Polatlı Kürtleri

Polatlı Kürtleri

Yazar: Dr. Hecibram Mikailî

Tarih: Belirtilmemiş

Kaynak: Bîrnebûn

Bölge: Polatlı / Ankara

Tür: Yöre yazısı

Merieyî nêzan, newêrake camêr dike.

Giriş

Merhaba, Bîrnebûn’un sevgili, sabırlı, inançlı okurları...

Ben Bîrnebûn’da mümkün olduğunca Orta Anadolu Kürt yerleşim birimlerini tanıtacağım. İlk sayıda memleketim olan Ankara Polatlı’dan başlıyorum. Yani en iyi tanıdığım bildiğim yerden.

Polatlı, Türk–Yunan Savaşı esnasında küçük ve önemsiz bir tren istasyonuydu. Tarihte bölgenin idare merkezi Haymana’ydı. Haymana aynı zamanda geleneksel olarak bölge Kürtlerinin merkezi durumundaydı. Osmanlılar buraya çoğu kez bölge Kürtlerinden yöneticiler atıyorlardı.

Bu gün Haymana 5–6 bin nüfuslu küçük bir ilçe olarak kalmışken, Polatlı; Ankara–Eskişehir asfaltı, tren yolu, topçu ve füze okulu ve sanayi bölgesi ilan edilmesi nedeni ile hızla gelişen bir merkezdir.

Nüfusu 100 bine yaklaşmış durumdadır.

Toplam 95 köyden 20’si Kürt köyüdür. Türk köylerinin önemli bir bölümü Cumhuriyet döneminde yerleştirilmiş göçmenlerden oluşur.

Kürt köylerinin hemen tamamı Polatlı’nın güneyinde bulunur. Son yıllarda ilçe merkezinde de Kürt nüfus artmaya başladı. Özellikle Haymana ve Yunak Kürtlerinden de göç alınmaktadır.

Kayabaşı köyü hariç diğer bütün köyler Kurmanci Kürtçesini konuşurlar. Kayabaşı ise Sorani’ye yakın Şeyhbızeyni (Şexbızûnî) ağzı ile konuşur.

Şafii de bulunurken nüfusun tamamına yakını Sünni ve Hanefidir.

Polatlı merkeze ilk toplu Kürt göçü, Kürt kökenli olan ilçe belediye başkanı rahmetli sayın Hacı Kadir Özalp zamanında olmuştur. Hacı Kadir Özalp, Uzunbeyli köyünün sayılı ailelerindendi. 1996 başlarında vefat etti. Allah toprağını bol etsin.

Yerleştirilenler Haymana’nın Şeyhbızeyni (Şexbızûnî) Kürtleriydi. Oturdukları mahalleye Esentepe adı verildi.

Halen Polatlı merkezde toplam 32 bin seçmenin 12 binin Kürt olduğu anlaşılırsa, nüfusun en az 1/3’ünün Kürt olduğu varsayılabilir. (Burada resmi rakam maalesef veremiyoruz.)

Bu sayıda size Polatlı’nın Kürt köylerinin Kürtçe isimlerini, mensup oldukları aşireti ve değiştirilmiş Türkçe isimlerini bir tabela ile vereceğiz.

İleriki sayılarda da tek tek köylerin yapısını analiz etmek istiyoruz.

Burada siz değerli Bîrnebûn okurlarından çok önemli bir beklentim var. Lütfen köylerinizle ilgili tüm bilgileri bize yazılı olarak ulaştırınız.

Bu bilgiler;

• köyün Kürtçe adı
• nüfusu
• hangi aşiretten olduğu
• geldiği tahmin edilen yöre ve tarih
• en çok ilişkide olduğu aşiret
• inanç biçimi
• konuştuğu şive ve lehçe
• köyün kurucu aileleri
• sonradan aldığı göç
• verdiği göç
• yüksek okulda okuyan veya bitirmişlerin sayısı
• Kürtçe konuşma oranı

gibi konuları içermelidir.

Tarihsel ve Sosyolojik Gözlemler

Coğrafik, tarihi ve kültürel olarak bir bütünlük arzeden Orta Anadolu Kürtleri cumhuriyet döneminde idari tedbirler ve dıştan gelen göçle farklı merkezlere bağlanarak bölünmeye çalışıldı.

Polatlı’ya, Cihanbeyli’ye bağlı köylerin çoğunun Cumhuriyet öncesinde Haymana’ya bağlı olduğu gerçeği buna somut bir örnek olarak verilebilir.

Kırım, Bulgaristan, Bosna, Yunanistan ve Orta Asya’dan gelen göçmenlerle, etnik yapı değiştirilmeye çalışıldı.

Gelenler Kürt köylerine yerleştirildikleri gibi Devletçe çok iyi desteklenen köylerde kuruldu.

Bütün bunlara rağmen 75 yıldır varılmak istenen sonuç; hiçte istenildiği gibi olmadı. Kürt köylerine yerleştirilenler 3–5 yıl sonra köyleri terk ettiler.

Kalanlar da Kürtçe öğrenip uyum sağladılar. İstisnalar tabii ki oldu fakat pek az.

Örnek vermek gerekirse; Konya’nın Yunak ilçesine bağlı Küçükhasan köyü Türkleşti. Bunlar Canbeg Kürtleriydi.

Son on yılda TV’nin, dışa açılmanın, şehirleşmenin getirdiği etkiyle Türkçe’nin köylerdeki etkisi hayli arttı.

Ama buna paralel olarak Kürt kimliğini sahiplenmede kuvvetlendi.

Kasım ‘95 seçimlerinde EBOB adına HADEP’e verilen oylar Kürt kimliğine sahip çıkmanın somut bir göstergesiydi.

Bu durum gelecekte azalmayacak, tersine daha da güçlenerek devam edecektir.

Siyasal ve Kimlik Boyutu

Bunun ideolojik, politik nedenleri olmakla birlikte esasen globalleşmeyle ilgisi var.

Dünya küçüldü. Orta Anadolulu Kürt, İranlı, Iraklı, Suriyeli, Diyarbakırlı, Kazakistanlı, Horasanlı Kürtle tanıştı.

Zaten nesiller boyunca “Ben kimim? Nereden geldim? Hangi aşirettenim?” sorgulaması yapılıyordu. Şimdi bunun yanıtını buldular.

Bîrnebûn da işte bunun yazıya dökülmüş belgesidir.

El ve güç birliği ile tarihe önemli eserler bırakabiliriz.

Bölge Kürdü artık şunu sorgulayabiliyor, talep ediyor, istiyor:

• Türkçenin yanısıra Kürtçe’yle de temel eğitim
• Bölgenin kalıcı unsuru olduğunu
• 2 milyona yaklaşan nüfusu ile güçlü ekonomik, sosyal ve kültürel yapısı ile hak sahibi olması gerektiğini

Bu Cumhuriyet’in kurulmasında yukarıda bahsedilen unsurlarla karşılaştırılamayacak kadar emeği olduğunu da biliyor.

Sakarya Savaşı’nın Doğu Cephesi Kürt köyleriydi. Bu köylerden kaybı olmayan yoktur.

Ama maalesef barışta en tabii hakları unutulmuş, inkâr edilmiş, yok edilmeye çalışılmıştır.

Sonuç Çağrısı

Bölge kültürünün korunması ve geliştirilmesi için bizleri tarihi görevler bekliyor.

Önümüzdeki yüz yıllardır biriktirdiğimiz, ihmal ettiğimiz bir iş var. Ve bunu bizden başka yapacak kimse yok.

Haydi vazife başına!

Rastgele!

Not: Eskiden Tatar köyüydü. Erzurum’dan gelen Kürtlerce satın alındı. 40–50 hane.

Polatlı Kürt Köyleri Tablosu

{

Orta Anadolu Kürtleri

Genel

• Bîrnebûn
• Batı Kürtleri Gerçekliği ve Çözüm Perspektifleri
• İç Anadolu Kürtleri

Yöreler

• Polatlı Kürtleri
• Haymana Kürtleri
• Cihanbeyli Kürtleri
• Kulu Kürtleri
• Bala Kürtleri

Topluluklar

• Rışvan
• Canbeg
• Mîkailî
• Şeyhbızeyni
• Tirikan

Kaynak ve Belgeler

• Oymak, Aşiret ve Cemaat Listeleri
• Gotinên Mezinan
• Anadilde Eğitim Kürtçe olunca