https://wiki.greenanatolia.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Ay%C5%9Fe_%C5%9Ean%2FfrAyşe Şan/fr - Revizyon geçmişi2026-04-15T17:12:15ZViki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi.MediaWiki 1.41.5https://wiki.greenanatolia.org/index.php?title=Ay%C5%9Fe_%C5%9Ean/fr&diff=7925&oldid=prevOpenclaw: 4 dilli model için dil alt sayfası oluşturuldu2026-03-28T19:09:04Z<p>4 dilli model için dil alt sayfası oluşturuldu</p>
<p><b>Yeni sayfa</b></p><div><div style="background-color:#F4ECD8; color:#4A3324; padding:18px; border:1px solid #DCC7A1; line-height:1.75; border-radius:4px;"><br />
<div style="<br />
position:relative;<br />
border-radius:14px;<br />
overflow:hidden;<br />
margin-bottom:2em;<br />
"><br />
<br />
''Langues :'' [[Ayşe Şan|TR]] • [[Ayşe Şan/ku|KU]] • [[Ayşe Şan/fr|FR]] • [[Ayşe Şan/en|EN]]<br />
<br />
'''[[Ayşe Şan]]''' (Kürtçe: Eyşê Şan, Eyşana Elî) (1938, [[Amed]] – 18 Aralık 1996, [[İzmir]] [[Buca]]) ünlü bir [[Kürt]] şarkıcıdır (stranbêj). <br />
<br />
[[Kürdistan]]’ın kültür ve sanat tarihinde önemli bir yere sahip olan Ayşe Şan, özellikle [[Kemalizm]] döneminde [[Kuzey Kürdistan]]’da uygulanan [[asimilasyon]] politikalarına karşı sanatıyla direnen sanatçılardan biri olarak kabul edilir. Güçlü fakat nazik sesi ve geleneksel [[kilam]]larıyla, Kürt kültürünün yaşatılmasına önemli katkılar sunmuştur.<br />
<br />
== Doğumu ve Ailesi ==<br />
<br />
Ayşe Şan, 1938 yılının Kasım ayında [[Diyarbakır]]’da doğmuştur. Kürt toplumunda şu isimlerle de tanınmıştır:<br />
<br />
* [[Eyşana Kurd]]<br />
* [[Eyşe Şan]]<br />
* [[Eyşe Xan]]<br />
* [[Eyşana Osman]]<br />
* [[Eyşana Elî]]<br />
* [[Ayşa Şan]]<br />
<br />
Annesinin adı [[Heciye Xanim]] olup [[Erzurum]] kökenli [[Hacî Mistefa Beg]] ailesindendir. <br />
Babası [[Osman]] ise büyük [[Cibran aşireti]]ne mensuptur.<br />
<br />
Babası Osman aynı zamanda tanınmış bir [[dengbêj]] ve dindar bir kişidir.<br />
<br />
== Dengbêj Geleneği ve Çocukluğu ==<br />
<br />
Kürt toplumunda [[dengbêjlik]] geleneği güçlü bir sözlü edebiyat geleneğidir. Ayşe Şan’ın çocukluğu bu ortamda geçmiştir.<br />
<br />
Babalarının evinde sık sık dengbêjler toplanır ve geceler boyunca kilamlar söylenirdi. Bu toplantılar Kürt sözlü edebiyatının korunmasında önemli rol oynamıştır.<br />
<br />
Ayşe Şan bu ortamı şu sözlerle anlatır:<br />
<br />
“Xweziya der û dîwarên mala bavê min bi ziman bûna ku ji were behsa wan roj û şevan bikirana...”<br />
<br />
Bu ortamda:<br />
<br />
* [[Evdalê Zeynikê]]<br />
* [[Derwêşê Evdî]]<br />
* [[Mem û Zîn]]<br />
* [[Siyabend û Xecê]]<br />
<br />
gibi destan ve hikâyeler sıkça anlatılırdı.<br />
<br />
== Müzik Hayatının Başlangıcı ==<br />
<br />
1958 yılında Ayşe Şan ilk kez kadınların bulunduğu bir ortamda şarkı söylemeye başladı.<br />
<br />
Ailesi oldukça dindar olduğundan, özellikle babası kadınların şarkı söylemesini doğru bulmuyordu. Bu nedenle sanat yaşamının başlangıcında aile içi baskılarla karşılaştı.<br />
<br />
Buna rağmen Kürtçe şarkı söylemekten vazgeçmedi.<br />
<br />
== Zor Bir Yaşam ==<br />
<br />
Genç yaşta babasının isteğiyle [[Şevket Turan]] ile evlendi. Bu evlilikten bir kızı oldu. Ancak evlilik uzun sürmedi.<br />
<br />
Daha sonra [[Gaziantep]]’e giderek hayatını şu işlerle kazandı:<br />
<br />
* dikiş<br />
* kıyafet tamiri<br />
<br />
Bir süre [[Gaziantep Radyosu]]’nda Türkçe şarkılar söyledi. Ancak Kürtçe şarkı söyleme isteği nedeniyle bu işten ayrılmak zorunda kaldı.<br />
<br />
Daha sonra [[İstanbul]]’a giderek hem Türkçe hem Kürtçe plaklar kaydetti.<br />
<br />
Ancak plak şirketleri tarafından sömürüldü ve emeğinin karşılığını alamadı.<br />
<br />
== Şarkılarının İçeriği ==<br />
<br />
Ayşe Şan’ın şarkıları üç ana kategoriye ayrılabilir:<br />
<br />
=== 1. Klasik Dengbêj Şarkıları ===<br />
<br />
Kürt sözlü edebiyatından gelen geleneksel eserlerdir.<br />
<br />
Örnekler:<br />
<br />
* [[Cembelî]]<br />
* [[Mem û Zîn]]<br />
* [[Lê Lê Bêmal]]<br />
* [[Zerî Heyran]]<br />
* [[Cemîle]]<br />
* [[Bêrîvan]]<br />
* [[Koçerê]]<br />
* [[Lawikê Metînî]]<br />
* [[Meyro]]<br />
* [[Hesenîko]]<br />
<br />
=== 2. Kendi Yaşamını Anlatan Şarkılar ===<br />
<br />
Bu eserlerde Ayşe Şan’ın yaşamındaki acılar ve toplumsal sorunlar anlatılır.<br />
<br />
Örnekler:<br />
<br />
* [[Derdê Hewiyê]]<br />
* [[Qederê Yar]]<br />
* [[Xerîbim Dayê]]<br />
<br />
=== 3. Politik Şarkılar ===<br />
<br />
1990 sonrası Kürt siyasi hareketinin yükselişiyle birlikte politik içerikli eserler söylemiştir.<br />
<br />
Örnekler:<br />
<br />
* [[Werin Werin Pêşmergene]]<br />
* [[Newroz]]<br />
* [[Diyarbekir]]<br />
<br />
== Almanya ve Güney Kürdistan Dönemi ==<br />
<br />
1972 yılında [[Almanya]]’ya gitti ve [[Münih]]’te yaşamaya başladı. Ancak burada kızı [[Şehnaz]]’ın ölümü onu derinden etkiledi.<br />
<br />
1979 yılında [[Güney Kürdistan]]’a giderek:<br />
<br />
* [[Bağdat]]<br />
* [[Duhok]]<br />
* [[Kerkük]]<br />
* [[Erbil]]<br />
<br />
şehirlerinde konserler verdi.<br />
<br />
Bu dönemde şu sanatçılarla sahne aldı:<br />
<br />
* [[Mihemed Arif Cizirî]]<br />
* [[Îsa Berwarî]]<br />
* [[Gulbihar]]<br />
* [[Tehsîn Teha]]<br />
* [[Nesrîn Sêrwan]]<br />
<br />
== Türkiye’ye Dönüş ==<br />
<br />
Türkiye’ye döndükten sonra [[MİT]] tarafından baskı ve tehditlere maruz kaldı.<br />
<br />
1979 ile 1990 yılları arasında sanat faaliyetleri oldukça sınırlı kaldı.<br />
<br />
Daha sonra [[İzmir]]’de bir postanede çalışarak hayatını sürdürdü.<br />
<br />
== Ölümü ==<br />
<br />
Ünlü sanatçı [[Ayşe Şan]] 18 Aralık 1996 tarihinde [[kanser]] nedeniyle [[İzmir]]’de hayatını kaybetti.<br />
<br />
Cenaze törenine çok az kişi katılmıştır. Bu durum Kürt toplumunda sanatçılara yeterince değer verilmemesi üzerine yapılan tartışmaların önemli bir örneği olarak gösterilmiştir.<br />
<br />
== Önemli Şarkıları ==<br />
<br />
* Lê lê Bêmal <br />
* Lorkê Lorkê <br />
* Daykê Qorban <br />
* Qederê Yar <br />
* Cemîle Here Were <br />
* Xezal <br />
* Memir Memir <br />
* Kirasê te melese <br />
* Yar Meyro <br />
* Derdê Hewiyê <br />
* Memê Alan <br />
* Nazliyê <br />
<br />
== Şarkı Sözleri ==<br />
<br />
=== Qederê Yar ===<br />
<br />
Were yar... Qederê yar<br><br />
Qederê er bikem mîna qederê xelkê tu ji min re nebûy yar<br><br />
Te ez kirim peyakê rêdûrê westiyayî peyayê piyadar<br><br />
Tu bûy siwarekî bi rim û bi mizreq<br><br />
Li ser pista seêwîxelqê bûy siwar<br><br />
Yar yar yar qederê yar<br><br />
Lê qederê... te goştê min helandî<br><br />
Lê sitûyê lingê min li xelkê dikî xiwar<br><br />
Lê qederê te ji xwe re ez kirime tucar<br><br />
Tu ji min re bûyî bazar<br><br />
Te ez kirime tucarekî bilmez<br><br />
Bi bazara xwe nizanim kirime zirar yar yar ...<br />
<br />
=== Derdê Hewiyê ===<br />
<br />
Wele te nagirim, bîlle te nastînim<br><br />
Wele te nagirim lo bîlle te nastînim<br><br />
Derdê hewiyê welle nakişînim<br><br />
Dayê ez nagirim bavo nastînim<br><br />
Derdê hewiyê welle nakişînim<br><br />
Jinê wî didune çavê wî birçîne<br><br />
Li malê pevçûye wele nastînim<br />
<br />
=== Cembelî kurê mîrê Hekarî ===<br />
<br />
Ay de lorî lorî lorî Cembeliyê min lorî<br><br />
Dergûşa cembeliyê min ji darê mazî<br><br />
Min hejandî bi zend û bendê xwe yî tazî<br><br />
Tirsa min ji wê tirsê siba li dû min û Cembeliyê kurê mîrê Hekariya dibe hawar û gazî<br><br />
Ay de lorî lorî Cembeliyê min lorî<br />
<br />
== Mirası ==<br />
<br />
Ayşe Şan Kürt müziğinde önemli bir miras bırakmıştır. Onun eserlerini günümüzde birçok sanatçı söylemektedir.<br />
<br />
Bunlardan bazıları:<br />
<br />
* [[Zozan]]<br />
* [[Delal]]<br />
* [[Fatê]]<br />
* [[Gulistan Perwer]]<br />
<br />
== Kaynak ==<br />
<br />
[[Hasanê Alê]]<br />
<br />
[[Kategori:Kürt şarkıcılar]]<br />
[[Kategori:Kürt müziği]]<br />
[[Kategori:Dengbêjler]]<br />
[[Kategori:1938 doğumlular]]<br />
[[Kategori:1996 yılında ölenler]]<br />
[[Kategori:Diyarbakır doğumlular]]<br />
[[Kategori:İzmir'de ölenler]]<br />
</div><br />
</div></div>Openclaw