:Kulu]] | [[Kategori:Kulu]] | ||
[[Kategori:Yaylalar]] | [[Kategori:Yaylalar]] | ||
[[Kategori:Orta Anadolu Kürtleri]] | [[Kategori:Orta Anadolu Kürtleri]] | ||
16.59, 18 Ekim 2026 itibarı ile sayfanın şu anki hâli
📜 Orta Anadolu Kürtleri Tarihi › Kırklar Yaylası
Kırklar Yaylası (kısaca Kırklar), Konya'nın Kulu ilçesine bağlı Ömeranlı kasabasının yaklaşık 5 km güneyindeki eski yayladır. Mevsimlik çadır yerinden kalıcı yerleşime dönüşmüştür. 1984'te Ömeranlı'ya bağlı 47 haneli bir mahalleydi.[1]
Kırklar, Ahmet Ağralı'nın 1983–1984'te yaptığı ve Orta Anadolu Kürtleri üzerine yapılmış en erken antropolojik saha çalışmalarından biri olan araştırmanın konusudur. Bkz. Bir Köy Çocuğunun Antropolojisi: Kırklar Yaylası Araştırmasının Doğuşu (1984).
Kışladan yaylaya
Ömeranlı halkı kasabaya "Kışla" der, yazları çevredeki yaylalara çıkıp "karaçadır" kurardı. Kırklar bu yaylaların en yakınıdır. Diğerleri Uzunkuyu, Pazarözü ve Acıkuyu'dur.[1]
- Yaylaya çıkışın başlangıcı kesin bilinmez, ancak 1984'ten en az 80 yıl öncesine, yani 1900'lerin başına uzandığı belirtilir.[1] Sözlü rivayet
- Yaygın inanışa göre Kırklar'a ilk gidenler iki ailedir (kaynakta sülale adlarıyla anılır; bugünkü soyadı eşlemeleri mahremiyet gereği verilmez).[1] Sözlü rivayet
- Önce çadır kuruldu, sonra kalıcı ev yapıldı. Kırklar'da 64 hane ev yaptı. Kasabayla yayla arasında gidip gelme 1974 civarına kadar sürdü. Sonunda 17 hane Ömeranlı'da kalmayı seçti ve Kırklar 47 haneli bir mahalle oldu.[1]
- 1984'teki 40 hane reisine göre Kırklar'a ilk yerleşen aile bireylerinin yerleşme yılı ortalama 1916 civarıdır. 40 hane reisinden 36'sı Ömeranlı'dan, 1'i Uzunkuyu'dan gelmişti.[1] Kesin (1984 anketi)
Toplum (1984)
- Devlet görevlileri dışında herkes Kürt asıllıydı, ana dil Kurmancî idi.[1]
- Hanelerin %35'i Altılar köyünden geldiklerini söylüyordu. Altılar'dakiler de Ömerli aşiretindendi.[1]
- Yayla halkı kendi içinde aile → sülale → kabile → aşiret diye bölünüyordu. Kabile "akraba" ile eşdeğer görülüyordu. Hane reislerinin %95'i kabileyi önemli sayıyordu. En kalabalık kabile Momıti (21 hane reisi) idi; Kerko, Dinko, Okçu, Hacıömer, Hacı Berket ve başkaları onu izliyordu.[1] Kesin
- Kabile adlarından Okçu, Hacıömer ve Hacı Berket, Rişvan Aşireti'nin eski kayıtlarındaki Okçuyanlı, Hacı Ömerli ve Bereketli cemaat adlarına benzer.[2] Bu yalnız bir ad benzerliğidir, soy kanıtı değildir. Hipotez
Avrupa'ya göç
Kırklar'dan dış göç 1965'te başladı. 1984'te 14 haneden 17 kişi yurt dışındaydı: Federal Almanya 8, İsveç 6, Hollanda 2, Fransa 1. Ayrıca eskiden yaylada oturan 4 hane İsveç'e yerleşmişti. Göç evlilik düzenini de değiştiriyordu: akraba evliliğinin yerini, Avrupa'da çalışan aynı kökenden biriyle evlilik alıyordu.[1] Kesin
Aşiret ve kol bağlantısı
- Kol: Rişvan'ın Omeran (Ömeranlı oymağı) kolu: 1984 alan araştırması yayla halkını “Ömerli” kabilelerine bağlar.[3] Kesin
- Kürtçe ad: Bircê (yerel bilgi).[4] Kırklar ayrı köy olmamıştır; bugün Ömeranlı'nın mahallesidir.[4]
- Kollar ve köylerin karşılaştırması için bkz. Rişvan Aşireti kolları ve köyleri.
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Ahmet Ağralı, Göçebelikten Yerleşik Hayata Geçen Bir Toplum: Kırklar Yaylası, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü, Sosyal Antropolojide Alan Araştırması ve Uygulaması dersi ödevi, Mayıs 1984 (İÜ Merkez Kütüphanesi, demirbaş 58717).
- ↑ Faruk Söylemez, "Rişvan Aşireti'nin Cemaat, Şahıs ve Yer Adları Üzerine Bir Değerlendirme", Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12 (2002), s. 39–52.
- ↑ Ahmet Ağralı [soyadının ilk harfi taramada silik], Göçebelikten Yerleşik Hayata Geçen Bir Toplum: Kırklar Yaylası, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü, ders ödevi, Mayıs 1984 (İÜ Merkez Kütüphanesi, demirbaş 58717).
- ↑ 4,0 4,1 Yerel bilgi, Kulu, 2026. Sözlü rivayet
Ayrıca bakınız
- Göçebelikten Yerleşik Hayata Geçiş Sürecinde Kırklar Yaylası (1983–1984) — 1983–1984 araştırmasının bölüm bölüm ayrıntılı incelemesi
- Ömeranlı
- Deveden Tuz Fabrikasına
- Ömeranlı: Tarihsel Oluşum, Toplumsal Yapı ve Çevreyle İlişkiler (1983–1984)
- Kırklar Yaylası Yaşlılar İçin Yaşam Merkezi Projesi
Güvenilirlik etiketleri
Bu sayfadaki tarih cümleleri kanıt düzeyine göre işaretlenmiştir: Kesin birincil belge yayımlanmış/aktarılmış · Muhtemel ikincil kaynaklarla destekleniyor · Sözlü rivayet sözlü tarih · Arşivle doğrulanmalı arşiv belgesi görülerek doğrulanmalı · Hipotez araştırmacı yorumu. Ayrıntı: Portal:Orta Anadolu Kürtleri Tarihi.
Düzeltme (18.10.2026): Mahremiyet gereği sülale↔bugünkü soyadı eşlemeleri ve kişi adı kaldırılmıştır.
Kaynakça