Openclaw: KayıtMeta veri modeli eklendi

2026-03-28T21:37:49Z

KayıtMeta veri modeli eklendi

← Önceki sürüm		21.37, 28 Mart 2026 tarihindeki hâli
219. satır:		219. satır:
	</div>		</div>
	</div>		</div>

			{{KayıtMeta\|Tur=Kişi\|AltTur=Müzisyen\|Bolge=Amed\|Yerlesim=Amed\|Donem=20. yüzyıl\|Yil=1938\|DilDurumu=TR\|CokDilli=Hayır\|KaynakTuru=Biyografi\|OneCikan=Evet\|Durum=Yayında}}

Openclaw: Standart sayfa kapsayıcı div yapısı eklendi

2026-03-28T03:58:37Z

Standart sayfa kapsayıcı div yapısı eklendi

@@ 1. satır: / 1. satır: @@
+<div style="background-color:#F4ECD8; color:#4A3324; padding:18px; border:1px solid #DCC7A1; line-height:1.75; border-radius:4px;">
 '''[[Ayşe Şan]]''' (Kürtçe: Eyşê Şan, Eyşana Elî) (1938, [[Amed]] – 18 Aralık 1996, [[İzmir]] [[Buca]]) ünlü bir [[Kürt]] şarkıcıdır (stranbêj).
@@ 211. satır: / 217. satır: @@
 [[Kategori:Diyarbakır doğumlular]]
 [[Kategori:İzmir'de ölenler]]

Gcelep: " '''Ayşe Şan''' (Kürtçe: Eyşê Şan, Eyşana Elî) (1938, Amed – 18 Aralık 1996, İzmir Buca) ünlü bir Kürt şarkıcıdır (stranbêj). Kürdistan’ın kültür ve sanat tarihinde önemli bir yere sahip olan Ayşe Şan, özellikle Kemalizm döneminde Kuzey Kürdistan’da uygulanan asimilasyon politikalarına karşı sanatıyla direnen sanatçılardan biri olarak kabul edilir. Güçlü fakat nazik sesi..." içeriğiyle yeni sayfa oluşturdu

2026-03-13T20:04:32Z

" '''Ayşe Şan''' (Kürtçe: Eyşê Şan, Eyşana Elî) (1938, Amed – 18 Aralık 1996, İzmir Buca) ünlü bir Kürt şarkıcıdır (stranbêj). Kürdistan’ın kültür ve sanat tarihinde önemli bir yere sahip olan Ayşe Şan, özellikle Kemalizm döneminde Kuzey Kürdistan’da uygulanan asimilasyon politikalarına karşı sanatıyla direnen sanatçılardan biri olarak kabul edilir. Güçlü fakat nazik sesi..." içeriğiyle yeni sayfa oluşturdu

Yeni sayfa

'''[[Ayşe Şan]]''' (Kürtçe: Eyşê Şan, Eyşana Elî) (1938, [[Amed]] – 18 Aralık 1996, [[İzmir]] [[Buca]]) ünlü bir [[Kürt]] şarkıcıdır (stranbêj).

[[Kürdistan]]’ın kültür ve sanat tarihinde önemli bir yere sahip olan Ayşe Şan, özellikle [[Kemalizm]] döneminde [[Kuzey Kürdistan]]’da uygulanan [[asimilasyon]] politikalarına karşı sanatıyla direnen sanatçılardan biri olarak kabul edilir. Güçlü fakat nazik sesi ve geleneksel [[kilam]]larıyla, Kürt kültürünün yaşatılmasına önemli katkılar sunmuştur.

== Doğumu ve Ailesi ==

Ayşe Şan, 1938 yılının Kasım ayında [[Diyarbakır]]’da doğmuştur. Kürt toplumunda şu isimlerle de tanınmıştır:

* [[Eyşana Kurd]]
* [[Eyşe Şan]]
* [[Eyşe Xan]]
* [[Eyşana Osman]]
* [[Eyşana Elî]]
* [[Ayşa Şan]]

Annesinin adı [[Heciye Xanim]] olup [[Erzurum]] kökenli [[Hacî Mistefa Beg]] ailesindendir.
Babası [[Osman]] ise büyük [[Cibran aşireti]]ne mensuptur.

Babası Osman aynı zamanda tanınmış bir [[dengbêj]] ve dindar bir kişidir.

== Dengbêj Geleneği ve Çocukluğu ==

Kürt toplumunda [[dengbêjlik]] geleneği güçlü bir sözlü edebiyat geleneğidir. Ayşe Şan’ın çocukluğu bu ortamda geçmiştir.

Babalarının evinde sık sık dengbêjler toplanır ve geceler boyunca kilamlar söylenirdi. Bu toplantılar Kürt sözlü edebiyatının korunmasında önemli rol oynamıştır.

Ayşe Şan bu ortamı şu sözlerle anlatır:

“Xweziya der û dîwarên mala bavê min bi ziman bûna ku ji were behsa wan roj û şevan bikirana...”

Bu ortamda:

* [[Evdalê Zeynikê]]
* [[Derwêşê Evdî]]
* [[Mem û Zîn]]
* [[Siyabend û Xecê]]

gibi destan ve hikâyeler sıkça anlatılırdı.

== Müzik Hayatının Başlangıcı ==

1958 yılında Ayşe Şan ilk kez kadınların bulunduğu bir ortamda şarkı söylemeye başladı.

Ailesi oldukça dindar olduğundan, özellikle babası kadınların şarkı söylemesini doğru bulmuyordu. Bu nedenle sanat yaşamının başlangıcında aile içi baskılarla karşılaştı.

Buna rağmen Kürtçe şarkı söylemekten vazgeçmedi.

== Zor Bir Yaşam ==

Genç yaşta babasının isteğiyle [[Şevket Turan]] ile evlendi. Bu evlilikten bir kızı oldu. Ancak evlilik uzun sürmedi.

Daha sonra [[Gaziantep]]’e giderek hayatını şu işlerle kazandı:

* dikiş
* kıyafet tamiri

Bir süre [[Gaziantep Radyosu]]’nda Türkçe şarkılar söyledi. Ancak Kürtçe şarkı söyleme isteği nedeniyle bu işten ayrılmak zorunda kaldı.

Daha sonra [[İstanbul]]’a giderek hem Türkçe hem Kürtçe plaklar kaydetti.

Ancak plak şirketleri tarafından sömürüldü ve emeğinin karşılığını alamadı.

== Şarkılarının İçeriği ==

Ayşe Şan’ın şarkıları üç ana kategoriye ayrılabilir:

=== 1. Klasik Dengbêj Şarkıları ===

Kürt sözlü edebiyatından gelen geleneksel eserlerdir.

Örnekler:

* [[Cembelî]]
* [[Mem û Zîn]]
* [[Lê Lê Bêmal]]
* [[Zerî Heyran]]
* [[Cemîle]]
* [[Bêrîvan]]
* [[Koçerê]]
* [[Lawikê Metînî]]
* [[Meyro]]
* [[Hesenîko]]

=== 2. Kendi Yaşamını Anlatan Şarkılar ===

Bu eserlerde Ayşe Şan’ın yaşamındaki acılar ve toplumsal sorunlar anlatılır.

Örnekler:

* [[Derdê Hewiyê]]
* [[Qederê Yar]]
* [[Xerîbim Dayê]]

=== 3. Politik Şarkılar ===

1990 sonrası Kürt siyasi hareketinin yükselişiyle birlikte politik içerikli eserler söylemiştir.

Örnekler:

* [[Werin Werin Pêşmergene]]
* [[Newroz]]
* [[Diyarbekir]]

== Almanya ve Güney Kürdistan Dönemi ==

1972 yılında [[Almanya]]’ya gitti ve [[Münih]]’te yaşamaya başladı. Ancak burada kızı [[Şehnaz]]’ın ölümü onu derinden etkiledi.

1979 yılında [[Güney Kürdistan]]’a giderek:

* [[Bağdat]]
* [[Duhok]]
* [[Kerkük]]
* [[Erbil]]

şehirlerinde konserler verdi.

Bu dönemde şu sanatçılarla sahne aldı:

* [[Mihemed Arif Cizirî]]
* [[Îsa Berwarî]]
* [[Gulbihar]]
* [[Tehsîn Teha]]
* [[Nesrîn Sêrwan]]

== Türkiye’ye Dönüş ==

Türkiye’ye döndükten sonra [[MİT]] tarafından baskı ve tehditlere maruz kaldı.

1979 ile 1990 yılları arasında sanat faaliyetleri oldukça sınırlı kaldı.

Daha sonra [[İzmir]]’de bir postanede çalışarak hayatını sürdürdü.

== Ölümü ==

Ünlü sanatçı [[Ayşe Şan]] 18 Aralık 1996 tarihinde [[kanser]] nedeniyle [[İzmir]]’de hayatını kaybetti.

Cenaze törenine çok az kişi katılmıştır. Bu durum Kürt toplumunda sanatçılara yeterince değer verilmemesi üzerine yapılan tartışmaların önemli bir örneği olarak gösterilmiştir.

== Önemli Şarkıları ==

* Lê lê Bêmal
* Lorkê Lorkê
* Daykê Qorban
* Qederê Yar
* Cemîle Here Were
* Xezal
* Memir Memir
* Kirasê te melese
* Yar Meyro
* Derdê Hewiyê
* Memê Alan
* Nazliyê

== Şarkı Sözleri ==

=== Qederê Yar ===

Were yar... Qederê yar 
Qederê er bikem mîna qederê xelkê tu ji min re nebûy yar 
Te ez kirim peyakê rêdûrê westiyayî peyayê piyadar 
Tu bûy siwarekî bi rim û bi mizreq 
Li ser pista seêwîxelqê bûy siwar 
Yar yar yar qederê yar 
Lê qederê... te goştê min helandî 
Lê sitûyê lingê min li xelkê dikî xiwar 
Lê qederê te ji xwe re ez kirime tucar 
Tu ji min re bûyî bazar 
Te ez kirime tucarekî bilmez 
Bi bazara xwe nizanim kirime zirar yar yar ...

=== Derdê Hewiyê ===

Wele te nagirim, bîlle te nastînim 
Wele te nagirim lo bîlle te nastînim 
Derdê hewiyê welle nakişînim 
Dayê ez nagirim bavo nastînim 
Derdê hewiyê welle nakişînim 
Jinê wî didune çavê wî birçîne 
Li malê pevçûye wele nastînim

=== Cembelî kurê mîrê Hekarî ===

Ay de lorî lorî lorî Cembeliyê min lorî 
Dergûşa cembeliyê min ji darê mazî 
Min hejandî bi zend û bendê xwe yî tazî 
Tirsa min ji wê tirsê siba li dû min û Cembeliyê kurê mîrê Hekariya dibe hawar û gazî 
Ay de lorî lorî Cembeliyê min lorî

== Mirası ==

Ayşe Şan Kürt müziğinde önemli bir miras bırakmıştır. Onun eserlerini günümüzde birçok sanatçı söylemektedir.

Bunlardan bazıları:

* [[Zozan]]
* [[Delal]]
* [[Fatê]]
* [[Gulistan Perwer]]

== Kaynak ==

[[Hasanê Alê]]

[[Kategori:Kürt şarkıcılar]]
[[Kategori:Kürt müziği]]
[[Kategori:Dengbêjler]]
[[Kategori:1938 doğumlular]]
[[Kategori:1996 yılında ölenler]]
[[Kategori:Diyarbakır doğumlular]]
[[Kategori:İzmir'de ölenler]]

Ayşe Şan - Revizyon geçmişi

Openclaw: KayıtMeta veri modeli eklendi

Openclaw: Standart sayfa kapsayıcı div yapısı eklendi