Nişanyan Yeradları ve Orta Anadolu Kürt Köyleri: Kullanım ve Sınırlar sayfasının kaynağını görüntüle

'''Nişanyan Yeradları ve Orta Anadolu Kürt köyleri: kullanım ve sınırlar''', Sevan Nişanyan'ın Türkiye ve komşu ülkeler için hazırladığı yer adı veri tabanının [[Orta Anadolu Kürtleri]]ne ait köyler için ne kadar işe yaradığını inceleyen bir yöntem makalesidir. Makale "500 araştırma konusu" dizisinin 18. konusudur. Önce veri tabanını ve Cumhuriyet dönemi köy adı değişikliklerinin literatürünü özetler. Sonra Orta Anadolu'daki Kürt köylerine ait kayıtları, kendi kaynaklarımızdaki ad çiftlerini ve ''[[Bîrnebûn 1 (1997)|Bîrnebûn]]'' dergisinin köy adı listelerini karşılaştırır. Sonunda bir kullanım yöntemi önerir. Üç katmana dayanır:
# bu wikinin kaynak kaydı ve çalışma dosyaları: Nişanyan'ın 41 dosyada geçtiği, 05.10.2026'da 10 maddeye bakıldığı ve kaynaklarımızdan 55 eski–yeni ya da Türkçe–Kürtçe ad çifti derlendiği tespit edildi;<ref name="calisma-a">Nişanyan Yeradları ve Kürt köyleri çalışma dökümü (bu wikinin hazırlık dosyası, A katmanı, 17.10.2026): kaynak kaydı, kaynak incelemeleri, salname köy cetvelleri ve önceki makale taslakları tarandı.</ref>
# ''Bîrnebûn'''un 94 sayısının taraması: 4 Nişanyan atfı (2'si köy adlarıyla ilgili), 20 köy adı listesi, yaklaşık 200 tablo satırı, 30 ad değişikliği kaydı ve listeler arasında 16 çelişki;<ref name="calisma-b">''Bîrnebûn'' taraması hazırlık dosyası (B katmanı, 17.10.2026): 94 sayının tam metin dizini; bozuk metin katmanlı 2, 3, 5, 6 ve 8. sayıların tabloları görüntüden kontrol edildi. Sayfa numaraları dizin (PDF) sayfasıdır; basılı sayfa farklı olabilir.</ref>
# veri tabanının kendisi ve ad değişikliği literatürü: 27 Orta Anadolu kaydı incelendi, aşiret etiketleri sayıldı, 15 literatür kaydının künyesi kontrol edildi.<ref name="calisma-c">Nişanyan Yeradları web ve akademik katman hazırlık dosyası (C katmanı, 17.10.2026); bütün URL'lere ve veri tabanı kayıtlarına 17.10.2026'da erişildi.</ref>

'''Kısa sonuç.''' Nişanyan Yeradları, köy düzeyinde resmî ad tarihini tek yerde toplayan en kapsamlı araçtır: 1928, 1946 ve 1968 resmî listelerini, 1902–1927 haritalarını ve kimi zaman Osmanlı kayıtlarını aynı maddede sıralar.<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|kesin}} Ama Kürt köyleri için üç sınırı vardır. Birincisi, Kürtçe adların önemli bir kısmının kaynağı "Kürtçe güncel adı" bildirimi ya da ''Bîrnebûn''dur; ''Bîrnebûn'' ise kendi tarafında Nişanyan'daki kullanıcı notlarını "devlet arşivi" diye aktarmıştır. Yani iki kaynak birbirinin bağımsız teyidi değildir.<ref name="b68"/><ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|kesin}} İkincisi, maddelerdeki tarihli arşiv özetleri kullanıcı notlarıdır ve incelenen örneklerin hiçbirinde belge kodu yoktur.<ref name="calisma-a"/><ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|arşiv}} Üçüncüsü, arama yazıma duyarlıdır ve aşiret etiketleri bölgeye göre farklı yazılır; tek bir yazımla yapılan arama Orta Anadolu Reşwan köylerini kaçırır.<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|kesin}} Veri tabanı bu yüzden sonuç değil, hedef listesi üretmek için kullanılmalıdır.

== Veri tabanı nedir ==
=== Ad ve tarihçe ===
Proje 2009'da başladı, site 2010'da açıldı. 2014–2017 arasında ara verildi, 2018'de çalışmalar yeniden başladı. Komşu ülkeler 2020–2021'de eklendi.<ref name="nisanyan-substack">Sevan Nişanyan, "Index Anatolicus notları", ''Substack'', 21.02.2022; [https://nisanyan.substack.com/p/index-anatolicus-notlar nisanyan.substack.com] (erişim 17.10.2026).</ref> Veri tabanı uzun süre ''Index Anatolicus'' adıyla ve <code>nisanyanmap.com</code> adresinde yayımlandı. Bugünkü adı ''Nişanyan Yeradları''dır; eski adres yeni adrese yönlenir.<ref name="wikidata">Wikidata, Q97206510 "Nişanyan Yeradları"; [https://www.wikidata.org/wiki/Q97206510 wikidata.org] (erişim 17.10.2026).</ref><ref name="calisma-c"/> Basılı karşılıkları ''Adını Unutan Ülke'' (2010) ve ''Türkiye Yer Adları Sözlüğü'' (2020) adlı kitaplardır.<ref name="nisanyan-2010">Sevan Nişanyan, ''Adını Unutan Ülke'', İstanbul: Everest, 2010 (künye Vikipedi ve Aydın 2022 kaynakçasından).</ref><ref name="nisanyan-2020">Sevan Nişanyan, ''Türkiye Yer Adları Sözlüğü'', İstanbul: Liberus, 2020, 856 s., ISBN 9786050699999 (künye kütüphane kaydı ve Vikipedi'den).</ref> Aynı yazarın TESEV için hazırladığı ''Hayali Coğrafyalar'' raporu da değiştirilen adları konu alır; raporun yalnız künyesi görüldü, metni okunamadı.<ref name="tesev-2011">Sevan Nişanyan, ''Hayali Coğrafyalar: Cumhuriyet Döneminde Türkiye'de Değiştirilen Yeradları'', İstanbul: TESEV, 14.06.2011; [https://www.tesev.org.tr/tr/research/hayali-cografyalar-cumhuriyet-doneminde-degisen-yeradlari tesev.org.tr] (erişim 17.10.2026; PDF açılamadı).</ref>

=== Kapsam ===
Sitenin kendi verdiği sayılara göre veri tabanında 17.10.2026 itibarıyla '''70.283''' yerleşim vardır; bunların '''56.548'''i Türkiye'dedir. Kayıtlı eski ad sayısı '''77.604'''tür.<ref name="nisanyan-site">Nişanyan Yeradları, ana sayfa ve site metrikleri, [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> {{Güvenilirlik|kesin}} İngilizce Vikipedi "75.500'den fazla" ad verir; bu sayı muhtemelen yerleşim değil ad sayısıdır.<ref name="wp-en">Wikipedia (en), "Sevan Nişanyan"; [https://en.wikipedia.org/wiki/Sevan_Ni%C5%9Fanyan en.wikipedia.org] (erişim 17.10.2026).</ref> Türkçe Vikipedi'ye göre yazarın beyan ettiği kaynaklar 1927'den beri köy düzeyindeki sayımlar, İçişleri köy listeleri, Osmanlı ve Cumhuriyet haritaları, tahrir ve temettuat defterleri, seyyahlar, cemaat yayınları ve kullanıcı bildirimleridir.<ref name="wp-tr">Vikipedi, "Sevan Nişanyan"; [https://tr.wikipedia.org/wiki/Sevan_Ni%C5%9Fanyan tr.wikipedia.org] (erişim 17.10.2026).</ref> İncelenen kayıtlarda en sık görülen kaynaklar şunlardır:<ref name="calisma-c"/>
* '''Resmî listeler:''' Dahiliye Vekâleti'nin 1928 köy listesi, İçişleri Bakanlığı'nın 1946 ''Meskûn Yerler Kılavuzu'' ve 1968 ''Köylerimiz''i.
* '''Sayımlar:''' Devlet İstatistik Enstitüsü'nün 1940–2000 genel nüfus sayımı sonuçları.
* '''Haritalar:''' Erkân-ı Harbiye 1:200.000 (1909–1927), İngiliz War Office 1:250.000 (1901–1920) ve Kiepert'in Küçük Asya haritası (1902–1914).
* '''Osmanlı kayıtları:''' 15.–16. yüzyıl tahrirleri, 387 numaralı Karaman ve Rum muhasebe defteri, salnameler, Ahmed Vefik Paşa'nın ''Lehce-i Osmanî''si.
* '''Belirsiz kaynaklar:''' "TC nüfus kayıtları", "Notta belirtilen kaynak" ve "Kürtçe güncel adı".
* '''Dergi:''' "(Kürtçe) Bîrnebûn Dergisi, çeşitli makaleler (1997-2017)".
Harita kaynaklarında pafta adı, dergi kaynağında sayı ve sayfa verilmez.<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|kesin}}

=== Maddenin yapısı ===
Bir madde güncel resmî adı ve yerleşim türünü (köy, mahalle, yayla, bağlı birim, ölü yerleşim), il ve ilçeyi, "önce" ve "sonra" diye iki topluluk ve aşiret etiketini, eski adlar listesini, editör notunu, kullanıcı notlarını ve koordinatı içerir. Her eski ad için bir yıl, bir kaynak dizgesi ve bir dil etiketi verilir. Sayfa alanı incelenen bütün örneklerde boştur.<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|kesin}} Yaylalar ayrı kayıt olarak işlenir; 2012 sonrası mahalle statüsü de yansıtılmıştır.<ref name="calisma-c"/>

=== Editör metni ve kullanıcı notları ===
Maddede iki farklı ses vardır. Eski ad kayıtları ve editör notu Nişanyan'a aittir. Kullanıcı notları ise imzalı olarak ayrıca yayımlanır. Nişanyan'a göre yaklaşık 40 bin kullanıcı yorumu gelmiş, bunların yaklaşık 25 bini elenmiş, kalanlar "kullanıcı imzasıyla, benim fikrim değil" kaydıyla yayımlanmıştır.<ref name="nisanyan-substack"/> Aynı yazıda etnik yapı bilgisini veri tabanının en sorunlu katmanı sayar ve üç tipik yanıltmacayı sıralar: birkaç haneden bütün köy için sonuç çıkarmak, resmî ideolojiye uygun sahte şecereler ve ağa ailesinin kimliğini bütün köye mal etmek.<ref name="nisanyan-substack"/> Arşiv özetleri kullanıcı notlarında "©" işaretiyle başlar ve yalnız tarih ile konu verir; incelenen örneklerin hiçbirinde BOA ya da BCA belge kodu yoktur.<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|kesin}} Bu wiki kullanıcı notlarını imza sahibinin adını vermeden, "maddedeki kullanıcı notu" diye anar.

=== Erişim ve kullanım şartları ===
Anonim kullanıcıya bir filtre sorgusunda en fazla 250 kayıt gösterilir. Bu sınırın üyelik ya da ücretli abonelikle kalkıp kalkmadığı sitede açıklanmıyor.<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|kesin}} Kullanım şartları 18.02.2025 tarihlidir. İçerik yalnız kişisel ve ticari olmayan kullanım için sunulur. Otomatik araçlarla erişim ve veriyi sistematik olarak toplayıp başka bir veri tabanı oluşturmak yasaktır. Gönderilen kullanıcı katkılarının hakları siteye devredilir.<ref name="tos">Nişanyan Yeradları, "Terms of Service" (son güncelleme 18.02.2025), [https://www.nisanyanyeradlari.com/terms-of-service nisanyanyeradlari.com/terms-of-service] (erişim 17.10.2026).</ref> Bu nedenle bu wiki yalnız tek tek maddelere atıf yapar ve kısa olgular aktarır; veri tabanındaki hiçbir tabloyu ya da madde metnini kopyalamaz. Aşağıdaki tablolar kayıtların bizim sözlerimizle yazılmış kısa özetleridir.

== Köy adları değişikliği bağlamı ==
* '''Sayılar.''' Tunçel'in 2000 tarihli makalesi bu alanın temel sayısal kaynağıdır, ama sayıları farklı aktarılır. Aydın, makaleye dayanarak "12.211 köy olmak üzere yaklaşık 28 bin yerleşme adı"nın değiştiğini yazar.<ref name="tuncel-2000">Harun Tunçel, "Türkiye'de İsmi Değiştirilen Köyler", ''Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi'' 10/2 (2000), s. 23–34 (künye İSAM makale kaydından ve iki kaynakçadan; tam metin görülmedi).</ref><ref name="aydin-2022">Taner Aydın, "Türkiye'de Köy Adı Değişiklikleri Üzerine Bir İnceleme: Kağızman Örneği", ''Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi'' 53 (2022), doi:[https://doi.org/10.30794/pausbed.1088533 10.30794/pausbed.1088533].</ref> Demirtaş, Yıldız ve Edi ise yine Tunçel'e dayanarak 75 bin yerleşmenin incelendiğini ve yaklaşık 28 bininin adının değiştiğini söyler.<ref name="demirtas-2021">Ercan Demirtaş – Muhammet Yıldız – Ahmet Edi, "Eleşkirt (Ağrı) Çevresindeki Köy Yerleşmelerinin Adlarının Değişim Süreci ve Toponomik Analizi", ''EKEV Akademi Dergisi'' 25/87 (Yaz 2021), s. 97 vd.</ref> Tunçel'in özgün tablosu görülmeden bu sayılardan biri tercih edilemez. {{Güvenilirlik|arşiv}}
* '''Kurum.''' Aydın'a göre Ad Değiştirme İhtisas Kurulu 1957–1978 arasında çalışmış ve 5442 sayılı Kanun'un 2. maddesine dayanmıştır.<ref name="aydin-2022"/> Literatürde aynı kurum "Komisyon" ve "Kurul" diye iki farklı adla anılır.<ref name="calisma-c"/> Bu wikinin kendi dosyalarında kurul hakkında hiçbir kayıt yoktur.<ref name="calisma-a"/>
* '''Yorumlar.''' Öktem, 1915–1990 arasındaki yer adı değişikliklerini nüfus mühendisliği ile birlikte ele alır.<ref name="oktem-2008">Kerem Öktem, "The Nation's Imprint: Demographic Engineering and the Change of Toponymes in Republican Turkey", ''European Journal of Turkish Studies'' 7 (2008), doi:[https://doi.org/10.4000/ejts.2243 10.4000/ejts.2243].</ref> Jongerden, Kürt bölgesindeki yeniden adlandırmayı mekânın ulus inşasına göre düzenlenmesinin parçası olarak inceler; 2007 tarihli kitabı ise köy boşaltma ve iskân sorununu işler.<ref name="jongerden-2009">Joost Jongerden, "Crafting Space, Making People: The Spatial Design of Nation in Modern Turkey", ''European Journal of Turkish Studies'' 10 (2009), doi:[https://doi.org/10.4000/ejts.4014 10.4000/ejts.4014].</ref><ref name="jongerden-2007">Joost Jongerden, ''The Settlement Issue in Turkey and the Kurds'', Leiden: Brill, 2007, doi:[https://doi.org/10.1163/ej.9789004155572.i-355 10.1163/ej.9789004155572.i-355].</ref> Arı, Cumhuriyet dönemi köy adı değişikliğini mekâna kimlik verme pratiği olarak tartışır.<ref name="ari-2023">Yılmaz Arı, "Giving Identity to Space Through (Re)Naming: Practice of Village Renaming in the Period of the Republic of Turkey", ''Place Naming, Identities and Geography'', Cham: Springer, 2023, s. 365–382, doi:[https://doi.org/10.1007/978-3-031-21510-0_16 10.1007/978-3-031-21510-0_16].</ref> Aydın, Nişanyan'ın 2010 ve 2020 kitaplarını sayfa vererek kaynak olarak kullanır.<ref name="aydin-2022"/>
* '''Resmî listeler.''' Dahiliye Vekâleti'nin ''Son Teşkilât-ı Mülkiyede Köylerimizin Adları'' (İstanbul: Hilâl Matbaası, 1928) ve İçişleri Bakanlığı'nın ''Köylerimiz: 1 Mart 1968 durumu'' adlı listeleri TBMM Kütüphanesi açık erişim deposunda bulunur.<ref name="liste-1928">Dahiliye Vekâleti, ''Son Teşkilât-ı Mülkiyede Köylerimizin Adları'', İstanbul: Hilâl Matbaası, 1928 (Osmanlıca); TBMM Kütüphanesi Açık Erişim kaydı (erişim 17.10.2026).</ref><ref name="liste-1968">İçişleri Bakanlığı, ''Köylerimiz: 1 Mart 1968 durumu'', Ankara, 1968; TBMM Kütüphanesi Açık Erişim kaydı (erişim 17.10.2026).</ref> Veri tabanındaki "1928" ve "1968" adları bu iki esere dayanır; ikisi de sayfa düzeyinde bağımsız kontrol için kullanılabilir. Bu wikinin dosyalarında 1928 listesi şimdiye kadar yalnız ikinci elden kullanılmış, ''Köylerimiz'' (1933, 1959, 1965) hiç kullanılmamıştır.<ref name="calisma-a"/> {{Güvenilirlik|kesin}}

== Orta Anadolu Kürt köyleri veri tabanında ==
Aşağıdaki tablo, 17.10.2026'da incelenen 27 kayıttan 18'ini özetler. Tablo maddelerin içeriğini değil, bizim kontrol sonucumuzu verir. "Kürtçe ad" sütunu, Kürtçe adın eski adlar alanında olup olmadığını gösterir. Satırlardaki tarihli bilgilerin hepsi veri tabanının iddiasıdır ve bizim tarafımızdan doğrulanmamıştır.<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|arşiv}}
{| class="wikitable sortable"
! Bugünkü kayıt !! İlçe !! Maddenin verdiği !! Kürtçe ad !! Kaynak türü !! Sorun
|-
| [[Ömeranlı]]<ref name="nis-omeranli">Nişanyan Yeradları, "Ömeranlı" maddesi (Kulu, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Kulu || 1913 Ömeranlı, 2000 Tavşancalı, 2020 Omaran; 2015'te adın geri verildiği notu || Var || Nüfus kaydı, sayım, bildirim || "Tavşançalı" yazımıyla bulunmuyor; 1928 biçimi yok; resmî ad "Kürtçe" etiketli
|-
| Kerpiç<ref name="nis-kerpic">Nişanyan Yeradları, "Kerpiç" maddesi (Haymana, Ankara), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Haymana || 1887 tarihli bir bağlanma özeti; Kürtçe ad Gundê Kose; etiket Sefkan || Var || ''Bîrnebûn'', kullanıcı notu || Kürtçe ad bizim kaynağımızdan; özet kodsuz
|-
| Yeniceoba<ref name="nis-yeniceoba">Nişanyan Yeradları, "Yeniceoba" maddesi (Cihanbeyli, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Cihanbeyli || 1716 ve 1902 adları; Încov; Beşkardeş'e ait 1903 özeti || Var || Not, Kiepert, bildirim || Kürtçe ad "Türkçe" etiketli
|-
| Bulduk<ref name="nis-bulduk">Nişanyan Yeradları, "Bulduk" maddesi (Cihanbeyli, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Cihanbeyli || 1700 zaviye ve 1842 iskân özetleri; etiket Sefkan || Yok || Kullanıcı notu || Kod yok
|-
| Kuşça<ref name="nis-kusca">Nişanyan Yeradları, "Kuşça" maddesi (Cihanbeyli, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Cihanbeyli || 1912 harita adı; etiket Rişvan ve Nasiran || Yok || Kiepert || ''Bîrnebûn'''daki Hecîlera adı yok
|-
| Kütükuşağı<ref name="nis-kutukusagi">Nişanyan Yeradları, "Kütükuşağı" maddesi (Cihanbeyli, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Cihanbeyli || 1858 ve 1863 tarihli ilhak özetleri; etiket Reşvan || Yok || Kullanıcı notu || Aynı maddede "Reşvan" ve "Çelikan kolu" birlikte
|-
| İnler<ref name="nis-inler">Nişanyan Yeradları, "İnler" maddesi (Polatlı, Ankara), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Polatlı || 1926 İnler Katrancı; 1893 tarihli bir tahkik özeti || Yalnız notta || Harita, kullanıcı notu || Notlardaki tarihler [[Mikaila (İnler Katrancı)|Mikaila]] yayınlarından
|-
| Uzunbey<ref name="nis-uzunbey">Nişanyan Yeradları, "Uzunbey" maddesi (Polatlı, Ankara), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Polatlı || 1926 harita adı; 1949 tarihli bucak değişikliği notu; etiket Canbeg || Yok || Harita, kullanıcı notu || "[[Uzunbeyli]]" adıyla kayıt yok
|-
| Özyurt<ref name="nis-ozyurt">Nişanyan Yeradları, "Özyurt" maddesi (Polatlı, Ankara), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Polatlı || 1928 ve 1946'da Kürttaciri; 13.01.1956 kararnamesiyle Özyurt || Yalnız notta || 1928, 1946 listeleri || Kararname künyesi yok
|-
| Kalebalta<ref name="nis-kalebalta">Nişanyan Yeradları, "Kalebalta" maddesi (Aksaray Merkez), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Aksaray || 1522 tahrirde Kale; 1928 Kalebalta; Kürtçe Qeleko || Var || 387 no. defter, 1928 listesi || Topluluk "Zaza"; aşiret etiketi yok
|-
| Acıkuyu<ref name="nis-acikuyu">Nişanyan Yeradları, "Acıkuyu" maddesi (Kulu, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Kulu || Bîrtalik; 1848 iskân özeti; 26.07.1954'te köy || Var || Bildirim, kullanıcı notu || 1848 için kod yok
|-
| Altılar<ref name="nis-altilar">Nişanyan Yeradları, "Altılar" maddesi (Kulu, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Kulu || 1928 adı; 14.03.1956'da Kulu'ya bağlanma; etiket Omeran || Yok || 1928 listesi, not || Kürtçe ad yok
|-
| Hatırlı<ref name="nis-hatirli">Nişanyan Yeradları, "Hatırlı" maddesi (Yunak, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Yunak || 1824 özeti; 1926 harita adı; Kürtçe Gundexofi; etiket Canbeg || Var || ''Bîrnebûn'', harita || Kürtçe ad bizim kaynağımızdan
|-
| Çiçekdağı<ref name="nis-cicekdagi">Nişanyan Yeradları, "Çiçekdağı" maddesi (Kırşehir), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Kırşehir || 1530, 1584, 1876 ("Rişvan" ve Mecidiye), 1926 adları || Var || Tahrir, sözlük, harita || "Rişvan" adı için bir sözlük gösteriliyor
|-
| Celep<ref name="nis-celep">Nişanyan Yeradları, "Celep" maddesi (Kulu, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Kulu || 1928 Celeb; Kürtçe ad; etiket Rişvan ve Sevikan || Var || ''Bîrnebûn'', 1928 listesi || Aynı kol başka maddelerde "Sefkan"
|-
| Şerefli<ref name="nis-serefli">Nişanyan Yeradları, "Şerefli" maddesi (Kulu, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Kulu || 1928 Bumsuzşerefli, 1968 Bozyurt, 2020 Serder; 1925 özeti || Var || 1928, 1968 listeleri, not || Etiket Reşvan, not Nasiran ve Terikan diyor
|-
| Yeşilyurt<ref name="nis-yesilyurt">Nişanyan Yeradları, "Yeşilyurt" maddesi (Kulu, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Kulu || 1893 Atkafası ve "Hamidiye" önerisi özeti; etiket Celikan || Yalnız notta || Kullanıcı notu || Kod yok; ''Bîrnebûn'' 68'in kaynağı
|-
| Yenice<ref name="nis-yenice">Nişanyan Yeradları, "Yenice" maddesi (Haymana, Ankara), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> || Haymana || 1821, 1926 Kürtgökgözü, 1960 Sandıran, 1968 Gözgöz; 1930 kararnamesi || Yok || Not, harita, sayım, 1968 listesi || Kararname tarihi iki notta farklı
|}
* '''Sayım.''' 26 aramada 27 kayıt bulundu. Kürtçe ad 13 kayıtta eski adlar alanında, 4 kayıtta yalnız kullanıcı notunda geçiyor, 10 kayıtta hiç yok. Kürtçe adın kaynağı 3 kayıtta ''Bîrnebûn'', 9 kayıtta "Kürtçe güncel adı" bildirimi, 1 kayıtta bir sözlüktür. Belge kodu veren kullanıcı notu yoktur.<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Bulunamayanlar.''' Pazarözü adıyla köy kaydı yoktur, yalnız Kulu'da bir yayla kaydı vardır.<ref name="nis-pazarozu">Nişanyan Yeradları, "Pazarözü Yaylası" maddesi (Kulu, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> "Burunsuz" araması Haymana'daki Bumsuz ile Hüyük'teki adaş bir köyü getirir.<ref name="nis-bumsuz">Nişanyan Yeradları, "Bumsuz" maddesi (Haymana, Ankara) ve "Burunsuz" maddesi (Hüyük, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> Gürdere'nin anılarındaki "Burunsuz"un Haymana'daki köy olup olmadığı doğrulanmalıdır.<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|arşiv}}
* '''Çeltik.''' İlçe merkezinin topluluk etiketi Kürt değildir; kurucuların Kürt olduğu bilgisi yalnız kullanıcı notlarındadır. ''Bîrnebûn'''da yayımlanan Çeltik kitabeleri maddede yer almaz.<ref name="nis-celtik">Nişanyan Yeradları, "Çeltik" maddesi (Çeltik, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref><ref name="calisma-c"/>

=== Aşiret etiketleri ===
Veri tabanında "Rişvan" etiketi 137 kayıtta, "Reşvan" etiketi 11 kayıtta geçer. "Reşwan", "Rişwan" ve "Rışvan" yazımları hiç kullanılmamıştır.<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|kesin}}
{| class="wikitable"
! Etiket !! Kayıt !! Orta Anadolu'daki dağılım !! Not
|-
| Rişvan || 137 || Konya 2 (Celep, Kuşça), Aksaray 1 (Alayhanı) || Çoğu Adıyaman (49) ve Gaziantep'te (47)
|-
| Reşvan || 11 || Konya 10, Malatya 1 || 10 Konya kaydının 6'sı yayla
|-
| Omeran || 7 || Konya 6 || —
|-
| Celikan || 37 || Konya 3 (Hisar, Kırkpınar, Yeşilyurt) || Çoğu Gaziantep'te (19)
|-
| Sefkan / Sevikan || 7 / 1 || Sefkan: Konya 3, Ankara 1; Sevikan: Celep || Aynı kol iki yazımla
|-
| Mifikan / Şexbilan || 13 / 10 || Hepsi Kırşehir || Maddelerde Reşvan diye işaretlenmemiş
|}
Güneydoğudaki Reşwan köyleri "Rişvan", Konya'dakiler "Reşvan" diye etiketlenmiştir. Omeran, Celikan, Sefkan, Mifikan ve Şexbilan gibi kollar üst aşiret belirtilmeden ayrı etiket olarak durur. [[Rişvan Aşireti]]nin Orta Anadolu'daki köyleri ancak bu etiketlerin birleşimiyle aranabilir.<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|kesin}} Altı Reşvan kaydının yayla olması, köy sayısının etiket sayısından küçük olduğunu gösterir.<ref name="calisma-c"/>

== Kaynaklarımızdaki ad çiftleri ==
* '''Derleme.''' Kaynak kaydımızdan 55 ad çifti derlendi: Kulu'dan 19, Haymana–Polatlı–Bala'dan 27, Cihanbeyli–Yunak–Çeltik'ten 5 ve Kırşehir–Aksaray–Gürün'den 4 satır. Bunların yalnız 9'unda Nişanyan'a bizzat bakılmıştı, 3'ünde dolaylı atıf vardı.<ref name="calisma-a"/> {{Güvenilirlik|kesin}} Haymana ve Polatlı satırlarının çoğu ''Bîrnebûn'' 1'deki Polatlı listesine ve K05'teki evlilik köyleri listesine dayanır; bunlarda resmî ad değişikliğinin yılı yoktur.<ref name="b1-6">Dr. Hecibram Mikailî, ''Bîrnebûn'' 1 (1997), s. 6 (Polatlı köyleri tablosu: Türkçe ad, Kürtçe ad, aşiret).</ref><ref name="yildiz">Fikret Yıldız (Dr. Mîkaîlî), ''T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre Ankara'da Bir Kürt Köyü: Mikaila / İnler Katrancı'', İstanbul: Seksek, 2023 (K05), s. 19–20, 221.</ref> Kürttaciri → Özyurt, Kokar → Yeşilöz ve Emirler Eskiçalış → Esenyurt çiftleri bu türdendir.<ref name="yildiz"/> {{Güvenilirlik|muhtemel}}
* '''1851 adları.''' Aygün'ün 1851 defterinden verdiği tablolar Yunak ve Çeltik'teki birkaç köyün bugünkü adını gösterir; Kurdoğlu köyü bugünkü Kurtuşağı'dır. İki 1851 adının bugünkü karşılığı yoktur.<ref name="aygun">Necmettin Aygün, "Cihanbeyli-Haymana Sahasındaki Konar-Göçer Toplulukların İdari, Sosyal ve İktisadi Yapıları (1827-1861)", ''Mütefekkir'' 6/12 (2019), s. 539–558, burada s. 550, Tablo I–II, doi:10.30523/mutefekkir.659197 (K13).</ref> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Ömeranlı zinciri.''' Kaynaklarımızda tarihleri belgelenmiş tek ad zinciri Ömeranlı'nınkidir. Tavşançalı adı 1903 tarihli bir belgede geçer. 1928 listesinde köy Ömeranlı adıyla, Cihanbeyli merkez nahiyesinde yer alır. 1954'te 6325 sayılı Kanun'da "Ömeranlı (Tavşançalı)" diye geçer. 1960'ların başında Tavşançalı adı kullanılır; okul 1963'te "Tavşançalı İlkokulu"dur. Kulu Belediye Meclisi'nin 02.10.2014 tarihli 68 sayılı kararı ve valiliğin 26.10.2015 tarihli 17588 sayılı oluruyla ad yeniden Ömeranlı olmuştur.<ref name="k29">Yasemin, Ömeranlı kitabı (künye eksik; kaynak kaydında K29), s. ~91, ~93, ~100–101 (sayfalar ±1); 1928 kaydı Sarıköse 2024 aktarımıyla, ''Köylerimizin Adları'' s. 621.</ref> {{Güvenilirlik|kesin}} 1903 belgesinin kendisi görülmemiştir.<ref name="calisma-a"/> {{Güvenilirlik|arşiv}} Veri tabanındaki maddede ise 1928 biçimi yoktur.<ref name="nis-omeranli"/>
* '''Arşıncı.''' Maddede köyün 1928'deki adı Arşuncu olarak geçer.<ref name="nis-arsinci">Nişanyan Yeradları, "Arşıncı" maddesi (Kulu, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 05.10.2026).</ref> ''Veger'''deki bir yazı ise köyün eski adının Germik olduğunu ve adın 1953'te değiştiğini söyler.<ref name="veger-7">''Veger'' 7, s. 61 (Arşıncı/Germik yazısı; bu wikinin kaynak incelemesi dosyasından).</ref> 1928 kaydı doğruysa "1953" tarihi Germik'in resmî değil halk adı olduğunu düşündürür.<ref name="calisma-a"/> {{Güvenilirlik|hipotez}}
* '''Xalko karışıklığı.''' Aynı Arşıncı maddesi Kürtçe ad olarak "Xalko"yu verir. ''Bîrnebûn'' ise Arşıncı'ya Germik, Karacadağ'a Xelika ya da Xelikan der.<ref name="nis-arsinci"/><ref name="b3-23">M. Şirin Dağ, ''Bîrnebûn'' 3 (1997), s. 23, Tablo-1 (Kulu köyleri; görüntüden kontrol edildi).</ref> Karacadağ maddesi de 1928 adı olarak Yalınayak'ı verir.<ref name="nis-karacadag">Nişanyan Yeradları, "Karacadağ" maddesi (Kulu, Konya), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 05.10.2026).</ref> İki köyün Kürtçe adlarının veri tabanında karışmış olması mümkündür. {{Güvenilirlik|hipotez}}
* '''Salname karyeleri.''' Konya vilayet salnamelerinin 1312 ve 1314 tarihli köy cetvellerinden Koçhisar, Cihanbeyli ve İnevi'ye ait 172 karye okunmuştur. Bu karyelerle bugünkü köyler arasında sistematik bir eşleme yapılmamıştır. İnevi'nin 209 haneli en büyük karyesi Halikanlı ile Koçhisar'daki ikinci Cütkanlı'nın bugünkü karşılıkları bilinmiyor.<ref name="calisma-a"/> Ayrıntı için bkz. [[Konya ve Ankara Vilayet Salnamelerinde Aşiret, Köy ve Nahiye Kayıtları (1868–1914)]]. {{Güvenilirlik|kesin}}

== ''Bîrnebûn'''da köy adları ==
* '''Listeler.''' Dergi 1996–2025 arasında 20 köy adı listesi ya da tablosu yayımlamıştır; bunların 15'i Orta Anadolu'ya aittir.<ref name="calisma-b"/> Listeler genellikle Türkçe ad, Kürtçe ad ve aşiret sütunlarından oluşur.<ref name="b1-6"/><ref name="b3-23"/> Dergi veri tabanını "Yeradları" ya da "Index Anatolicus" adıyla hiç anmaz; yalnız eski <code>nisanyanmap.com</code> adresi iki sayfada geçer.<ref name="calisma-b"/> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Üç ad sütunlu tablo.''' Haymana Şêxbizinî köyleri tablosu resmî ad, eski resmî ad ve Şêxbizinî adını ayrı sütunlarda verir. 36 satırın 13'ünde eski resmî ad vardır; örneğin Yenice'nin eski adı Sındıran, Şêxbizinî adı Gozgoz'dur.<ref name="b76-9">Dr. Mikaîlî, ''Bîrnebûn'' 76 (2020), s. 9 (Haymana Şêxbizinî konfederasyonu tablosu).</ref> Dergide üç katmanı ayıran tek tablo budur.<ref name="calisma-b"/> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Kürtçe ad ile eski resmî ad karışıklığı.''' 1998 tarihli Kırşehir tablosu "Kürtçe adı" sütununa Yenidoğanlı için Araplı, Eskidoğanlı için Horla yazar.<ref name="b6-21">Vahit Duran, ''Bîrnebûn'' 6 (1998), s. 21 (Kırşehir köyleri tablosu; görüntüden kontrol edildi).</ref> 2002 tarihli bir söyleşi ise bunların eski Türkçe resmî adlar olduğunu, Kürtçe adların Otko ve Solax olduğunu söyler.<ref name="b18-89">Mila Kara, Mümtaz Kara ile söyleşi, ''Bîrnebûn'' 18 (2002), s. 89–90.</ref> Halkın kullandığı ad her zaman Kürtçe değildir; eski bir resmî ad da halk dilinde yaşayabilir. {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Değişikliğin gerekçeleri.''' Dergideki açıklamalar çoğunlukla yorumdur. Polatlı'da devletin Kürt köylerinin adlarını "mütemadiyen" değiştirdiği ve Kürttaciri adındaki "Kürt" sözcüğünün resmî makamları rahatsız ettiği yazılır.<ref name="b37">Dr. Mîkaîlî, ''Bîrnebûn'' 37 (2008), s. 58–64, burada s. 59–60.</ref> Alakom, 1933 ''Köylerimiz''de "Kürt" sözcüğü içeren resmî köy adlarını listeler ve bunların sonradan değiştirildiğini söyler.<ref name="b8-61">Rohat Alakom, ''Bîrnebûn'' 8 (1999), s. 61–62 (kaynak: Dahiliye Vekâleti, ''Köylerimiz'', 1933; görüntüden kontrol edildi).</ref> Bala'da Gundê Hec Tahir'e Küçükbıyık adının verilmesi alay olarak yorumlanır.<ref name="b8-17">Dr. Mikailî, ''Bîrnebûn'' 8 (1999), s. 17.</ref> Konya Ereğli'deki Orhaniye'nin adını ise köylülerin kendisi değiştirmiştir.<ref name="b49-67">Gülay Mermer, ''Bîrnebûn'' 49 (2011), s. 66–67.</ref> 2012 sonrasında köylerin mahalle olması da adlara "mahalle" sözcüğünü eklemiştir.<ref name="b85-18">''Bîrnebûn'' 85 (2022), s. 18.</ref> Bu açıklamaların hiçbiri tarih ve karar numarası taşıyan bir belgeye dayanmaz.<ref name="calisma-b"/> {{Güvenilirlik|sözlü}}
* '''Xelikan dilekçesi.''' Karacadağ'ın adının Xelikan yapılması için hazırlanmış bir dilekçe örneği, 30.09.2013 demokratikleşme paketine dayanarak Türkçe ve Kurmancî olarak üç kez basılmıştır. İlk örnek 29.09.2014 tarihlidir. Dilekçede Yalınayak adı geçer, daha eski bir ad boş bırakılmıştır. Başvurunun sonucu dergide yoktur.<ref name="b-xelikan">''Bîrnebûn'' 61, s. 68; 63, s. 84–85; 65, s. 93 (2014–2016).</ref> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Atkafası yazısı.''' Durxaneya Cellikanî, Kulu'daki Celikan, Atkafası ya da Yeşilyurt köyünün adını tartışırken arşiv bilgilerini açıkça "Nişanyan'ın değerli çalışmasından" alır. Üç alıntı yapar: 02.06.1893 tarihli "Hamidiye" adı talebi, 14.03.1956'da Kulu'ya bağlanma ve köyün adına dair bir rivayet. Yazar, Nişanyan'ın metinleri devlet arşivinden aldığını ve yanlışlıklarının tartışılamayacağını yazar.<ref name="b68">Durxaneya Cellikanî, "Dara Merxê çawa bû Dara Mestê? Û Hamidiye an Celikan", ''Bîrnebûn'' 68 (2017), s. 68–73, burada s. 68–69.</ref> Oysa alıntıların hepsi maddedeki kullanıcı notlarındandır ve hiçbiri belge kodu taşımaz. Üçüncü alıntı da Atkafası'nın değil, Gürün'deki Eskibektaşlı'nın maddesindendir.<ref name="calisma-a"/><ref name="nis-yesilyurt"/><ref name="nis-eskibektasli">Nişanyan Yeradları, "Eskibektaşlı" maddesi (Gürün, Sivas), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 05.10.2026).</ref> {{Güvenilirlik|kesin}}

== Döngüsel kaynak sorunu ==
İncelenen 27 kayıttan 3'ü (Kerpiç, Hatırlı, Celep) Kürtçe adın kaynağı olarak ''Bîrnebûn''u gösterir.<ref name="nis-kerpic"/><ref name="nis-hatirli"/><ref name="nis-celep"/> Bu adları ''Bîrnebûn'' ile "doğrulamak" aynı kaynağı iki kez saymaktır. Ters yönde ''Bîrnebûn'' 68, Nişanyan'daki kullanıcı notlarını devlet arşivi diye aktarmıştır.<ref name="b68"/> 2019 tarihli Çorum köyleri listesi de kaynakçasında Nişanyan'ı gösterir; satır düzeyinde kaynak vermez.<ref name="b73-22">Muzaffer Özgür, "Kurdên Çorumê", ''Bîrnebûn'' 73 (2019), s. 20–22.</ref> Böylece döngü iki yönlüdür: dergi veri tabanına, veri tabanı dergiye dayanır. {{Güvenilirlik|kesin}} "Kürtçe güncel adı" kaynaklı 9 adın da kimin bildirdiği bilinmez; bunlar en çok yerel kullanım tanıklığı sayılabilir.<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|sözlü}} Konunun genel çerçevesi için bkz. [[Orta Anadolu Kürt Tarihçiliğinde Tek Kaynaklı İddialar ve Kaynak Hiyerarşisi]].

== Veri tabanının hataları ==
* '''Yazıma duyarlı arama.''' "Tavşançalı" ç harfiyle arandığında sonuç da öneri de çıkmaz; kayıt yalnız "Tavşancalı" yazımıyla, Ömeranlı maddesinde bulunur.<ref name="nis-omeranli"/> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Yanlış dil etiketleri.''' Yeniceoba maddesinde Kürtçe Încov adı "Türkçe" diye etiketlenmiştir.<ref name="nis-yeniceoba"/> Ömeranlı maddesinde ise resmî Türkçe ad "Kürtçe" etiketi taşır.<ref name="nis-omeranli"/> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''İmkânsız kaynak.''' Ömeranlı adı için "TC nüfus kayıtları" kaynağıyla 1913 yılı verilir. Türkiye Cumhuriyeti 1923'te kurulduğu için bu kayıt bu biçimiyle mümkün değildir.<ref name="nis-omeranli"/> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Tarih alanının anlamı.''' Yıl kimi zaman bir kaynağın aralık sonudur (Tavşancalı 2000 = 1940–2000 sayımları), kimi zaman bildirim yılıdır (2020). Aynı "Kürtçe güncel adı" dizgesi bir kayıtta 2000, ötekilerde 2020 tarihlidir. Yıl ilk görülme tarihi diye okunmamalıdır.<ref name="calisma-c"/><ref name="nis-uzunkuyu">Nişanyan Yeradları, "Uzunkuyu" maddesi (Kulu, Konya; Ömeranlı'ya bağlı), [https://www.nisanyanyeradlari.com nisanyanyeradlari.com] (erişim 17.10.2026).</ref> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''1928 listesinin künyesi.''' Veri tabanı listeyi "Ankara 1928" ve "Son Taksimatı Mülkiyede" diye verir. TBMM kaydı ve literatür baskı yerini İstanbul, Hilâl Matbaası, başlığı da "Son Teşkilât-ı Mülkiyede" olarak gösterir.<ref name="liste-1928"/><ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Kiepert'in ölçeği.''' Veri tabanı Kiepert haritasının ölçeğini 1:300.000 yazar. NYPL kataloğundaki başlık "Karte von Kleinasien in 24 Blatt, Massstab 1:400,000"dir.<ref name="kiepert">Richard Kiepert, ''Karte von Kleinasien in 24 Blatt'', Massstab 1:400.000, Berlin: D. Reimer, 1902–1916; New York Public Library Digital Collections kaydı (erişim 17.10.2026).</ref> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Kalebalta.''' Kayıt köyü önce de sonra da "Zaza" diye etiketler ve aşiret vermez.<ref name="nis-kalebalta"/> ''Bîrnebûn'' 2'deki Aksaray listesi ise Kalebalta'yı (Gundê Kelê) Karakürt-Reşî ile ilişkilendirir.<ref name="b2-12">''Bîrnebûn'' 2 (1997), s. 12 (Aksaray–Ekecik köyleri listesi; kaynak İ. Hakkı Konyalı 1970; görüntüden kontrol edildi).</ref> {{Güvenilirlik|hipotez}}
* '''Eksik kayıt.''' Polatlı'daki [[Uzunbeyli]] adıyla kayıt yoktur; yalnız "Uzunbey" vardır. Bu kayıttaki 1949 tarihli not ise "Uzunbeyli" yazımını kullanır.<ref name="nis-uzunbey"/> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Çelişen kullanıcı notları.''' Yenice maddesinde Kürtgökgözü adının değiştirildiği kararnamenin tarihi bir notta 19.08.1930, ötekinde 19.07.1930'dur.<ref name="nis-yenice"/> Hüyük'teki adaş Burunsuz için ise bir Adana salnamesi kaynak gösterilir.<ref name="nis-bumsuz"/> {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Tek editör.''' İçerik tek bir editörün elindedir; düzeltme kanalı kullanıcı notudur.<ref name="nisanyan-substack"/> Topraklı, Isparta'ya ait bazı adlardaki yanlışları ayrı bir yazıda düzeltmek zorunda kalmıştır.<ref name="toprakli-2024">Ramazan Topraklı, "Nişanyan Türkiye Yer Adları Sözlüğü Hakkında", ''Dik Gazete'', 2024, 5 s. (Academia.edu 126500679; yalnız özet görüldü).</ref>

== Kullanım yöntemi ==
Hazırlık dosyasındaki altı adım şöyledir:<ref name="calisma-c"/> {{Güvenilirlik|hipotez}}
# '''Arama.''' Güncel resmî adla başlanır. Sonra her eski ad ve yazım varyantı (ç/c, ı/i, -lı/-lu) ayrı ayrı denenir. Aşiret için Reşvan, Rişvan ve kollar (Omeran, Celikan, Sefkan, Sevikan, Mifikan, Şexbilan, Okçiyan, Molikan) birlikte aranır.
# '''Kayıt dökümü.''' Her ad için ad, yıl, kaynak dizgesi ve dil etiketi; kullanıcı notları için tarih ve özet ayrı sütunlara yazılır. Editör metni ile kullanıcı notu karıştırılmaz.
# '''Etiketleme.''' 1928, 1946 ve 1968 listelerinden gelen ad, asıl listede sayfa düzeyinde görülünce kesin olur. Harita adı paftada görülünce kesin olur. "Kürtçe güncel adı" ve ''Bîrnebûn'' kaynaklı ad yerel kullanım tanıklığıdır. "©" ile başlayan özet arşivle doğrulanmalıdır.
# '''Atıf.''' Her madde ayrı ve erişim tarihiyle gösterilir; kullanıcı notu "maddedeki kullanıcı notu" diye ayrıca belirtilir.
# '''Telif.''' Yalnız tekil olgular ve kısa alıntılar kullanılır; tablo halinde toplu aktarım yapılmaz.<ref name="tos"/>
# '''Çapraz kontrol.''' Sonuç 1840'lar nüfus defterlerine dayalı Osmanlı gazeteeri, salname köy cetvelleri, 1928 ve 1968 listeleri ve sözlü tarihle karşılaştırılır.<ref name="nfs-gazetteer">M. Erdem Kabadayı – Grigor Boykov – Ahmet Sefer – Piet Gerrits, ''Ottoman NFS Gazetteer'', sürüm 1 (23.11.2022), 16.296 yerleşim, Zenodo 7351105 (erişim 17.10.2026).</ref>
Bu wiki için üç ek kural önerilir. {{Güvenilirlik|hipotez}}
* '''Üç sütun.''' Köy tablolarında ad tek sütunda değil, üç sütunda tutulur: '''Kürtçe ad''', '''eski resmî ad''' ve '''bugünkü resmî ad'''. Kırşehir tablosundaki karışıklık bu ayrımın neden gerekli olduğunu gösterir.<ref name="b6-21"/><ref name="b18-89"/> Örnek yapı ''Bîrnebûn'' 76'daki Şêxbizinî tablosudur.<ref name="b76-9"/>
* '''Bağımsız liste kontrolü.''' Veri tabanındaki her 1928 ve 1968 adı TBMM deposundaki listelerde sayfasıyla aranır. Osmanlı adları salname cetvelleri ve BOA kataloğu ile karşılaştırılır. Kullanıcı notundaki her tarihli özet BOA ya da BCA kataloğunda tarih ve konuyla aranır; kod bulunmadan "kesin" etiketi verilmez.<ref name="liste-1928"/><ref name="liste-1968"/><ref name="calisma-a"/>
* '''Tek tek bakma.''' Maddelere yalnız tek tek bakılır; toplu indirme ya da otomatik sorgu kullanılmaz.<ref name="tos"/> Daha geniş kullanım gerekirse yayıncıdan yazılı izin istenir.<ref name="calisma-c"/>

== Çelişkiler ==
{| class="wikitable"
! Konu !! Kayıt A !! Kayıt B !! Değerlendirme
|-
| Arşıncı'nın adı || Nişanyan: 1928'de Arşuncu || ''Veger'' 7: Germik adı 1953'te değişti || Germik halk adı olabilir. {{Güvenilirlik|hipotez}}
|-
| Arşıncı'nın Kürtçe adı || Nişanyan: Xalko || ''Bîrnebûn'' 3/23: Germik; Karacadağ = Xelika || İki madde karışmış olabilir. {{Güvenilirlik|hipotez}}
|-
| Ömeranlı'nın 1928 adı || K29: 1928 listesinde Ömeranlı, s. 621 || Nişanyan: 1928 biçimi yok || 1928 listesinde bakılmalı. {{Güvenilirlik|arşiv}}
|-
| Yeşilyurt adının yılı || ''Bîrnebûn'' 20/79: 1972 || Çalışma dökümündeki okul tarihçesi kaydı: 1968 || 1968 ''Köylerimiz''de bakılmalı. {{Güvenilirlik|arşiv}}
|-
| Atkafası'nın kuruluşu || ''Bîrnebûn'' 33/70: 1885 || Kullanıcı notu: 02.06.1893 iskân ve ad talebi || 1893 kuruluş değil, resmî iskân ve ad talebi olabilir. {{Güvenilirlik|hipotez}}
|-
| Kürtgökgözü → Sandıran || Bir not: 19.08.1930 || Öteki not: 19.07.1930 || BCA kararname kaydı bulunmalı. {{Güvenilirlik|arşiv}}
|-
| Yenidoğanlı, Eskidoğanlı || ''Bîrnebûn'' 6/21: Kürtçe ad Araplı, Horla || ''Bîrnebûn'' 18/89–90: bunlar eski resmî ad; Kürtçe Otko, Solax || 18/89–90 daha ayrıntılıdır. {{Güvenilirlik|muhtemel}}
|-
| Kalebalta || Nişanyan: Zaza, aşiretsiz || ''Bîrnebûn'' 2/12: Karakürt-Reşî || Sözlü tarih ve yerel kaynakla bakılmalı. {{Güvenilirlik|hipotez}}
|-
| Tunçel 2000'in sayıları || Aydın 2022: 12.211 köy, yaklaşık 28 bin yerleşme || Demirtaş vd. 2021: 75 bin incelenen, yaklaşık 28 bin değişen || Özgün makale okunmalı. Doğrulanamadı.
|-
| Veri tabanının büyüklüğü || Site: 70.283 yerleşim, 77.604 eski ad || İngilizce Vikipedi: 75.500'den fazla ad || Vikipedi'deki sayı eski ve ad sayısı olabilir. {{Güvenilirlik|muhtemel}}
|}
<ref name="nis-arsinci"/><ref name="veger-7"/><ref name="b3-23"/><ref name="k29"/><ref name="nis-omeranli"/><ref name="b20-79">Süleyman Avcı ile söyleşi, ''Bîrnebûn'' 20 (2003), s. 79.</ref><ref name="calisma-a"/><ref name="b33-70">Vahit Duran, ''Bîrnebûn'' 33 (2007), s. 70.</ref><ref name="nis-yesilyurt"/><ref name="nis-yenice"/><ref name="b6-21"/><ref name="b18-89"/><ref name="nis-kalebalta"/><ref name="b2-12"/><ref name="aydin-2022"/><ref name="demirtas-2021"/><ref name="nisanyan-site"/><ref name="wp-en"/>

== Açık sorular ve doğrulama listesi ==
# 1928 listesinde Tavşançalı ya da Ömeranlı, Kerpiç, Bumsuz, Celeb, Bumsuzşerefli, Arşuncu, Yalınayak ve Kürttaciri hangi sayfalardadır? Veri tabanı sayfa vermiyor.<ref name="liste-1928"/><ref name="calisma-c"/>
# Kullanıcı notlarındaki tarihli özetler (1700, 1824, 1842, 1848, 1858, 1863, 1887, 1893, 1903, 1925, 1949, 1956) BOA ve BCA kataloglarında hangi kodlarla kayıtlıdır? 1848 ve 1858 özetleri bilinen İ.MVL dosyalarıyla karşılaştırılmalıdır.<ref name="calisma-a"/><ref name="calisma-c"/>
# Özyurt'u adlandıran 13.01.1956 kararnamesinin ve Atkafası ile komşu köyleri Kulu'ya bağlayan 14.03.1956 kararının künyesi nedir?<ref name="nis-ozyurt"/><ref name="calisma-a"/>
# Çiçekdağı maddesindeki "Rişvan" adının kaynağı gerçekten Ahmed Vefik Paşa'nın ''Lehce-i Osmanî''si (1876) midir?<ref name="nis-cicekdagi"/>
# Polatlı'daki Uzunbey kaydı, mezar taşlarında "Uzunbey karyesi" diye geçen [[Uzunbeyli]] ile aynı yer midir?<ref name="nis-uzunbey"/><ref name="calisma-a"/>
# Karacadağ'ın adını Xelikan yapma başvurusu sonuçlandı mı? Kulu kaymakamlığı ve İçişleri kayıtlarına bakılmalıdır.<ref name="b-xelikan"/>
# Salname cetvellerindeki 172 karyenin, özellikle Halikanlı ve ikinci Cütkanlı'nın, bugünkü karşılıkları nelerdir?<ref name="calisma-a"/>
# Tunçel 2000'in özgün tablosu ve TESEV 2011 raporunun Orta Anadolu örnekleri okunmalıdır. Bu wikinin dosyalarında Ad Değiştirme İhtisas Kurulu kararlarına dair hiçbir kayıt yoktur.<ref name="tuncel-2000"/><ref name="tesev-2011"/><ref name="calisma-a"/>
# Anonim kullanıcıya uygulanan 250 kayıt sınırı üyelikle mi, ücretli abonelikle mi kalkıyor? Doğrulanamadı.<ref name="calisma-c"/>
# Cihanbeyli, Yunak, Polatlı, Şereflikoçhisar, Kırşehir ve Aksaray'daki Kürt köylerinin maddeleri tek tek ve üç sütunlu yönteme göre okunmalı; sonuçlar [[Orta Anadolu'daki Kürt Köyleri Dizini]]ne işlenmelidir.<ref name="calisma-a"/>

== Ayrıca bakınız ==
* [[Orta Anadolu Kürt Tarihçiliğinde Tek Kaynaklı İddialar ve Kaynak Hiyerarşisi]]
* [[Konya ve Ankara Vilayet Salnamelerinde Aşiret, Köy ve Nahiye Kayıtları (1868–1914)]]
* [[Orta Anadolu'daki Kürt Köyleri Dizini]]
* [[Ömeranlı]] · [[Uzunbeyli]] · [[Mikaila (İnler Katrancı)]]
* [[Bîrnebûn 1 (1997)|Bîrnebûn]]
* [[Rişvan Aşireti]] · [[Orta Anadolu Kürtleri]]
* [[Portal:Orta Anadolu Kürtleri Tarihi]]

== Kaynakça ==
<references />

{{Navbox Orta Anadolu Kürtleri Tarihi}}

[[Kategori:Orta Anadolu Kürtleri]]
[[Kategori:Orta Anadolu'daki Kürt Köyleri]]
[[Kategori:Araştırma yöntemleri]]
[[Kategori:Rişvan Aşireti]]
[[Kategori:Bîrnebûn]]
[[Kategori:Akademik Kaynak Özetleri]]