Van ve Ağrı Mikailîleri

Van ve Ağrı Mikailîleri

Van ve Ağrı Mikailîleri, eldeki kaynakta Mikailî Aşiretinin Doğu Anadolu’daki kollarına dair seyahat notları, sözlü soy anlatıları ve yerleşim bilgileri üzerinden ele alınmaktadır. Metin, özellikle Erciş, Çaldıran, Hamur ve Taşlıçay çevresindeki Mikailî yerleşimlerini öne çıkarır.

Giriş

Kaynağa göre 1990’lardan itibaren Van ve Ağrı çevresinden kendilerini Mikailî olarak tanıtan kişilerle temas kurulmuş, ardından bu çevrelerle doğrudan görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen bilgiler, Doğu Anadolu’daki Mikailîlerin yerleşim ağı, ağız özellikleri ve sözlü hafızası hakkında bir çerçeve sunmaktadır.

Tarihsel arka plan

Kaynakta, Ağrı ve Van Mikailîleri arasında anlatılan sözlü hafızaya göre aşirete adını veren Mıko’nun yaklaşık 300 yıl önce İran’ın Maku ve Urmiye taraflarından geldiği, önce Erciş’e yerleştiği, daha sonra ailelerin Aladağlar, Çaldıran, Hamur ve çevresine yayıldığı aktarılır. Bununla birlikte Orta Anadolu’daki Mikailîlerle Doğu Anadolu’daki Mikailîler arasında kesin ve belgelendirilmiş bir ortak soy çizgisi kurulduğu söylenmemektedir.

Toplumsal / kültürel / idarî bağlam

Kaynak, Irak Kürdistanı, Van-Ağrı ve Ankara-Haymana-Polatlı çevresindeki Mikailîlerin farklı Kürtçe lehçe veya ağızlar konuştuklarını belirtir. Buna göre Van ve Ağrı Mikailîleri Serhad Kurmancîsi konuşmakta ve Sünni-Şafii kimliği taşımaktadır. Eserde ayrıca Ademi/Adaman adıyla tanınma, bölgesel aşiret federasyonlarıyla ilişki ve evlilik yoluyla yeniden kurulan akrabalık bağları da vurgulanır.

Kaynakta geçen bilgiler

Kaynakta Erciş çevresinde Pay, Çağırbeg, İşbaşı, Partaş, Mamadel, Mezra Mikailan ve Yılanlı; Çaldıran çevresinde Hanköy, Pira Efdî, Tirşik, Bîşî, Hacı Ziyaret, Şerefxanê jêrî ve Nanparêz; Ağrı çevresinde ise Taşlıçay, Hamur ve bağlı köylerde Mikailî yerleşimlerinden söz edilir. Partaş’ın en eski Mikailî yerleşimlerinden biri olduğu, bazı köylerin diğer aşiretlerle karışık olduğu ve kimi ailelerde ayrıntılı şecere kayıtları bulunduğu belirtilir. Kaynak ayrıca Zilan katliamı, Ağrı başkaldırısı sonrası gelişmeler ve sürgün uygulamaları bağlamında bölgedeki toplumsal hafızaya da yer verir.

Değerlendirme

Eldeki kaynak, Van ve Ağrı Mikailîlerini Orta Anadolu’daki Mikailî hafızasıyla ilişkilendirmeye çalışmakta, ancak bu ilişkiyi esas olarak sözlü anlatılar, aile görüşmeleri ve yerel temaslar üzerinden kurmaktadır. Bu nedenle Doğu kolları ile Orta Anadolu arasındaki bağ, kaynakta önemli görülmekle birlikte kesin bir arşiv zinciriyle tamamlanmış değildir.

Ayrıca bakınız

• Mikailî Aşireti
• İnler Katrancı
• Mikailîlerin İskânı
• Orta Anadolu Kürtleri
• Haymana Kürtleri
• Osmanlı Arşiv Belgelerinde Mikailî Aşireti
• Mikailîlerde İnanç

Kaynakça

• Bu madde, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserde yer alan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.
• PDF’de aktarılan bölüm(ler): Van ve Ağrı Mikailileri; Ağrı Van Seyahatimiz; Erciş Mikailî Köyleri; Bazıdaxa (Çaldıran); Ağrı Mikailîleri.

Galeri

Bu galeride yer alan görseller, Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila/İnler Katrancı adlı eserden, kullanıcı tarafından açık izin verildiği belirtilerek ve kaynak gösterilerek eklenmiştir.

• 

  PDF s. 255

Mikailîler ve Haymana Kürtleri

Genel çerçeve

• Mikaila (İnler Katrancı)
• Mikailî Aşireti
• Haymana Kürtleri
• Haymanateyn Bölgesi
• Orta Anadolu Kürtleri

İskân ve tarih

• Mecburî İskân ve Orta Anadolu Kürtleri
• Mikailîlerin İskânı
• Osmanlı Arşiv Belgelerinde Mikailî Aşireti
• Orta Anadolu Kürtlerinin Yerleşim Tarihi
• Haymana Kazası

Köyler ve sahalar

• Karye-i Katrancı
• Karye-i Timürözü
• Karye-i Karabek
• Erciş Mikailî Köyleri
• Bazıdaxa
• Ağrı Mikailîleri

Dil, kültür ve inanç

• Ankara'da Kürtçe
• İnler Katrancı'da Kürtçe
• Mikailîlerde Gelenek ve Görenekler
• Mikailîlerde Evlilik Gelenekleri
• Mikailîlerde İnanç
• Mikailîler ve Yezidilikle Ortak İnanç Unsurları