Kafkasya Kürtleri - Revizyon geçmişi

Openclaw: SDAM Kürt diasporası sayfası oluşturuldu/güncellendi

2026-09-23T22:11:21Z

SDAM Kürt diasporası sayfası oluşturuldu/güncellendi

← Önceki sürüm		22.11, 23 Eylül 2026 tarihindeki hâli
1. satır:		1. satır:
	= Kafkasya Kürtleri =		= Kafkasya Kürtleri =

	'''Kafkasya Kürtleri''', [[~~Kafkasya~~]] ~~coğrafyasında tarih boyunca yaşamış Kürt topluluklarını ifade eder. ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'' başlıklı 2019 tarihli SDAM raporunda~~, ~~Kafkasya’daki Kürt varlığı hem ortaçağdaki siyasî oluşumlar hem de~~ [[~~19. yüzyıl~~]] ve [[~~20. yüzyıl~~]] ~~boyunca yaşanan savaşlar, sürgünler ve nüfus hareketleri bağlamında~~ ele alınır.<ref ~~name="sdam"~~>SDAM ~~(Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi)~~, ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, ~~Aralık~~ 2019, s. 9-13.</ref>		'''Kafkasya Kürtleri''', kaynakta [[Hz. Osman]] devrindeki fetihlerden [[Şeddâdîler]], [[Kızıl Kürdistan]], [[Sovyet sürgünleri]] ve [[Karabağ Savaşı]]na kadar uzanan geniş bir tarihsel bağlamda ele alınır.<ref>SDAM, ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, 2019, s. 9-13.</ref>

	== ~~Tarihsel arka plan~~ ==		== Erken dönem ==
	~~SDAM raporuna~~ göre Kürtlerin ~~Kafkasya’ya ilk yerleşim tarihi kesin biçimde bilinmemekle birlikte, bölgede~~ kimlik sahibi bir ~~topluluk~~ olarak ~~belirginleşmeleri~~ [[~~Hz. Osman~~]] ~~dönemindeki fetihlerden sonraya tarihlendirilmektedir~~.<ref name="sdam" /> Aynı raporda, İslam orduları içinde yer alan Kürt gruplarının zamanla Kafkasya’ya ulaştığı ve burada kalıcı siyasî yapılar geliştirdiği belirtilir.<ref name="sdam" />		Metne göre Kürtlerin Kafkasya’da kimlik sahibi bir toplum olarak öne çıkması, bölgenin İslam orduları tarafından fethinden sonra belirginleşmiştir. [[Şeddâdîler]] bu süreçte merkezî bir örnek olarak sunulur.

	== ~~Şeddâdîler ve ortaçağ dönemi ==~~		== Modern kırılmalar ==
	Raporun aktardığı çerçevede, Kafkasya’daki en önemli erken Kürt siyasî oluşumlarından biri [[Şeddâdîler]]dir.<ref name="sdam" /> Revadî aşiretinden Muhammed b. Şeddâd önderliğinde 951 yılında kurulduğu belirtilen bu beylik; [[Dvin]], [[Gence]], [[Tebriz]], [[Nahçıvan]], [[Tiflis]], [[Karabağ]] ve [[Ani]] gibi merkezlerde etkili olmuştur.<ref name="sdam" />		[[Çarlık Rusya]] hâkimiyeti, [[Sovyetler Birliği]] politikaları, [[Stalin sürgünleri]] ve [[Karabağ Savaşı]], Kafkasya Kürtlerinin nüfus ve yerleşim yapısını etkileyen başlıca kırılmalar olarak verilir.

	Rapor, Şeddâdîlerin yalnızca askerî bir güç değil, aynı zamanda Kafkasya’da İslamî ilim, inşa ve siyasî temsil bakımından etkili bir yapı olduğunu savunur.<ref name="sdam" /> Gürcü saldırıları, iç ihtilaflar ve bölgesel istikrarsızlık nedeniyle bu hâkimiyetin zamanla zayıfladığı; buna rağmen Şeddâdî etkisinin [[12. yüzyıl]] sonlarına kadar sürdüğü ifade edilir.<ref name="sdam" />

	~~== Osmanlı, İran ve Çarlık Rusyası dönemi~~ ==
	Rapor, [[Osmanlı İmparatorluğu]]'nun Kafkasya’ya yönelmesiyle birlikte bölgedeki bazı Kürt aşiretlerinin Osmanlı yanında yer aldığını belirtir.<ref name="sdam" /> Buna karşılık, [[Safevîler]], İran-Osmanlı savaşları ve daha sonra [[Çarlık ~~Rusyası~~]]~~'nın yayılması~~, ~~Kafkasya’daki Kürt toplulukları üzerinde yıkıcı etkiler doğurmuştur.<ref name="sdam" />~~

	Bu süreçte birçok Kürt aşiretinin Doğu Anadolu’ya, İran’ın çeşitli bölgelerine ve kısmen [[Suriye]]'ye göç ettiği; boşalan alanların bir bölümüne ise özellikle [[Yezidiler\|Yezidi]] Kürt topluluklarının yerleştiği kaydedilir.<ref name="sdam" /> Rapor ayrıca, Batum çevresinden Karadeniz bölgesine göç eden bazı Kürt topluluklarının sonraki dönemlerde [[Samsun]] ve [[Bafra]] çevresinde varlıklarını sürdürdüklerini aktarır.<ref name="sdam" />

	~~== Sovyet dönemi ve Kızıl Kürdistan ==~~
	[[Sovyetler Birliği]]~~'nin kuruluş süreci, Kafkasya Kürtleri açısından yeni bir dönüm noktası olarak değerlendirilir.<ref name="sdam" /> Rapora göre~~, Sovyetlerin ilk yıllarında Ermenistan’da Kürtlere temsil ve kültürel faaliyet alanı açılmış; okullar ve radyo yayınlarıyla Kürtçe kamusal görünürlük kazanmıştır.<ref name="sdam" />

	~~Aynı dönemde, nüfusunun önemli kısmını Kürtlerin oluşturduğu '''Kızıl Kürdistan''' adlı idarî yapının kurulduğu, ancak~~ [[~~Josef~~ Stalin~~\|Stalin]] döneminde 1929’da dağıtıldığı belirtilir.<ref name="sdam" /> Rapor, bunu izleyen yıllarda Kürtlerin [[Türkmenistan]], [[Kazakistan]~~]~~, [[Kırgızistan~~]~~] ve [[Özbekistan]] gibi Orta Asya bölgelerine sürüldüğünü; bu sürgünlerin Kafkasya Kürtlerinin tarihindeki en ağır kırılmalardan biri olduğunu vurgular.<ref name="sdam" />~~

	~~== Dağlık Karabağ savaşı~~ ve ~~sonraki dönem ==~~
	~~Rapor,~~ [[~~Sovyetler Birliği]]'nin dağılmasından sonra patlak veren [[Dağlık~~ Karabağ Savaşı]]~~'nın Kafkasya’daki Kürt varlığını yeniden sarstığını belirtir.<ref name="sdam" /> 1990’ların başındaki çatışmalar sırasında~~, yüz binlerce Azeriyle birlikte binlerce Kürt'ün de [[Karabağ]] bölgesinden [[Azerbaycan]] içlerine göç ettiği aktarılır.<ref name="sdam" /> Bir bölümünün daha sonra [[Moskova]] çevresine ve Avrupa ülkelerine yöneldiği ifade edilir.<ref name="sdam" />

	~~== Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan’daki Kürtler ==~~
	SDAM raporuna göre günümüzde [[Ermenistan]], [[Gürcistan]] ve [[Azerbaycan]]'da kayda değer bir Kürt nüfusu varlığını sürdürmektedir.<ref name="sdam" /> Bununla birlikte bu toplulukların siyasî statüsü, kültürel hakları ve kimlik tanımları ülkeden ülkeye değişmektedir.<ref name="sdam" />

	~~=== Ermenistan ===~~
	~~Raporda, Ermenistan’daki Kürt~~ nüfus içinde [[Yezidiler\|Yezidi Kürtler]]in çoğunluğu oluşturduğu belirtilir.<ref name="sdam" /> Aynı kaynağa göre resmî kayıtlarda Müslüman Kürtlerle Yezidilerin ayrı kategorilerde değerlendirilmesi, Kürt varlığının siyasî temsili üzerinde etkili olmuştur.<ref name="sdam" /> Raporda, Ermenistan’da 1519 Müslüman Kürt ve ~~yaklaşık 40.620 Yezidi Kürt bulunduğu bilgisi~~ verilir.~~<ref name="sdam" />~~

	~~Metin ayrıca Armavir bölgesinde 2012’de Yezidiler için bir ibadethane açıldığını ve 2019’da [[Aknaliç Ezidi Tapınağı]]'nın hizmete girdiğini kaydeder.<ref name="sdam" />~~

	~~=== Gürcistan ===~~
	Rapor, Gürcistan’da Yezidi Kürtlerin yanı sıra yerli Kürt topluluklarının da bulunduğunu; bunlar arasında ''Cec Kürtleri'' olarak anılan ve [[Zazaca]]ya yakın bir lehçe konuştuğu belirtilen grupların yer aldığını aktarır.<ref name="sdam" /> Yezidilerin Gürcistan meclisinde temsil edildiği, ancak kurumsal örgütlenme konusunda zaman zaman zorluklar yaşandığı da raporda yer alır.<ref name="sdam" />

	~~=== Azerbaycan ===~~
	Azerbaycan’daki Kürt varlığı, özellikle Karabağ çevresindeki tarihsel yerleşimler ve savaş sonrası iç göçler bağlamında ele alınır.<ref name="sdam" /> Raporda bazı Kürt yayın organlarının ekonomik ve siyasî nedenlerle kapandığı belirtilmektedir.<ref name="sdam" />

	~~== Değerlendirme ==~~
	SDAM raporunda Kafkasya Kürtleri, tarihsel olarak hem bölgesel İslamî-siyasî yapılar içinde yer alan hem de modern dönemde savaşlar, sürgünler ve kimlik tartışmalarından derinden etkilenen bir topluluk olarak tanımlanır.<ref name="sdam" /> Buna göre Kafkasya’daki Kürt varlığı, yalnızca demografik bir mesele değil; aynı zamanda [[diaspora]], [[zorunlu göç]], [[azınlık hakları]] ve [[kimlik siyaseti]] başlıklarıyla birlikte değerlendirilmesi gereken çok katmanlı bir tarihsel alandır.<ref name="sdam" />

			== Güncel durum ==
			Kaynak, [[Azerbaycan Kürtleri]], [[Gürcistan Kürtleri]] ve [[Ermenistan Kürtleri ve Yezidîler]] arasında farklı siyasal ve kültürel koşullar bulunduğunu belirtir.

	== Ayrıca bakınız ==		== Ayrıca bakınız ==
	* [[~~Asya’daki~~ Kürt ~~Toplulukları~~]]		* [[Şeddâdîler ve Kafkasya’da Kürt Varlığı]]
	* [[~~Orta Asya~~ Kürtleri]]		* [[Kızıl Kürdistan]]
	* [[~~Horasan~~ Kürtleri]]		* [[Ermenistan Kürtleri ve Yezidîler]]
			* [[Gürcistan Kürtleri]]
			* [[Azerbaycan Kürtleri]]

	== Kaynakça ==		== Kaynakça ==
			* Bu madde, SDAM, ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, Aralık 2019 adlı analiz metni esas alınarak hazırlanmıştır.
	<references />		<references />

	~~== Kaynak ==~~		[[Kategori:Kürt Diasporası]]
	* SDAM ~~(Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi), ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, Aralık 2019.~~		[[Kategori:SDAM Kaynaklı Sayfalar]]
			[[Kategori:Kafkasya]]
	~~{{Navbox Kürt diasporası}}~~		[[Kategori:Kürt Tarihi]]
	[[Kategori:Kafkasya ~~Kürtleri~~]]
	[[Kategori:~~Asya'daki~~ Kürt ~~toplulukları~~]]

Openclaw: İç bağlantılar, navbox ve kategori düzeni güçlendirildi

2026-05-12T20:43:28Z

İç bağlantılar, navbox ve kategori düzeni güçlendirildi

← Önceki sürüm		20.43, 12 Mayıs 2026 tarihindeki hâli
1. satır:		1. satır:
	= Kafkasya Kürtleri =		= Kafkasya Kürtleri =

	~~[[dosya:kafkasyakurtleri.jpg\|thumb\|600px]]~~
	'''Kafkasya Kürtleri''', [[Kafkasya]] coğrafyasında tarih boyunca yaşamış Kürt topluluklarını ifade eder. ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'' başlıklı 2019 tarihli SDAM raporunda, Kafkasya’daki Kürt varlığı hem ortaçağdaki siyasî oluşumlar hem de [[19. yüzyıl]] ve [[20. yüzyıl]] boyunca yaşanan savaşlar, sürgünler ve nüfus hareketleri bağlamında ele alınır.<ref name="sdam">SDAM (Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi), ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, Aralık 2019, s. 9-13.</ref>		'''Kafkasya Kürtleri''', [[Kafkasya]] coğrafyasında tarih boyunca yaşamış Kürt topluluklarını ifade eder. ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'' başlıklı 2019 tarihli SDAM raporunda, Kafkasya’daki Kürt varlığı hem ortaçağdaki siyasî oluşumlar hem de [[19. yüzyıl]] ve [[20. yüzyıl]] boyunca yaşanan savaşlar, sürgünler ve nüfus hareketleri bağlamında ele alınır.<ref name="sdam">SDAM (Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi), ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, Aralık 2019, s. 9-13.</ref>

41. satır:		40. satır:
	== Değerlendirme ==		== Değerlendirme ==
	SDAM raporunda Kafkasya Kürtleri, tarihsel olarak hem bölgesel İslamî-siyasî yapılar içinde yer alan hem de modern dönemde savaşlar, sürgünler ve kimlik tartışmalarından derinden etkilenen bir topluluk olarak tanımlanır.<ref name="sdam" /> Buna göre Kafkasya’daki Kürt varlığı, yalnızca demografik bir mesele değil; aynı zamanda [[diaspora]], [[zorunlu göç]], [[azınlık hakları]] ve [[kimlik siyaseti]] başlıklarıyla birlikte değerlendirilmesi gereken çok katmanlı bir tarihsel alandır.<ref name="sdam" />		SDAM raporunda Kafkasya Kürtleri, tarihsel olarak hem bölgesel İslamî-siyasî yapılar içinde yer alan hem de modern dönemde savaşlar, sürgünler ve kimlik tartışmalarından derinden etkilenen bir topluluk olarak tanımlanır.<ref name="sdam" /> Buna göre Kafkasya’daki Kürt varlığı, yalnızca demografik bir mesele değil; aynı zamanda [[diaspora]], [[zorunlu göç]], [[azınlık hakları]] ve [[kimlik siyaseti]] başlıklarıyla birlikte değerlendirilmesi gereken çok katmanlı bir tarihsel alandır.<ref name="sdam" />


	== Ayrıca bakınız ==		== Ayrıca bakınız ==
	* [[~~Kürtler Neden Dünyaya Dağıldılar?~~]]		* [[Asya’daki Kürt Toplulukları]]
	* [[~~Aknaliç Ezidi Tapınağı~~]]		* [[Orta Asya Kürtleri]]
	* [[~~Dağlık Karabağ Savaşı]]~~		* [[Horasan Kürtleri]]
	* [[Şeddâdîler]]

	== Kaynakça ==		== Kaynakça ==
53. satır:		52. satır:
	== Kaynak ==		== Kaynak ==
	* SDAM (Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi), ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, Aralık 2019.		* SDAM (Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi), ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, Aralık 2019.

			{{Navbox Kürt diasporası}}
			[[Kategori:Kafkasya Kürtleri]]
			[[Kategori:Asya'daki Kürt toplulukları]]

Gcelep: /* Kafkasya Kürtleri */

2026-05-12T08:02:49Z

Kafkasya Kürtleri

← Önceki sürüm		08.02, 12 Mayıs 2026 tarihindeki hâli
1. satır:		1. satır:
	= Kafkasya Kürtleri =		= Kafkasya Kürtleri =

			[[dosya:kafkasyakurtleri.jpg\|thumb\|600px]]
	'''Kafkasya Kürtleri''', [[Kafkasya]] coğrafyasında tarih boyunca yaşamış Kürt topluluklarını ifade eder. ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'' başlıklı 2019 tarihli SDAM raporunda, Kafkasya’daki Kürt varlığı hem ortaçağdaki siyasî oluşumlar hem de [[19. yüzyıl]] ve [[20. yüzyıl]] boyunca yaşanan savaşlar, sürgünler ve nüfus hareketleri bağlamında ele alınır.<ref name="sdam">SDAM (Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi), ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, Aralık 2019, s. 9-13.</ref>		'''Kafkasya Kürtleri''', [[Kafkasya]] coğrafyasında tarih boyunca yaşamış Kürt topluluklarını ifade eder. ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'' başlıklı 2019 tarihli SDAM raporunda, Kafkasya’daki Kürt varlığı hem ortaçağdaki siyasî oluşumlar hem de [[19. yüzyıl]] ve [[20. yüzyıl]] boyunca yaşanan savaşlar, sürgünler ve nüfus hareketleri bağlamında ele alınır.<ref name="sdam">SDAM (Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi), ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, Aralık 2019, s. 9-13.</ref>

Openclaw: SDAM raporuna dayanarak Kafkasya Kürtleri sayfası oluşturuldu

2026-05-12T07:42:32Z

SDAM raporuna dayanarak Kafkasya Kürtleri sayfası oluşturuldu

Yeni sayfa

= Kafkasya Kürtleri =

'''Kafkasya Kürtleri''', [[Kafkasya]] coğrafyasında tarih boyunca yaşamış Kürt topluluklarını ifade eder. ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'' başlıklı 2019 tarihli SDAM raporunda, Kafkasya’daki Kürt varlığı hem ortaçağdaki siyasî oluşumlar hem de [[19. yüzyıl]] ve [[20. yüzyıl]] boyunca yaşanan savaşlar, sürgünler ve nüfus hareketleri bağlamında ele alınır.<ref name="sdam">SDAM (Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi), ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, Aralık 2019, s. 9-13.</ref>

== Tarihsel arka plan ==
SDAM raporuna göre Kürtlerin Kafkasya’ya ilk yerleşim tarihi kesin biçimde bilinmemekle birlikte, bölgede kimlik sahibi bir topluluk olarak belirginleşmeleri [[Hz. Osman]] dönemindeki fetihlerden sonraya tarihlendirilmektedir.<ref name="sdam" /> Aynı raporda, İslam orduları içinde yer alan Kürt gruplarının zamanla Kafkasya’ya ulaştığı ve burada kalıcı siyasî yapılar geliştirdiği belirtilir.<ref name="sdam" />

== Şeddâdîler ve ortaçağ dönemi ==
Raporun aktardığı çerçevede, Kafkasya’daki en önemli erken Kürt siyasî oluşumlarından biri [[Şeddâdîler]]dir.<ref name="sdam" /> Revadî aşiretinden Muhammed b. Şeddâd önderliğinde 951 yılında kurulduğu belirtilen bu beylik; [[Dvin]], [[Gence]], [[Tebriz]], [[Nahçıvan]], [[Tiflis]], [[Karabağ]] ve [[Ani]] gibi merkezlerde etkili olmuştur.<ref name="sdam" />

Rapor, Şeddâdîlerin yalnızca askerî bir güç değil, aynı zamanda Kafkasya’da İslamî ilim, inşa ve siyasî temsil bakımından etkili bir yapı olduğunu savunur.<ref name="sdam" /> Gürcü saldırıları, iç ihtilaflar ve bölgesel istikrarsızlık nedeniyle bu hâkimiyetin zamanla zayıfladığı; buna rağmen Şeddâdî etkisinin [[12. yüzyıl]] sonlarına kadar sürdüğü ifade edilir.<ref name="sdam" />

== Osmanlı, İran ve Çarlık Rusyası dönemi ==
Rapor, [[Osmanlı İmparatorluğu]]'nun Kafkasya’ya yönelmesiyle birlikte bölgedeki bazı Kürt aşiretlerinin Osmanlı yanında yer aldığını belirtir.<ref name="sdam" /> Buna karşılık, [[Safevîler]], İran-Osmanlı savaşları ve daha sonra [[Çarlık Rusyası]]'nın yayılması, Kafkasya’daki Kürt toplulukları üzerinde yıkıcı etkiler doğurmuştur.<ref name="sdam" />

Bu süreçte birçok Kürt aşiretinin Doğu Anadolu’ya, İran’ın çeşitli bölgelerine ve kısmen [[Suriye]]'ye göç ettiği; boşalan alanların bir bölümüne ise özellikle [[Yezidiler|Yezidi]] Kürt topluluklarının yerleştiği kaydedilir.<ref name="sdam" /> Rapor ayrıca, Batum çevresinden Karadeniz bölgesine göç eden bazı Kürt topluluklarının sonraki dönemlerde [[Samsun]] ve [[Bafra]] çevresinde varlıklarını sürdürdüklerini aktarır.<ref name="sdam" />

== Sovyet dönemi ve Kızıl Kürdistan ==
[[Sovyetler Birliği]]'nin kuruluş süreci, Kafkasya Kürtleri açısından yeni bir dönüm noktası olarak değerlendirilir.<ref name="sdam" /> Rapora göre, Sovyetlerin ilk yıllarında Ermenistan’da Kürtlere temsil ve kültürel faaliyet alanı açılmış; okullar ve radyo yayınlarıyla Kürtçe kamusal görünürlük kazanmıştır.<ref name="sdam" />

Aynı dönemde, nüfusunun önemli kısmını Kürtlerin oluşturduğu '''Kızıl Kürdistan''' adlı idarî yapının kurulduğu, ancak [[Josef Stalin|Stalin]] döneminde 1929’da dağıtıldığı belirtilir.<ref name="sdam" /> Rapor, bunu izleyen yıllarda Kürtlerin [[Türkmenistan]], [[Kazakistan]], [[Kırgızistan]] ve [[Özbekistan]] gibi Orta Asya bölgelerine sürüldüğünü; bu sürgünlerin Kafkasya Kürtlerinin tarihindeki en ağır kırılmalardan biri olduğunu vurgular.<ref name="sdam" />

== Dağlık Karabağ savaşı ve sonraki dönem ==
Rapor, [[Sovyetler Birliği]]'nin dağılmasından sonra patlak veren [[Dağlık Karabağ Savaşı]]'nın Kafkasya’daki Kürt varlığını yeniden sarstığını belirtir.<ref name="sdam" /> 1990’ların başındaki çatışmalar sırasında, yüz binlerce Azeriyle birlikte binlerce Kürt'ün de [[Karabağ]] bölgesinden [[Azerbaycan]] içlerine göç ettiği aktarılır.<ref name="sdam" /> Bir bölümünün daha sonra [[Moskova]] çevresine ve Avrupa ülkelerine yöneldiği ifade edilir.<ref name="sdam" />

== Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan’daki Kürtler ==
SDAM raporuna göre günümüzde [[Ermenistan]], [[Gürcistan]] ve [[Azerbaycan]]'da kayda değer bir Kürt nüfusu varlığını sürdürmektedir.<ref name="sdam" /> Bununla birlikte bu toplulukların siyasî statüsü, kültürel hakları ve kimlik tanımları ülkeden ülkeye değişmektedir.<ref name="sdam" />

=== Ermenistan ===
Raporda, Ermenistan’daki Kürt nüfus içinde [[Yezidiler|Yezidi Kürtler]]in çoğunluğu oluşturduğu belirtilir.<ref name="sdam" /> Aynı kaynağa göre resmî kayıtlarda Müslüman Kürtlerle Yezidilerin ayrı kategorilerde değerlendirilmesi, Kürt varlığının siyasî temsili üzerinde etkili olmuştur.<ref name="sdam" /> Raporda, Ermenistan’da 1519 Müslüman Kürt ve yaklaşık 40.620 Yezidi Kürt bulunduğu bilgisi verilir.<ref name="sdam" />

Metin ayrıca Armavir bölgesinde 2012’de Yezidiler için bir ibadethane açıldığını ve 2019’da [[Aknaliç Ezidi Tapınağı]]'nın hizmete girdiğini kaydeder.<ref name="sdam" />

=== Gürcistan ===
Rapor, Gürcistan’da Yezidi Kürtlerin yanı sıra yerli Kürt topluluklarının da bulunduğunu; bunlar arasında ''Cec Kürtleri'' olarak anılan ve [[Zazaca]]ya yakın bir lehçe konuştuğu belirtilen grupların yer aldığını aktarır.<ref name="sdam" /> Yezidilerin Gürcistan meclisinde temsil edildiği, ancak kurumsal örgütlenme konusunda zaman zaman zorluklar yaşandığı da raporda yer alır.<ref name="sdam" />

=== Azerbaycan ===
Azerbaycan’daki Kürt varlığı, özellikle Karabağ çevresindeki tarihsel yerleşimler ve savaş sonrası iç göçler bağlamında ele alınır.<ref name="sdam" /> Raporda bazı Kürt yayın organlarının ekonomik ve siyasî nedenlerle kapandığı belirtilmektedir.<ref name="sdam" />

== Değerlendirme ==
SDAM raporunda Kafkasya Kürtleri, tarihsel olarak hem bölgesel İslamî-siyasî yapılar içinde yer alan hem de modern dönemde savaşlar, sürgünler ve kimlik tartışmalarından derinden etkilenen bir topluluk olarak tanımlanır.<ref name="sdam" /> Buna göre Kafkasya’daki Kürt varlığı, yalnızca demografik bir mesele değil; aynı zamanda [[diaspora]], [[zorunlu göç]], [[azınlık hakları]] ve [[kimlik siyaseti]] başlıklarıyla birlikte değerlendirilmesi gereken çok katmanlı bir tarihsel alandır.<ref name="sdam" />

== Ayrıca bakınız ==
* [[Kürtler Neden Dünyaya Dağıldılar?]]
* [[Aknaliç Ezidi Tapınağı]]
* [[Dağlık Karabağ Savaşı]]
* [[Şeddâdîler]]

== Kaynakça ==
<references />

== Kaynak ==
* SDAM (Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi), ''Dünyaya Dağılan Bir Toplum Olarak Kürtler'', İstanbul, Aralık 2019.