Yaylalar

Yaylalar

Yaylalar, eldeki kaynakta İnler Katrancı çevresindeki yayla kullanımını ve bu bağlamda kullanılan Bargî ile Zozan terimlerini açıklayan bir kültür maddesidir.

Giriş

Kaynağa göre Kürdistan’da yaylaya Zozan, Yunak tarafı Canbeglerinde ise Bargî denir. Metinde Bargi/Bargehin Kürtçeye uygun bir kelime olarak görüldüğü, barın yük anlamına geldiği ve bar kırın ifadesinin göç etmek anlamında kullanıldığı belirtilir.

Tarihsel arka plan

Metin, yerel dilde bu eski terimlerin zamanla kaybolduğunu ve yerlerine yayla kelimesinin geçtiğini belirtir. Bu durum, hem göçebe geçmişe hem de dil değişimine işaret eden bir unsur olarak sunulur.

Toplumsal / kültürel / idarî bağlam

Kaynağa göre yaylacılık aile temelli bir düzen içinde örgütlenmişti. Her ailenin ya da aile kolunun belirli yayla sahaları bulunmakta, bu sahalar komşu köylerle sınır ilişkileri içinde tanımlanmaktadır. Ancak günümüzde yaylacılığın yaşanmaması nedeniyle birçok yayla adının unutulduğu belirtilir.

Kaynakta geçen bilgiler

Metinde Yayla Ezet, Yiwiş ve Hecıki Osıke; Yayla Mehi Osıke; Yayla Heysıf; Yayla Yehoyi Usi Melle; Yayla Alişeri Bahri; Yayla male Axe; Yayla male Hec Yiwış ve Are male Hecewzer gibi yayla adları verilir. Bunların Hıdırın Yaylası, Memela, Hespiro, Kırpolu, Kocahacılı, Yaralı, Ilıca ve Dededağ gibi sınır veya komşuluk ilişkileriyle tanımlandığı aktarılır.

Değerlendirme

Eldeki kaynakta yaylalar, yalnız mevsimlik otlak alanları değil; aynı zamanda eski göçebe düzenin dili, aile coğrafyası ve yer hafızasının önemli unsurları olarak görünmektedir.

Ayrıca bakınız

• Gomlar
• Köydeki İn ve Mağaralar
• İnler Katrancı
• Mikailîlerde Gelenek ve Görenekler
• Orta Anadolu Kürtlerinin Yerleşim Tarihi
• Kürt Kültürü
• Mikailî Aşireti

Kaynakça

• Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
• PDF’de aktarılan bölüm(ler): Yaylalarımız / Bargî / Zozan.

Galeri

Bu galeride yer alan görseller, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserden, kullanıcı tarafından açık izin verildiği belirtilerek ve kaynak gösterilerek eklenmiştir.

• 

  PDF s. 244

Mikailîler ve Haymana Kürtleri

Genel çerçeve

• Mikaila (İnler Katrancı)
• Mikailî Aşireti
• Haymana Kürtleri
• Haymanateyn Bölgesi
• Orta Anadolu Kürtleri

İskân ve tarih

• Mecburî İskân ve Orta Anadolu Kürtleri
• Mikailîlerin İskânı
• Osmanlı Arşiv Belgelerinde Mikailî Aşireti
• Orta Anadolu Kürtlerinin Yerleşim Tarihi
• Haymana Kazası

Köyler ve sahalar

• Karye-i Katrancı
• Karye-i Timürözü
• Karye-i Karabek
• Erciş Mikailî Köyleri
• Bazıdaxa
• Ağrı Mikailîleri

Dil, kültür ve inanç

• Ankara'da Kürtçe
• İnler Katrancı'da Kürtçe
• Mikailîlerde Gelenek ve Görenekler
• Mikailîlerde Evlilik Gelenekleri
• Mikailîlerde İnanç
• Mikailîler ve Yezidilikle Ortak İnanç Unsurları