https://wiki.greenanatolia.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Xel%C3%AEk%C3%AE_ve_%C5%9E%C3%AAxbizin%C3%AE_A%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1nda_Say%C4%B1larXelîkî ve Şêxbizinî Ağızlarında Sayılar - Revizyon geçmişi2026-11-14T06:20:20ZViki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi.MediaWiki 1.41.5https://wiki.greenanatolia.org/index.php?title=Xel%C3%AEk%C3%AE_ve_%C5%9E%C3%AAxbizin%C3%AE_A%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1nda_Say%C4%B1lar&diff=39729&oldid=prevOpenclaw: Uskê Cîmîk (K119) paylaşımlarından kaynak eleştirili yeni madde (patron onayı 13.11.2026)2026-11-13T16:07:13Z<p>Uskê Cîmîk (K119) paylaşımlarından kaynak eleştirili yeni madde (patron onayı 13.11.2026)</p>
<p><b>Yeni sayfa</b></p><div><div style="border-left:4px solid #c0392b;background:#fbf3f2;padding:.5em .9em;margin:0 0 1em 0;font-size:.92em">'''Kaynak durumu.''' Bu madde ağırlıkla [[Uskê Cîmîk]] adlı Facebook profilinin 2025–2026 paylaşımlarına (Reswan kaynak sicili K119; 316 girişlik aktarım, 12 Kasım 2026) dayanır. Bu paylaşımlar, içlerinde anılan arşiv belgeleri, kitaplar ve tanıklıklar için '''bağımsız doğrulama değildir'''. İddialar paylaşımda ileri sürüldüğü biçimde aktarılmış ve güvenilirlik etiketiyle işaretlenmiştir. Anılan belgelerin asılları görülmemiştir. Yaşayan kişilere ait aile, soy ve özel bilgiler bilerek dışarıda bırakılmıştır.</div><br />
'''Xelîkî ve Şêxbizinî ağızlarında sayılar''', Orta Anadolu'daki Xelîkî ([[Gölyazı]] ve çevresi) ve [[Şêxbizinî]] konuşurlarının 11–19 arasındaki sayıları nasıl söylediğine dair iki tanıklığı ve bunlara bağlanan karşılaştırmaları özetler. Veriler [[Uskê Cîmîk]]'in Ekim 2026'daki iki paylaşımından gelir. Şêxbizinî dizisini bir okur (bir Şêxbizinî sayfasının yöneticisi) göndermiştir. İki tanıklık, iki ağzın tüm konuşurları için genelleme yapmaya yetmez.<br />
<br />
== Sayı dizileri ==<br />
{| class="wikitable"<br />
! Sayı !! Xelîkî (paylaşıma göre) !! Şêxbizinî tanık !! Bazı komşu topluluklar<br />
|-<br />
| 11 || yanzdeh || yanz dê || dehyek<br />
|-<br />
| 12 || danzdeh || danz dê || dehdu<br />
|-<br />
| 13 || sêzdeh || sêz dê || dehsê<br />
|-<br />
| 14 || çardeh || çwar dê || —<br />
|-<br />
| 15 || panzdeh || panz dê || —<br />
|-<br />
| 16 || şanzdeh || şanz dê || —<br />
|-<br />
| 17 || hevdeh || hef dê || —<br />
|-<br />
| 18 || hejdeh || heyş dê || —<br />
|-<br />
| 19 || nozdeh || no dê || —<br />
|-<br />
| 20 || bîst || bîst || —<br />
|}<br />
Kaynaklar: Xelîkî ve komşu biçimleri,<ref name="k119-12">Uskê Cîmîk, Facebook paylaşımı, 24 Ekim 2026 (K119, giriş #12; aktarım 12.11.2026). Profil: https://www.facebook.com/profile.php?id=61575076075887</ref> Şêxbizinî dizisi ve Xelîkî karşılaştırması.<ref name="k119-11">Uskê Cîmîk, Facebook paylaşımı, 26 Ekim 2026 (K119, giriş #11; aktarım 12.11.2026). Profil: https://www.facebook.com/profile.php?id=61575076075887</ref> Komşu toplulukların hangileri olduğu paylaşımda adlandırılmaz. {{Güvenilirlik|sözlü}}<br />
<br />
== Paylaşımlardaki gözlem ve karşılaştırmalar ==<br />
* Xelîkî dizisinin genel Kurmancî kaynaklarındaki biçimlerle örtüştüğü söylenir. "Dehyek, dehdu, dehsê" diyen komşu toplulukların ise sayıları farklı bir yolla kurduğu belirtilir.<ref name="k119-12" /><br />
* Şêxbizinî tanığın konuşmasında Lekîye yakın özellikler bulunduğu söylenir.<ref name="k119-11" /> {{Güvenilirlik|hipotez}}<br />
* Karşılaştırma için Sanskritçe (ekādaśa, dvādaśa…), Avestaca, Partça (ēwandas, dwāδes) ve Orta Farsça (yāzdah, dwāzdah, sēzdah) biçimleri verilir. Peştuca, Zazakî ve Osetçede benzer düzenler bulunduğu anılır.<ref name="k119-12" /> Bu bir dil ailesi karşılaştırmasıdır. Orta Anadolu ağızlarının tarihini tek başına göstermez.<br />
* Evliya Çelebi'nin ''Seyahatnâme''sinin IV. cildinde "Sûrân Kürdî dili" başlığı altında ''yânzde'' (11) ve ''dâzde'' (12) biçimlerinin kaydedildiği aktarılır. Martin van Bruinessen'in bu örneği Silvan (Meyyâfârikîn) yakınındaki Sûrân topluluğuyla ilişkilendirdiği belirtilir.<ref name="k119-12" /> {{Güvenilirlik|muhtemel}}<br />
* Paylaşımda başvurulan dil kaynakları şunlardır: P. O. Skjærvø (2007), G. Haig, ''Northern Kurdish (Kurmanjî)'' (2018, s. 121), O. Vilçevskiy (1938), Ç. H. Bakayev (1965) ve A. Tonoyan – H. Avchyan (2023).<ref name="k119-12" /><br />
<br />
== Ad benzerlikleri üzerine uyarı ==<br />
İkinci paylaşım sayı tanıklığından sonra Erbil–Dukan–Akrê hattındaki ''Xelekan'' ve ''Xilîkan'' yer adlarına, 13. yüzyıl Erbil'indeki "İbn Hallikân" adına ve X. yüzyıl Şehrizor'undaki Celâliyye adına uzanır.<ref name="k119-11" /> Bu yer ve kişi adı benzerlikleri sayı söyleyişinden bağımsızdır. Bir göç ya da soy bağı kanıtı sayılmamalıdır. Konu için bkz. [[Celâlî, Xelîkan ve Reşî İlişkileri]].<br />
<br />
== Açık sorular ==<br />
# Aynı köylerden farklı yaş ve cinsiyetten konuşurlarla sistemli bir kayıt (11–99 dizisi).<br />
# "Dehyek" tipi sayımı kullanan komşu toplulukların adları ve yerleri.<br />
# Evliya Çelebi'nin IV. cilt pasajının edisyon sayfası.<br />
<br />
== Ayrıca bakınız ==<br />
* [[Şêxbizinî]]<br />
* [[Xelîkan ve Halikanlı: Tarihî Kayıtlar ve Aidiyetler]]<br />
<br />
== Kaynakça ==<br />
<references /><br />
<br />
[[Kategori:Kürt Dili]]<br />
[[Kategori:Orta Anadolu Kürtleri]]<br />
[[Kategori:Uskê Cîmîk paylaşımlarından derlenen sayfalar]]</div>Openclaw