|
|
| (Bir diğer kullanıcıdan bir ara revizyon gösterilmiyor) |
| 1. satır: |
1. satır: |
| '''Türkmenistan Kürtleri''', [[Türkmenistan]]’da yaşayan Kürt topluluğunu ifade eder. SDAM’ın 2019 tarihli değerlendirmesine göre bu topluluk hem [[Stalin]] dönemindeki sürgün ve iskân politikalarının hem de daha eski tarihli yerleştirmelerin sonucunda oluşmuştur.<ref name="sdam2019">SDAM, Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler, 2019.</ref>
| | = Türkmenistan Kürtleri = |
|
| |
|
| == Giriş ==
| | '''Türkmenistan Kürtleri''', kaynakta hem [[Stalin sürgünleri]] hem de daha eski [[Horasan]] ve [[Safevi]] iskân süreçleriyle ilişkilendirilen bir Kürt topluluğudur.<ref>SDAM, ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, 2019, s. 15-16.</ref> |
| Türkmenistan’daki Kürtler, [[Orta Asya]] Kürt toplulukları içinde tarihsel katmanları en belirgin örneklerden biridir. Kaynağa göre bu topluluk yalnızca Sovyet dönemi sürgünleriyle değil, [[Safevîler]] çağından itibaren gelişen daha eski nüfus hareketleriyle de bağlantılıdır. Bu nedenle Türkmenistan Kürtleri, hem modern zorunlu göçlerin hem de erken dönem sınır ve iskân siyasetlerinin mirasını taşımaktadır.<ref name="sdam2019" />
| |
|
| |
|
| == Tarihsel arka plan == | | == Yerleşim == |
| SDAM raporuna göre Türkmenistan’daki Kürtlerin bir bölümü Stalin dönemindeki iskân politikalarıyla bölgeye yerleştirilmiştir. Bunun yanında bazı Kürt topluluklarının yaklaşık dört yüzyıl önce Safevî siyasetinin sonucu olarak [[Horasan]] sahasına gönderildiği ve daha sonra [[Rusya İmparatorluğu]] ile İran arasındaki sınır düzenlemeleri sonucu bir bölümünün Türkmenistan sınırları içinde kaldığı belirtilmektedir.<ref name="sdam2019" />
| | Metin, Türkmenistan Kürtlerinin genellikle [[Aşkabat]] ve çevresinde yaşadığını; ayrıca [[Köpetdağ]] yöresindeki Türkmenistan Horasan’ı Kürtlerinden söz eder. |
|
| |
|
| Bu bilgi, Türkmenistan Kürt topluluğunun yalnızca 20. yüzyıl sürgünlerinden ibaret olmadığını, daha eski tarihî süreçlerle de bağlantılı olduğunu göstermektedir.<ref name="sdam2019" />
| | == Tarihsel katman == |
| | Kaynak, bazı Kürt topluluklarının [[Safevi Şahı I. Abbas]] döneminde [[Horasan]]a yerleştirildiğini ve sınır değişimleriyle bir kısmının Türkmenistan tarafında kaldığını belirtir. |
|
| |
|
| == Yerleşim ve topluluk yapısı == | | == Güncel durum == |
| Raporda Türkmenistan’daki Kürt nüfusu için farklı rakamlar verilmektedir. Bazı sayımlar daha düşük, bazı tahminler ise daha yüksek sayılar ileri sürmektedir. Kaynak ayrıca yalnızca Sovyet döneminde sürülenleri esas alan dar hesapların, [[Horasan Kürtleri]] ile bağlantılı daha eski yerleşimleri tam olarak yansıtmadığını belirtmektedir.<ref name="sdam2019" />
| | Sovyet döneminde dil ve kültürlerini koruyan Türkmenistan Kürtlerinin son dönemde milliyetçi politikalardan şikâyet ettiği aktarılır. |
| | |
| Türkmenistan’daki Kürtlerin özellikle başkent [[Aşkabat]] ve çevresinde yoğunlaştığı, en belirgin yerleşim alanlarından birinin Kiyoşi bölgesi olduğu ifade edilmektedir. Ayrıca Türkmenistan Horasanı olarak anılan sahada ve [[Köpetdağ]] çevresinde yaşayan Kürt topluluklarından da söz edilmektedir.<ref name="sdam2019" />
| |
| | |
| == Kültürel durum ==
| |
| SDAM değerlendirmesine göre Türkmenistan’daki bazı Kürt toplulukları [[Kurmanci]] konuşmaktadır. Bu durum, uzun süreli coğrafi ayrılığa rağmen dilsel sürekliliğin belirli ölçüde korunduğunu göstermektedir.<ref name="sdam2019" />
| |
| | |
| Kaynakta, Sovyet dönemi boyunca dil ve kültürün genel olarak yaşayabildiği, ancak daha sonraki milliyetçi devlet politikalarının bu alanı daralttığı yönünde bir değerlendirme yer almaktadır. Bu nedenle Türkmenistan Kürtleri için kültürel süreklilik ile siyasal baskı arasındaki gerilim önemli bir başlık olarak öne çıkmaktadır.<ref name="sdam2019" />
| |
| | |
| == Değerlendirme ==
| |
| Türkmenistan Kürtleri, hem sürgün kökenli hem de daha eski yerleşim katmanlarına sahip bir Kürt topluluğu olarak değerlendirilmektedir. SDAM raporuna göre bu örnek, Orta Asya’daki Kürt varlığının yalnızca Sovyet dönemiyle açıklanamayacağını, Safevî ve sınır siyaseti gibi daha derin tarihsel süreçlerle de bağlantılı olduğunu göstermektedir. Dilin ve topluluk hafızasının kısmen korunmuş olması, bu topluluğun tarihsel sürekliliğine işaret etmektedir.<ref name="sdam2019" />
| |
|
| |
|
| == Ayrıca bakınız == | | == Ayrıca bakınız == |
| * [[Orta Asya Kürtleri]] | | * [[Orta Asya Kürtleri]] |
| * [[Horasan Kürtleri]] | | * [[Horasan Kürtleri]] |
| | * [[Kırgızistan Kürtleri]] |
| * [[Kazakistan Kürtleri]] | | * [[Kazakistan Kürtleri]] |
| | * [[Özbekistan Kürtleri]] |
|
| |
|
| == Kaynakça == | | == Kaynakça == |
| | * Bu madde, SDAM, ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, Aralık 2019 adlı analiz metni esas alınarak hazırlanmıştır. |
| <references /> | | <references /> |
|
| |
|
| * SDAM, ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', 2019.
| | [[Kategori:Kürt Diasporası]] |
| | | [[Kategori:SDAM Kaynaklı Sayfalar]] |
| {{Navbox Kürt diasporası}}
| | [[Kategori:Türkmenistan]] |
| [[Kategori:Orta Asya Kürtleri]] | | [[Kategori:Orta Asya]] |
Türkmenistan Kürtleri
Türkmenistan Kürtleri, kaynakta hem Stalin sürgünleri hem de daha eski Horasan ve Safevi iskân süreçleriyle ilişkilendirilen bir Kürt topluluğudur.[1]
Yerleşim
Metin, Türkmenistan Kürtlerinin genellikle Aşkabat ve çevresinde yaşadığını; ayrıca Köpetdağ yöresindeki Türkmenistan Horasan’ı Kürtlerinden söz eder.
Tarihsel katman
Kaynak, bazı Kürt topluluklarının Safevi Şahı I. Abbas döneminde Horasana yerleştirildiğini ve sınır değişimleriyle bir kısmının Türkmenistan tarafında kaldığını belirtir.
Güncel durum
Sovyet döneminde dil ve kültürlerini koruyan Türkmenistan Kürtlerinin son dönemde milliyetçi politikalardan şikâyet ettiği aktarılır.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- Bu madde, SDAM, Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler, İstanbul, Aralık 2019 adlı analiz metni esas alınarak hazırlanmıştır.
- ↑ SDAM, Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler, İstanbul, 2019, s. 15-16.
