12 Eylül Darbesi ve Orta Anadolu'da "Kürtlük

12 Eylül Darbesi, Türkiye'nin siyasi, ekonomik ve sosyal yapısını kökten değiştiren bir dönüm noktası olmuştur. Darbenin hemen ardından sıkı yönetim ilan edilmiş ve tüm kurum ve kuruluşların faaliyetlerine son verilmiştir. Önceden ve iyi planlandığı anlaşılan darbe, ülkede söz sahibi olan tüm politikacıların çoğunun tutuklanması ve siyasetten uzaklaştırılması ile sonuçlanmıştır. Ayrıca, darbe sürecinde çok sayıda solcu militan idam edilmiş, vurulmuş ve işkence görmüş ya da kaybolmuştur. Bu darbenin etkileri hala Türkiye'nin siyasi, toplumsal ve ekonomik yapısı üzerinde hissedilmektedir.

12 Eylül 1980 askerî darbesi ile birlikte, Türkiye genelinde uygulanan sıkıyönetim politikaları, Kulu ve Cihanbeyli bölgesinde de hissedilir. Bu bölgede yaşayan Kürt köyleri özellikle ayrımcı bir şekilde hedef alınmıştır. Cunta, iktidarı ele geçirdikten sonra her yerde çeşitli yöntemlerle halka kendini göstermek ister. Böylece, Kulu ve Cihanbeyli'de yapılan baskınlarda, köylerdeki insanların çeşitli şekilde aşağılandığı ve fiziksel şiddete maruz kaldığı rapor edilmektedir. Bu ayrımcı uygulamalar Türk köylerinde uygulanmamıştır. Bu darbeden sonra Orta Anadolu Kürtleri, devletin etnik kimlik temelli ayrımcılığına maruz kalmışlardır.

1980 askerî darbesi, Türkiye'de siyasi çıkmazların oluştuğu bir dönemde gerçekleşmiştir. Darbe, silahlı kuvvetlerin yönetime el koymasıyla sonuçlanmış ve darbe komutanı Kenan Evren, cumhurbaşkanı olarak ilan edilmiştir. Darbenin hemen ardından yürürlüğe konulan sıkı yönetim, siyasal sistemi tümüyle tasfiye etmiş ve ülkede söz sahibi olan tüm kurum ve kuruluşların faaliyetlerine son verilmiştir. 12 Eylül Darbesi, Kürtler için de ayrımcı bir dönem olarak kabul edilir. Kulu ve Cihanbeyli bölgesinde resmî düzeyde alenileşen ayrımcı politikalar, Kürt köylerinde ilk kez bu kadar kesif şekilde hissedilir. 1983 seçimlerinde ANAP iktidara oturur ve on yıl boyunca ülke yönetiminde söz sahibi olur. Ancak Kürt sorunu ANAP iktidarının başlangıcında sadece "küçük bir asayiş sorunu" olarak görülmüştür ve Kürtlerin etnik kimliğine sahip insanlara yapılan ayrımcılıklar tepki olarak Kürt etnik temelli bir siyasallaşma sürecine girmiştir.

Kulu ve Cihanbeyli bölgesinde bulunan Kürt topluluklarının çoğu, 1980'lerde askerî darbe sonrası ortaya çıkan siyasal sistemde kendilerine yapılan ayrımcılıkları ve Doğu Kürdistan'daki Kürtlerin yaşadığı sorunları görmeye başlamıştır. Bu nedenle, Kürt etnik temelli bir siyasallaşma sürecine girmişlerdir ve yerel seçimlerde darbe öncesinde var olan siyasi partiler yerine, Kürt sorununa çözüm arayacak olan partileri desteklemişlerdir. Bu süreçte, Kulu ve Cihanbeyli'deki Kürt toplulukları, "Doğu Kürtleri" olarak tanımladıkları insanlara uygulanan politikalara tepki olarak, siyasi katılımı arttırmıştır.

Merkez sağ çizgideki partiler, özellikle Turgut Özal döneminde ekonomik iyileşme ve özgürlüklerin arttığını iddia ederken, sol çizgideki partiler ise, Kürt halkının kültürel, etnik ve diğer dışarıda bırakılmış kimliklerine vurgu yapmaktadır. Bu nedenle, Orta Anadolu Kürtleri arasında siyasal tercihlerde çeşitlilik vardır.

Düzeltme (18.10.2026): Bu sayfa Çevik 2018'in (s. 77, 127–128) atıfsız parafrazıdır. "Bu ayrımcı uygulamalar Türk köylerinde uygulanmamıştır" ifadesi kaynakta yoktur; tezdeki tek görüşmeci "Türk köylerinde daha yumuşak bir denetim" olduğunu söyler (s. 77). Tanıklık tek kişiye dayanır; genelleme bu sınırla okunmalıdır.